Bouterse werpt zich op als verzoener

ROTTERDAM, 5 okt. Nationale Verzoening. Dat is de jongste kreet waaraan Suriname zich vastklampt om een einde te maken aan banditisme, armoede, criminaliteit en voedsel- en medicijntekorten die het land verlammen en de bevolking frustreren. Politici gebruiken de kreet sinds kort bij elke denkbare gelegenheid. Er wordt gesproken van 'vergevingsgezindheid' en 'verbroedering'. 'Wij hebben te lang gepraat', riep vice-president H. Arron deze week toen hij vierde al dertig jaar actief te zijn in de politiek. 'Het is tijd voor daden.' Hij en president Shankar benoemden 25 november, de dag waarop Suriname vijftien jaar onafhankelijkheid zal vieren, tot de dag waarop de Nationale Verzoening een feit moet zijn.

Nationale verzoening gaat verder dan 'vrede', waarvan tot nu toe steeds plechtig werd gesproken. Vrede, zo zeggen de militairen, die de campagne voor Nationale Verzoening hebben gelanceerd, is slechts een formaliteit, een handtekening op een stuk papier. Het gaat er volgens de militairen vooral 'het volk te mobiliseren' om Suriname uit het slop te halen.

De term Nationale Verzoening werd geintroduceerd door legerleider Bouterse bij de feestelijke inhuldiging van militairen die zich hadden onderscheiden in de strijd tegen het Junglecommando. Die was met de 'bevrijding' begin september van het eiland Langatabbetje, het voorlaatste bolwerk van het Junglecommando, beslecht. Met Brunswijk 'op de knieen' kon Bouterse concessies gaan doen. Hij accepteerde een Frans plan voor rurale politie-eenheden waarin het Junglecommando zou kunnen opgaan en benaderde vervolgens Brunswijk met een aanbod de vredesbesprekingen te hervatten. Door het Franse plan te accepteren maakte Bouterse ook een gebaar naar de regering, die in de in 1987 gesloten akkoorden van Kourou met Brunswijk was overeengekomen dat het Junglecommando als politiekorps zou gaan fungeren in het oosten van Suriname. 'Kourou' mislukte omdat Bouterse, die niet rechtstreeks bij de onderhandelingen was betrokken, de functie van politieagent die het Junglecommando was toegedacht onmiddellijk afwees. Bouterse gaf de regering daarmee een fikse douw.

Brunswijk ging na aanvankelijke aarzelingen akkoord met Bouterses oproep tot Nationale Verzoening. Diep teruggedrongen in de binnenlanden van Suriname met een gedemoraliseerd Junglecommando bleef er voor hem niet veel anders over. Brunswijk wilde enkele maanden geleden al de strijd opgeven, nadat hij in Pararamaribo met veel geweld was gearresteerd door Bouterse. Hij voelde zich verraden door de Surinaamse regering, met wie hij in Paramaribo ten tijde van zijn arrestatie een vredesakkoord zou tekenen. Brunswijk nam de wijk naar Nederland op het moment dat Bouterse de gewapende confrontatie met het Junglecommando aanging, maar zijn politieke adviseurs dwongen hem terug te keren naar Suriname, omdat anders de bosnegers in het oosten van het land geen enkele stem meer zouden hebben in een eventueel vredesproces.

Dat Bouterse niet verder ten strijde is getrokken en het Junglecommando de genadeslag heeft toegebracht, is volgens bronnen in Paramaribo voor een deel te wijten aan de onwil bij zijn manschappen zich dieper in de jungle aan levensgevaar bloot te stellen. De acties tegen het Junglecommando hebben aan ten minste 18 militairen het leven gekost. Maar Bouterse ziet ook een duidelijke rol voor zichzelf weggelegd in de 'wederopbouw' van Suriname. Door zich vergevingsgezind op te stellen en de Grote Verzoener te spelen wint hij enorm aan prestige, verheft hij zich ver boven de kritiek dat hij de democratie dwarsboomt en bewijst hij 'zijn gelijk' dat de politieke partijen maar 'zwakkelingen' zijn.

De Surinaamse regering heeft het initiatief van Bouterse dankbaar begroet en grijpt de term Nationale Verzoening aan om ook de toenemende sociale onrust in Suriname te dempen. De regering wordt geconfronteerd met steeds heviger verzet tegen wat 'het gebrek aan daadkracht' van de Surinaamse regering wordt genoemd. De regering laat zich koeioneren door de militairen, luidt de klacht, en slaagt er niet in verbetering te brengen in de benarde economische situatie. Vakbonden hebben de samenwerking opgezegd, de politie voert acties tegen het uitblijven van resultaten in het onderzoek naar de moord op inspecteur Gooding in augustus, medici klagen over het medicijngebrek en de lage verdiensten. De roep om politieke verandering wordt luider, de politieke toekomst van de regering steeds duisterder.

    • Zeger Luyendijk