Maatregel past in het 500-dagenplan van Sjatalin; Gorbatsjovgeeft per oekaze de groothandelsprijzen vrij

MOSKOU, 5 okt. De groothandelsprijzen in de Sovjet-Unie worden vrijgegeven. President Michail Gorbatsjov heeft dat gisteren in een decreet aangekondigd. Het is zijn tweede oekaze sinds hij anderhalve week geleden door de Opperste Sovjet, het parlement van de unie, voor achttien maanden met speciale volmachten werd bekleed.

Omdat de Opperste Sovjet het tot nu toe niet eens kon worden over de richting van het economische hervormingsbeleid heeft Gorbatsjov de 'overgang naar de markteconomie' nu via deze machtigingswet in eigen hand genomen.

Met het decreet wordt het prijsbesluit van de regering van 14 juni 1988 (nummer 741) ingetrokken. Voortaan mogen de bedrijven onderling zelf de prijzen voor de groothandel bepalen. De detailhandel is vooralsnog buiten schot gebleven. Doel hiervan is om 'economische zelfstandigheid en motivatie' van de staatsbedrijven te vergroten en hen voor te bereiden op de naderende marktverhoudingen.

Een aantal essentiele goederen valt echter expliciet buiten het decreet. In zijn oekaze heeft Gorbatsjov vastgelegd dat de regering van de unie en de regeringen van de vijftien deelrepublieken de 'competentie' houden om een 'lijst op te stellen van grondstoffen, constructiemateriaal en machines waarvan de prijzen gefixeerd moeten blijven'. Bovendien is vastgelegd dat de prijzen door dit decreet het komende jaar niet meer mogen stijgen dan 26 procent.

Het decreet van Gorbatsjov past keurig in het 'vijfhonderd-dagenplan' van zijn economische adviseur Stanislav Sjatalin, die met een groep economen een programma heeft opgesteld waarin de overgang naar een markteconomie stapsgewijs is beschreven. Essentieel onderdeel van dat plan is beheersing van de prijzen van een aantal basis-produkten in de eerste fase van de overgangsperiode. Op dat punt stond Sjatalin diametraal tegenover premier Ryzjkov, die juist van mening was dat de prijzen centraal van overheidswege gereguleerd en verhoogd dienden te worden. De Opperste Sovjet kon niet kiezen tussen beide benaderingen en gaf vervolgens Gorbatsjov alle volmachten om verder te opereren, nadat de president zich eerder 'ten principale' had bekend tot de aanpak van Sjatalin, en zijn premier slechts in formeel politieke zin de hand boven het hoofd had gehouden.