SLAPEN

Kinderen die niet willen slapen, zijn een inbreuk op de natuurlijke orde der dingen. Overdag mag er gezorgd en gezeurd worden, maar na zeven uur (en voor oudere kinderen mag die grens tot uiterlijk negen uur verlegd worden) horen kinderen in hun bed te liggen en stil te zijn. Of ze dan ook slapen, is een tweede.

Er zijn steeds weer mensen die beweren dat het voor de kinderen helemaal niet nodig is om om zeven uur naar bed te gaan. Zij wijzen dan op landen als Frankrijk, waar kinderen niet aantoonbaar eerder naar bed gaan dan volwassenen. Sinds ik in deze krant in de zomerserie over kinderen de bijdrage van de Parijse correspondent Peter van Dijk las, weet ik waarom. Fransen houden niet van kinderen. Ze geven hun zo min mogelijk aandacht en leren hun voornamelijk dat kinderen hun ouders met rust moeten laten, aldus Van Dijk. Een kind naar bed brengen dat nog niet volslagen uitgeput is, vergt enige aandacht, en dat is in de Franse opvoeding teveel gevraagd. Dat Franse kinderen op het eerste gezicht niet lastiger (maar juist rustiger en beleefder) zijn dan onze kinderen, komt niet omdat laat naar bed gaan zo goed is, maar omdat ze zo goed getraind zijn in het niet lastigvallen van hun ouders.

Nederlandse ouders vinden echter dat kinderen het leuk moeten hebben. Ze hebben recht op verzorging en liefde, uitleg en troost, vinden we. Als we dat niet geven zijn we slechte ouders. Daarom zijn Nederlandse ouders om zeven uur uitgeput. Als de kinderen dan niet willen of kunnen slapen, is er een ernstig probleem, dat in extreme gevallen zelfs tot ziekenhuisopname kan leiden, zo blijkt uit Kinderen met slaapproblemen.

De sociaal-pedagoog Ruttien Schregardus werkte in het Wilhelmina Kinder Ziekenhuis in Utrecht met de ouders van kinderen die wegens hun slaapproblemen werden opgenomen. Al pratend ontstond een methode die succes bleek te hebben bij kinderen van zes maanden tot zes jaar. Dit boekje is er de neerslag van.

De theorie achter de methode is heel simpel; die gaat ervan uit dat ouders onbewust het ongewenste gedrag van hun kinderen belonen door er aandacht aan te besteden. Ze moeten leren ongewenst gedrag juist zoveel mogelijk te negeren en gewenst gedrag te belonen. De methode beslaat twee weken. De eerste week wordt geen aandacht besteed aan slapen, maar moeten zeven adviezen worden uitgevoerd die voornamelijk tot doel hebben ouders te laten merken dat het effectief is om hun reactiepatroon te veranderen. Als dat werkt, kunnen ze het 's nachts ook volhouden.

In dit boekje ontbreekt de neerbuigende toon waaraan zoveel opvoedkundige boeken lijden. Met een minimum aan jargon worden veertien zinnige adviezen helder uitgelegd zonder dat ouders een schuldgevoel aangepraat krijgen. Ik heb maar een advies gevonden dat in mijn ervaring niet uitvoerbaar is, en dat is om een kind dat doorgaat met datgene wat verboden werd op een saai plekje (bijvoorbeeld in de gang) te zetten en het te negeren totdat het is uitgehuild. Mijn kinderen raken daar niet door uit het lood geslagen, maar komen gewoon terug naar de kamer om daar verder te gillen.

Ouders van kinderen die af en toe slecht slapen en die hopen op tips om daar op dat moment een eind aan te maken, kunnen dit boekje beter niet kopen. Maar voor wie bereid is na te denken over zijn manier van opvoeden is het de moeite waard.

Kinderen met slaapproblemen. Een werkboek voor ouders

door Ruttien Schregardus

67 blz., Boom 1990, f17,50

ISBN 9060099745