Begrotingsdebat brengt de Republikeinen in verwarring

WASHINGTON, 8 okt. Het begrotingsdebat in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft onder de Republikeinse leden grote verdeeldheid en verwarring gezaaid.

De meeste Republikeinen hadden vorige week tegen het oorspronkelijke begrotingscompromis gestemd, overigens nadat hun president Bush zich er krachtig voor had ingezet. Ze blokkeerden vervolgens pogingen van de Democraten om het veto van president Bush op een tijdelijke begrotingsmaatregel ongedaan te maken.

Om verwarring te vergroten pleitte eergisteren de tweede Republikein van het Huis van Afgevaardigden, de conservatief Newt Gingrich, om alsnog een tijdelijke begrotingsmaatregel te nemen zodat alle toeristen op de tribune en elders in het land hun monumenten konden bezoeken.

Gingrich had tegen het oorspronkelijke compromis gestemd maar beschuldigde de Democraten ervan dat ze niet met de president samen wilden werken. De anders zo kalme spreker van het Huis, de Democraat Tom Foley, viel toen uit zijn rol. 'Als er iemand van alle mensen in dit Huis of van alle mensen in dit land weinig kan bogen op samenwerking met de president dan is het wel Gingrich', viel hij uit.

In de nacht van donderdag op vrijdag had het Huis een tussen president Bush en leiders van het Congres overeengekomen compromis over gefaseerde opheffing van het begrotingstekort verworpen. Dit compromis is voorgeschreven als de eerste stap tot de begroting voor het begrotingsjaar 1991 dat op 1 oktober is begonnen.

Omdat die begroting er nog steeds niet is, nam het Congres vrijdag een tweede tijdelijke begrotingsresolutie aan om de regering zonder begroting draaiende te houden. President Bush bracht zaterdag een veto uit op deze tijdelijke resolutie zodat vrijdagnacht om 12 uur de federale regering officieel sloot. Bush vindt dat er eerst een goed compromis uit het Congres komen voor hij een tijdelijke begrotingswet tekent. De Democratische voorzitter ('speaker') van het Huis van Afgevaardigden, Thomas Foley, vond deze sluiting niet nodig en zei dat het debat over een nieuw compromisvoorstel erdoor vertraagd zou worden omdat het veel energie kostte van de Afgevaardigden.

Het compromis voorzag in een half biljoen dollar aan bezuinigingen en nieuwe belastingen. Het nieuwe voorstel is door leiders van het Huis en van de Senaat opgesteld en geeft grotere vrijheid aan de Huiscommissies om wijzigingen in de uitwerking van het verworpen voorstel aan te brengen. Het meest controversieel waren de besnoeiingen in medische verzekeringsvoorzieningen voor bejaarden en gehandicapten (60 miljard daar). In het nu aangenomen voorstel kan de Commissie voor belastingen een derde (20 miljard) minder bezuinigen en het verlies elders met eventueel nieuwe heffingen of andere bezuinigingen compenseren. Belastingverlichtingen voor bepaalde bedrijfstakken zijn in het nieuwe voorstel verdwenen.

De mogelijkheid voor Huiscommissies om het vijfjarenplan zelf deels in te vullen was net genoeg om de meeste Democraten dit keer wel over de streep te helpen. De Republikeinen van het Huis wilden geen afvaardiging sturen naar de besprekingen over dit andere voorstel. Er waren wel Republikeinse senatoren bij de gesprekken aanwezig. Ze wilden de overeenkomst niet ondertekenen.

De Republikeinen beschuldigden de opstellers van het nieuwe begrotingsvoorstel van partijdigheid. Omdat de meerderheid van het Congres Democratisch is, betekent grotere vrijheid voor commissies van het Huis ook grotere vrijheid voor de Democraten. 'De commissie voor belastingen heeft 23 Democraten en 13 Republikeinen. Hoe kunnen we dan nog invloed uitoefenen?', vroeg een Republikeinse afgevaardigde zich af. Republikeins afgevaardigde Gallo: 'Om zes uur krijgen we een rapport van een Democratische afgevaardigde. Om half twaalf 's nachts krijgen een velletje papier dat voor twee derde is volgeschreven. Hoe kunnen we dan weten hoe de overeenkomst in elkaar zit?' De Republikeinse leider in de Senaat, Robert Dole, zei dat hij wel met het tweede begrotingsvoorstel kon leven.

Het begrotingsvoorstel is eigenlijk niet meer dan een instructie met streefcijfers waar een begrotingswet aan moet voldoen. Het systeem van vijfjarenplannen bestaat sinds 1974 maar wegens de zogenoemde wet Gramm-Rudman moet zo'n vijfjarenplan stapsgewijze een einde maken aan het begrotingstekort. Als dat niet lukt, gaan er automatische kaasschaafbezuinigingen in op de federale uitgaven. Het vijfjarenplan moet worden ingevuld door begrotingswetten.

De laatste tijdelijke begrotingsmaatregel geeft het Huis 12 dagen de tijd voor een definitieve begroting.

Volgens de Republikeinse leden van het Huis wil president Bush een veto uitbrengen op de tijdelijke begrotingsmaatregel omdat hem de gang van zaken bij het tweede compromis niet bevalt. Een dergelijk veto kan niet door het Huis worden opgeheven. Voor het opheffen ven een veto is twee derde meerderheid nodig en een dergelijk quorum wordt gezien de politieke verhoudingen in het Huis niet gehaald. Toch wordt volgens de Democraten Bush verantwoordelijk gesteld voor de chaos als hij een veto op de tijdelijke begroting uitbrengt.

Net zoals de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden is ook het publiek in de war. Aanvankelijk belden veel kiezers hun Afgevaardigden om te protesteren tegen het in hun ogen slechte begrotingscompromis. Toen het Huis het compromis verwierp, hadden de opbellers een tegengesteld advies: er moet snel een begrotingscompromis komen. Ook volgens een deze week door het weekblad Time gepubliceerde opiniepeiling was een meerderheid voor een door het Congres op te stellen begroting.

Verscheidene afgevaardigden bepleitten drastische bezuinigingen in de Amerikaanse troepen in Europa en in Japan. 'De mensen in die landen zitten vrolijk in hun bed en roepen dat ons tekort omlaag moet', zei een Afgevaardigde.

De financiering van de Amerikaanse troepen in de Perzische Golf was van het begin af aan al veiliggesteld. Een deel van het benodigde geld is naar de begroting voor 1990 overgeheveld, 1,9 miljard gulden. In het compromisvoorstel staat als enige beperking dat voor de Perzische Golf bestemd geld niet gebruikt mag worden voor andere militaire doeleinden.

Gedurende het weekeinde was van de sluiting van de federale regering nog weinig te merken. Vandaag is een nationale feestdag. Toeristen, die de drie dagen wilden gebruiken om nationale monumenten te zien, leden onder de sluiting van de regering. Nationale parken gingen dicht of werden niet meer bewaakt door personeel. Kampeerders werden naar huis gestuurd.