Kun je het mij vergeven; Twee misdaadromans

Op de achterflap van De terroristen (1976) werd vermeld dat Maj Sjowall na de dood van haar co-auteur en echtgenoot Per Wahloo misdaadromans zou gaan schrijven met ene Leif Panduro, maar deze stierf korte tijd later. Van het schrijven van misdaadromans kwam weinig meer, wel vertaalde ze (onder anderen Ed McBain) en deed ze journalistiek werk 'dingen die niet zo ontzettend veel tijd en concentratie vergen'.

Aanmerkelijk meer tijd vergde het boek dat ze samen met Tomas Ross heeft geschreven, De vrouw die op Greta Garbo leek. Het boek werd al in 1987 aangekondigd en zou nog in dat zelfde jaar onder de titel De man die tweemaal verdronk verschijnen. Maar in De vrouw die op Greta Garbo leek verdrinkt niemand zelfs niet eenmaal. In plaats daarvan wordt Onno Ruter, staatssecretaris van het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken en leider van een handelsdelegatie op bezoek in Zweden, gechanteerd met het feit dat hij de nacht heeft doorgebracht met een vrouw die niet zijn echtgenote is. Tezelfdertijd ziet BMW-dealer Ab Kroonen op zijn hotelkamer in Frankfurt waar hij een internationale Messe heeft bezocht een flits van een pornofilm met in de hoofdrol zijn dochter Chris, die enkele jaren tevoren het ouderlijke huis had verlaten zonder achterlating van haar nieuwe adres (of het zou 'Stockholm' moeten zijn). Kroonen vliegt naar Stockholm, waar hij de journalist Peter Hill ('Geen dag zonder regel') ontmoet, met wie hij zijn dochter tracht op te sporen.

Kroonen, Frankfurt, Messe onwillekeurig denkt de lezer aan geld en de Frankfurter Buchmesse. De naam Sjowall heeft zijn waarde nog niet verloren en menig uitgever zal reikhalzend uitkijken naar de vertaling van De vrouw die op Greta Garbo leek. Welke uitgever de rechten ook koopt, hij koopt de rechten van een boek dat het gros van de misdaadromans moeiteloos achter zich laat. Aan de andere kant is De vrouw die op Greta Garbo leek een vrij steriele roman. Alles in het boek is weliswaar in orde: de plot, de karakters (vooral Peter Hill komt goed uit de verf als een ex-misdaadjournalist met veel tijd en weinig concentratie) en de coleur locale, maar nergens krijgt de lezer de idee dat de bekende thema's (macht, geld, chantage, wraak) op een oorspronkelijke manier worden behandeld. De vrouw die op Greta Garbo leek is een goede misdaadroman, die evenwel die ene briljante vondst ontbeert die ene briljante vondst die je van een zo gerenommeerd duo mag verwachten.

Turow

Vierenvijftig weken stond het debuut van Scott Turow (Presumed innocent, 1987) op de bestsellerlijst van The New York Times Book Review en inmiddels is het boek verfilmd door Sydney Pollack. Voor een miljoen dollar kocht Pollack de plot van een klassieke whodunnit en een roman over corruptie binnen het justitiele apparaat, samen een prachtig verhaal over het verschil tussen feiten en belangen. Sommigen zagen in Presumed innocent zelfs literatuur. Onlangs verscheen Turows tweede, The Burden of Proof. Ongetwijfeld zal ook dit boek verfilmd worden, alleen niet als een thriller maar als soap opera.

De hoofdrol is dit keer weggelegd voor Alejandro (Sandy) Stern, de advocaat die in Presumed innocent nog een bijrol had. De opening van het verhaal is veelbelovend: Stern vindt bij thuiskomst het opgezwollen lichaam van zijn vrouw, die zelfmoord heeft gepleegd door in de afgesloten garage de auto stationair te laten draaien. De afscheidsbrief luidt eenvoudig: 'Can you forgive me?' De zelfmoord en de consternatie als gevolg daarvan, worden door Turow prachtig beschreven. Spoedig daarna krijgt de lezer echter een aantal vragen voorgelegd die hem vijfhonderd pagina's bezighouden maar niet echt kunnen boeien: staat de C in de agenda van Sterns vrouw voor cancer, is het Aids of toch gewoon herpes en hoe komt een vrouw als zij aan die ziekte? Voor wie is de 850.000 dollar bestemd die zij vlak voor haar dood van haar rekening heeft gehaald? Is Sterns zoon Peter homoseksueel? En trouwt Stern met zijn aardige buurvrouw of met zijn zwangere collega? The Burden of Proof staat inmiddels hoog op de bestsellerlijst van The New York Review of Books.

Tomas Ross en Maj Sjowall: De vrouw die op Greta Garbo leek. Uitg. Het Spectrum, 200 blz. Prijs fl.24,90.

Scott Turow: The Burden of Proof. Uitg. Bloomsbury, 515 blz. Prijs fl.48,30.

    • Eric Slot