Japan leest veel, in de trein

Op de Frankfurter Buchmesse zijn ongeveer honderd Japanse uitgevers met een stand vertegenwoordigd. Naast giganten als Kodansha is er ook een stand van Dick Bruna Japan Inc. uit Tokio. In Japan wordt veel gelezen, zij het voornamelijk in de forenzentrein.

De Japanse leeswoede nam een hoge vlucht toen in de jaren twintig en dertig de zogeheten 'een yen-Pockets' de markt veroverden. Sindsdien lijkt de groei af te nemen. Daarvoor in de plaats is een stijgende consumptie van tijdschriften en strips gekomen en moeten de boeken het ook afleggen tegen televisie en video.

Weinig Japanse schrijvers kunnen van hun literaire arbeid leven. De meesten publiceren feuilletons, werken mee aan televisieseries en schrijven filmscripts. Een belangrijke auteur als Kenzaburo Oe zag van zijn laatste roman een eerste oplage van 30.000 verschijnen. In totaal zijn er nu, na een jaar, 80.000 exemplaren verkocht, maar Kenzaburo is dan ook een van de weinigen die zich puur kan beperken tot literaire arbeid en daarvan kan leven.

De gemiddelde prijs van een Japans boek is ongeveer tien gulden, maar dat cijfer is enigszins vertekend door de laaggeprijsde pockets in grote oplagen.

De Japanse uitgeverijen hadden in 1989 een gezamenlijke omzet van ongeveer 25 miljard gulden. Iets minder dan 45 procent daarvan betreft het boek, de rest heeft betrekking op tijdschriften. Japan telt meer dan 4200 uitgeverijen, waarvan er slechts 130 over een kapitaal van meer dan een miljoen beschikken. Uit die groep houden zich slechts twintig alleen bezig met het uitgeven van boeken.

Van alle uitgeverijen heeft negentig procent minder dan vijftig mensen in dienst en slechts vier groten hebben meer dan duizend mensen in dienst, en beschikken over een kapitaal groter dan1 miljoen gulden. Ongeveer zeventig ondernemingen brengen per jaar honderd of meer titels uit. Kampioen is al jaren Kodansha, dat jaarlijks meer dan duizend titels op de markt brengt en zeven en een half procent van de markt voor haar rekening neemt.