'Karpov is Gorbatsjovs schoothondje'

NEW YORK, 5 okt. Het valt niet mee om de stad New York enthousiast te maken voor een match tussen twee spelers uit de Sovjet-Unie om het wereldkampioenschap schaken. De voorverkoop van kaartjes voor het Hudson Theatre, waar maandag de eerste partij wordt gespeeld, loopt nog niet erg. De kaartjes zijn ook niet goedkoop: 25, 50 of 100 dollar.

Het hoge prijzengeld bij deze match, drie miljoen dollar, heeft kennelijk de illusie gewekt dat alle schaakliefhebbers rijk zijn. De organisatoren hadden gehoopt dat vele bedrijven hun talentvolle medewerkers zouden willen verwennen met een toegangsbewijs voor alle twaalf partijen van de New-Yorkse helft van de tweekamp (1000 dollar), maar dat is tegengevallen. De televisiestations die zouden moeten wedijveren om de uitzendrechten, hebben zich ook nog niet gemeld. Misschien komen ze nog.

Overmorgen staat Kasparov groot op de omslag van het kleurenbijvoegsel van de New York Times: King Kasparov. De fotografen hebben hem in september opgezocht in Martha's Vineyard, een eiland niet ver van New York, waar hij zijn trainingskamp had opgezet. We zien Kasparov, moeder Clara, echtgenote Maria en secondanten Dolmatov en Georgi Georgadze in een schitterende natuur, maar de landelijke rust heeft Kasparov niet milder gemaakt. Over Karpov wordt hij zo geciteerd: 'Hij is een schepsel der duisternis. Hij lijkt niet op een menselijk wezen. Hij is boos en slecht. Hij vertegenwoordigt iets wat de massa wezensvreemd is'.

Hijzelf is de rebel, die met de Russische vlag naast zijn bord wil spelen en niet met de Sovjet-vlag, Karpov is de communistische robot, schoothondje eerst van Brezjnev en nu van Gorbatsjov, die volgens Kasparov een nieuwe ramp voor het land is. Zelfs het reclamebureau dat de publiciteit voor de match organiseert en eigenlijk neutraal zou moeten zijn, doet er aan mee en meldt venijnig dat Karpov vaak als volgt geciteerd is: 'Ik heb twee liefdes, schaken en communisme'.

Misschien was het omdat hij zo in een hoek gezet wordt dat Karpov aan het eind van de persconferentie, afgelopen dinsdag, opeens met een merkwaardig voorstel kwam. Bij de stand 12-12 blijft Kasparov kampioen, maar zou het niet eerlijker zijn als er werd doorgespeeld tot iemand een partij won? Een vreemd moment om de regels te veranderen, maar Kasparov haalde zijn schouders op. Op de krantenfoto's zien we ze weer vriendelijk lachend naast elkaar staan. Een dag later kwam Kasparovs manager Andrew Page met een verhaal over een omkooppoging en een brandbom, maar dat trokken ze zich niet zo aan, dat hoorde nu eenmaal bij een match met Karpov. De buitenstaander, niet in staat een evenwichtig oordeel te vormen, kan slechts opmerken dat de schaakwereld gekker en gekker lijkt te worden.

Pag.7: Vervolg

De Nederlander Geurt Gijssen is weer wedstrijdleider, net als drie jaar geleden in Sevilla, en in de ploegen van Kasparov en Karpov zijn ook veel bekende gezichten. De opvallendste nieuweling is Portisch, die zich bij de secondanten van Karpov heeft aangesloten. Een belangrijke aanwinst voor Karpov, want de openingsvoorbereiding van Portisch is nog steeds alom gevreesd.

Karpov heeft nog een andere nieuwe secondant: een schaakcomputer. Tot nu toe werden computers wel gebruikt om partijen overzichtelijk op te slaan, maar voor het bedenken van zetten waar een wereldkampioen zijn voordeel mee kan doen werden ze toch nog te zwak geacht. Dat schijnt nu anders te zijn. De vertegenwoordiger van de firma die Karpov zijn schaakcomputer heeft geleverd vertelde trots dat het apparaat al een keer de menselijke secondanten bij de beoordeling van een stelling had overtroefd.

Zelfmoord

Er zullen weinig schakers zijn die verwachten dat Karpov het met zijn nieuwe snufjes tegen Kasparov zal weten te redden. Hijzelf heeft zich steeds heel optimistisch uitgelaten. 'Als ik net zo goed speel als in Sevilla, dan win ik', zei hij een paar maanden geleden. Daar wist Kasparov pas in de laatste partij de match door een klein wonder gelijk te maken. Karpov vindt dat hij steeds beter in vorm is gekomen. In de match tegen Joesoepov ging het matig, maar tegen Timman speelde hij heel goed. Kasparov denkt er anders over, hij rekent op een ruime overwinning. Over het peil van de match tussen Karpov en Timman heeft hij zich heel laatdunkend uitgelaten. Karpov had niet gewonnen, Timman had zelfmoord gepleegd.

In de loop der jaren hebben Kasparov en Karpov 131 partijen met elkaar gespeeld, 120 om het wereldkampioenschap, 11 bij andere gelegenheden. Kasparov staat twee punten voor. Dat lijkt op gelijkheid van kracht te wijzen, maar de laatste jaren is Kasparov uitgegroeid tot een superman die voorlopig door niemand meer kan worden benaderd. Er wordt gespeeld op maandag, woensdag en vrijdag van 17. 30 tot 22.30, New Yorkse tijd. In Nederland is het dan vijf uur later. Afgebroken partijen staan de volgende dag, zelfde tijd afgewerkt. Na twaalf partijen (of eerder, als het 6-4 of 6,5-4,5 staat) is er twee weken pauze en dan verhuist het circus naar Lyon, waar op 24 november wordt begonnen.