De wereld een markt

Het akkoord ter vermindering van het Amerikaanse begrotingstekort heeft minder dan een week stand gehouden. In het weekeinde bereikten het Witte Huis en de leiders van de twee partijen in het Congres na maanden onderhandelen overeenstemming over een vermindering van het tekort (254 miljard in het komende begrotingsjaar) met 500 miljard dollar gedurende vijf jaar, te beginnen met 40 miljard in 1991.

Vier dagen later lag het compromis als een ton in duigen. Het Huis van Afgevaardigden rebelleerde tegen de accijnsverhogingen op benzine, tabak, alcohol en luxe-goederen, tegen bezuinigingen op defensie en tegen de hogere eigen bijdrage voor bejaardengezondheidszorg.

Oproepen van Alan Greenspan, de voorzitter van de Fed, van minister van financien Nick Brady en van president Bush om het begrotingsakkoord te steunen, werden genegeerd. Aan het einde van de week dreigden automatische bezuinigingen van 100 miljard dollar en een regelrechte botsing tussen de president en het Congres. Een rentedaling is nu uitgesloten waardoor de snelheid waarmee de Amerikaanse economie richting recessie koerst, is opgevoerd.

De financiele markten reageerden sterk op het nieuws uit Capitol Hill. Aanvankelijk zakte de dollar op lagere renteverwachtingen tot zijn laagste niveau sinds de Tweede wereldoorlog. De koersen op Wall Street veerden op toen het begrotingsakkoord bekend werd gemaakt. Aan het einde van de week, toen de afgevaardigden hun macht over de touwtjes van de portemonnaie hadden getoond, steeg de dollar omdat de Fed de rente nu zeker niet zal verlagen. Internationaal waren de effectbeurzen zwaar in de min.

Het Britse ministerie van financien maakte met gevoel voor understatement in een twee-regelig bericht bekend dat het pond sterling vanaf maandag deel zal uitmaken van het Europese Monetaire Stelsel, het stelsel van stabiele wisselkoersen in de EG. Het pond zal maximaal zes procent van de spilkoers mogen afwijken, de brede band die geldt voor de peseta en tot voor kort ook voor de lire. De Britse rente wordt met een procentpunt verlaagd.

De Golffactor bleef voor onzekerheid zorgen. Na weken van onafgebroken stijging daalden de olieprijzen van een hoogtepunt van ruim 40 dollar even tot 33 dollar. Maar de oorlogsdreiging blijft en de olieprijzen sukkelden aan het einde van de week weer omhoog.

Het Internationale Energie Agentschap IEA maakte bezorgd melding van de stand van de olievoorraden. De voorraden zijn net voldoende maar het moet niet hard gaan vriezen, deze winter. Overigens beginnen de hoge energieprijzen volgens het IEA door te werken in de consumptie. In de 24 industrielanden aangesloten bij de OESO is de vraag met een procent (400.000 vaten per dag) verminderd.

In Oost-Europa wordt door een andere reden bezuinigd op oliegebruik: de Sovjet-Unie, nog steeds hoofdleverancier van olie aan de ex-satellietlanden tegen kunstmatig lage prijzen, draait de kraan steeds verder dicht. Vermoedelijk omdat de Sovjets hun olie liever tegen harde munt op de internationale markt verkopen.

De Sovjet-Unie is begonnen aan hervormingen per decreet. President Gorbatsjov heeft de meeste groothandelsprijzen vrijgegeven en is van plan volledig buitenlands eigendom van bedrijven toe te staan.

In Japan besloot de minister van financien in te grijpen om de ineenstorting van de effectenbeurs een halt toe te roepen. Na de recordval eind vorige week maakte hij bekend dat de mogelijkheden om aandelen met krediet te kopen, versoepeld worden. De beurs van Tokio maakte een sprong van 13,24 procent, maar daar bleef het bij. Het traditionele vermogen van het ministerie van financien om de markt te beinvloeden, werd steeds luidruchtiger in twijfel getrokken.

De Europese Commissie heeft een voorstel ingediend om de landbouwsubsidies in de EG te verminderen. Ten opzichte van het niveau van 1986 moeten de subsidies in 1996 30 procent lager zijn. In de praktijk betekent dit (de subsidies zijn nu al lager dan in 1986) dat de landbouwsteun de komende vijf jaar nog ongeveer 15 procent zal verminderen van het huidige niveau.

Polly Peck, het Britse bedrijf dat eigenaar is van Del Monte fruit coctail en van Sansui in Japan, dreigde voor een diplomatiek conflict tussen Turkije en Groot-Brittannie te zorgen. De poging tot buy out van het bedrijf via inside trading heeft de eigenaar, Asil Nadir, in acute liquiditeitsproblemen gebracht.

Fiat en CGE, het Franse energie- en telecommunicatieconcern, sloten een strategische aliantie die gericht is op versterking van hun positie tegenover Duitse bedrijven op de Europese markt.

Dit was ook de week van de Duitse eenwording. Met 78 miljoen mensen en een economie van 2.500 miljard D-mark is de Bondsrepubliek Duitsland de motor van Europa. In de eerste zitting van het verenigde parlement, bijeen in het oude Rijksdaggebouw, ging de vraag over de kosten van de eenwording.