'Wissen ist macht! Wir wissen nichts! Macht nichts!'; Het Heimatmuseum in Arnhem

Zes Potsdammer suppoosten kregen ieder een ei van Emma. Kip Emma maakt deel uit van een dadaistische installatie met de titel: Heimatmuseum der Lugengeschichten, gemaakt door de Oostberlijnse kunstenaars Reinhard Zabka (1950) en Albrecht Hilleman (1939). Na Potsdam staat de installatie nu opgesteld in twee zalen van het Gemeentemuseum in Arnhem. Daar loopt Emma onverstoorbaar rond, niet ver van haar hok, temidden van afbeeldingen van belangrijke en onbelangrijke historische gebeurtenissen, die nu een absurdistische samenhang vertonen.

De sfeer waarin zich dit alles voltrekt doet denken aan de Fluxus-tijd toen Dada een come-back beleefde. Onder het motto: 'Wissen ist macht! Wir wissen nichts! Macht nichts!' conserveert het Heimatmuseum alleen typische DDR-geschiedenissen, al verwijzen sommige 'objecten' naar de tijd, nog voordat de staat gesticht werd.

Maar het meeste gaat over het recente verleden. Zo ligt er een blikken trommeltje vol slierten vernietigd papier, Himmlisches Stroh. Het stelt het Stasi-dossier van Zabka voor, of vertelt de kunstenaar hier een Lugengeschichte? Aan de wand hangen fotocollage's, waaronder een met Vopo's, spelende kinderen en een reuzenschildpad, die gewogen wordt en op haar schild de aanduiding '113 kilo' voert. In een doosje liggen stukjes beton, afgebikt door 'muurspechten'. Een felicitatiekaartje van de gezamenlijke bakkerijen herdenkt op feestelijke wijze het 25-jarig bestaan van de antifascistischer Schutzwall.

Het Heimatmuseum der Lugengeschichten laat kunst zien, die tot stand kon komen in een samenleving, waarin de leugen ambtelijk nauwkeurig in praktijk gebracht wordt. Alleen in een klimaat waarin types als Erich Honecker en zijn kroonprins Egon Krenz de dienst uitmaakten, kon de surrealistische kunst van Zabka en Hilleman gedijen.

Mocht het Gemeente Museum Arnhem besluiten om de hele installatie aan te kopen, dan is het niet alleen een groots kunstwerk, maar ook een belangrijk document rijker geworden. Emma kan niet worden teruggestuurd, want de geboren DDR-kip zal, op dierendag, een volwaardige Duitse geworden zijn.