New Age in Zuid-Limburg

Het Geuldal rond Valkenburg laat zien wat de combinatie van rustieke landelijkheid en Nederlandse ondernemingszin vermag. Er zullen maar weinig plekken op de wereld zijn te vinden waar de exploitatie van een pittoreske omgeving zo daadkrachtig is aangepakt als hier.

Vooral Valkenburg zelf, een stukje 'buitenland in eigen land', biedt een variatie aan attracties die in deze streken zijn weerga niet kent. De Wegwijzer van de VVV noemt de Gemeentegrot, de kasteelruine en de Fluweelen grot, maar ook een te bezichtigen steenkolenmijn, 'veertien der meest bekende catacomben van Rome', een prehistorische monstergrot en een pretpark met faciliteiten voor parachutespringers. Verder biedt het Mergelstadje een bobsleebaan plus monorail, een sprookjesbos met bewegende figuren en waterorgel, een terrein voor langlaufers, een kabelbaan, een minitrein en een panorama van (alweer) de voorhistorische wereld. Volledigheid is in dit bestek onmogelijk, maar niet ongenoemd mag blijven dat bezoekers ook welkom zijn in een onderkomen voor kluizenaars, een kopie van de Lourdesgrot en een casino met een 'bijzondere internationale sfeer'.

Bovendien zijn er vele horecabedrijven die willen aantonen waarom dit gebied, zoals de VVV opmerkt, als bourgondisch te boek staat. De 'zeer exquise diners' in sterren-restaurants buiten beschouwing latend, zij voor de liefhebber vermeld dat eetgelegenheden in het centrum veel werk maken van halve haantjes en Boeuf-Stroganoffgerechten die een gemis aan originaliteit compenseren door de omvang van de porties.

Heilwasser

Alsof dit alles nog niet genoeg is, werd Valkenburg dank zij een investering van vijftig miljoen gulden vorig jaar verrijkt met Thermae 2000: een attractie die niet slechts is gericht op lichamelijk maar ook op geestelijk welzijn. Het betreft hier dan ook niet een oord van vermaak maar een kuurcentrum, dat zijn status ontleent aan een blijkbaar onuitputtelijke hoeveelheid 'heilzaam en oerzuiver' water. Folders spreken meer in het bijzonder van thermisch-mineraalrijk, fluoride- en natriumchloridehoudend Medizinisches Heilwasser, dat minstens 40.000 jaar was afgesloten van invloeden van buiten en dus ursprunglich rein is. Naar wordt verzekerd voldoet het daarmee aan 'de nieuwste eisen van de EG', die zich kennelijk ook op dit terrein niet onbetuigd laat.

Het is de bedoeling dat toeristen van het betere soort, van wie Thermae 2000 het volgens de berichten moet hebben, zich na enkele uren 'gezondheidsrecreatie' herboren voelen. Een voorwaarde is wel, zo wordt erbij gezegd, dat in het piramidevormige complex een rustige, gepaste sfeer heerst: alleen dan is de ware ontspanning te bereiken en voelt de calvinistische Nederlander zich niet langer in zijn eigen lichaam opgesloten. Het is een ideaal dat de meeste aanwezigen duidelijk aanspreekt. Op een doordeweekse middag is het eerste bassin dat ik na binnenkomst zie vol mensen, die onder leiding van een deskundige deinen, draaien en dobberen in het blauwgroene bronwater. Ze doen hydro-gymnastiek, vertelt een in het wit gekleed meisje van het Thermae-team glimlachend, maar die verklaring voldoet maar ten dele. Na de lange rit uit de Randstad lijkt het tafereel veeleer een aanwijzing dat hier in het zuiden van Limburg dan toch werkelijk de New Age is aangebroken, het langverwachte tijdperk waarin de mens, bevrijd van de dagelijkse beslommeringen, een nieuwe zorgenvrije koers kiest.

De aanblik hiervan werkt inspirerend. Het duurt niet lang of ik dompel me, in gezelschap van andere nieuwkomers, onder in het Heilwasser, dat met zijn temperatuur van 33 graden een gevoel geeft van welbehagen. Langs tropische gewassen drijvend van binnen- naar buitenbaden (en vice-versa), zien we uit over velden en beboste heuvels, waarachter de grote wereld onzichtbaar blijft. Terwijl anderen zich daar deze middag buigen over urgente kwesties, wiegen wij mee op het ritme van de stroom om ons in de whirlpools soezerig over te geven aan zachte, zelfbevestigende vormen van aqua-erotiek. Dit veroorzaakt een menslievende stemming, die ertoe leidt dat wildvreemden elklaar in het Lotusbad mild toelachen. Zelfs de man met de vlecht en zijn vriendin, die nog maar een uur geleden per sportwagen ronkend de parkeerplaats op kwamen scheuren, kijken nu vredig in het rond; zolang het water borrelt, hebben ook zij het beste voor met hun medemens.

Omdat wordt aanbevolen niet langer dan twintig minuten achtereen in het thermale water te verblijven, verleg ik de activiteiten enige tijd naar het gymnasion. In een cirkel staat hier een aantal geavanceerde toestellen, die zo te zien eerder thuishoren in een TNO-laboratorium maar blijkbaar alleen ten doel hebben het aanzicht van de bezoekers te verbeteren. Sommige apparaten zorgen voor versterking van arm- en beenspieren, andere bevorderen de ontwikkeling van borst- en buikpartijen. Van een van de werktuigen is de bedoeling onduidelijk; het lijkt, ook na inspectie, ontworpen om de gebruiker te vierendelen en blijft waarschijnlijk om die reden ongebruikt. Als niemand kijkt meet ik enkele minuten mijn krachten met een beenversteviger, maar als het sein klinkt voor de aerobics-les op muziek van Madonna maakt het water een snelle aftocht mogelijk.

Dameskamer

Na nog eens twintig minuten is het 'saunalandschap' een logische volgende stap. Men heeft hier de keus uit zes blokhutsauna's van grenehout, twee eucalyptuskamers, twee stoombaden, een thermenkamer en een zogenaamde dameskamer, die met elkaar gemeen hebben dat het dragen van badkleding, naar een bord meldt, taboe is. Ik zoek mijn heil in een Turks bad, een met stoom gevulde ruimte van het soort dat leden van de mafia graag gebruiken voor bloedige afrekeningen. Maar dit is een in deze omgeving ongepaste associatie: als de ogen gewend zijn aan de mist, merk ik in onmiddellijke nabijheid te verkeren van de snelle rijder met de vlecht, wiens gouden borstkruisje een extra accent geeft aan de inmiddels serene uitdrukking op zijn gezicht.

In de hoop ook zelf op betere gedachten te komen, besluit ik ten slotte het solarium met de batterij zonnebanken en ook de Salon voor Totaalkosmetiek voorbij te gaan en de stilte op te zoeken. Een reeks verlaten gangen en trappen voert langs onbemande kantoren naar de Yoga- en Contemplatie-afdeling, een zaal in de nok van het gebouw die, op enkele matrassen en stapels keien na, geheel leeg is. Diep onder me zie ik de mensen dartelen in het mineraalrijke water, maar liggend op een matras biedt de glazen wand slechts uitzicht op bossen, velden en glooiende hellingen. Op net zo'n panorama werd Edward G. Robinson onthaald toen hij, in de film Soylent Green, van het leven afscheid moest nemen omdat de hem toebedeelde tijd op aarde was opgebruikt.

Maar we zijn hier in Valkenburg, waar niet meer dan 'optimaal relaxen' op het spel staat. De ogen sluitend, probeer ik in de suizende stilte van de zaal aan niets te denken.

Foto Freddy Rikken

Thermae 2000: een kuurcentrum dat zijn status ontleent aan een onuitputtelijke hoeveelheid 'heilzaam en oerzuiver' water