Rede Bush laat Israel koud: 'oorlog onvermijdelijk'

WASHINGTON, 3 okt. De Amerikaanse president Bush verheugt zich niet op een oorlog met Irak. Er zijn te veel onzekerheden. Hij en zijn stafleden wisselen dreigende taal af met voorzichtige vredessignalen. Het beleid zelf internationale sancties en de grootste mobilisatie sinds Vietnam wordt nauwelijks gewijzigd. De stemmingsveranderingen in het Witte Huis zijn ook reacties opuit Irak komende verklaringen die, zodra de zaak te ver escaleert, even snel worden teruggetrokken als ze zijn gedaan. Vrijdag liet Bush zijn verontwaardiging over Irak horen na een gesprek met de emir van Koeweit. De vorst had aan Bush verhaald over de gruwelijkheden die de Irakezen in zijn land aanrichtten en over de systematische gelijkschakeling van Koeweit. Bush' Nationale veiligheidsadviseur, Brent Scowcroft, zei vervolgens op een bijeenkomst met de pers dat de beschreven Iraakse wreedheden 'zeker het tijdschema voor het gebruik van geweld' beinvloedden. Dezelfde dag maakte Bagdad zijn excuses voor het eerdere dreigement om diplomaten die landgenoten verborgen hielden, op te hangen.

Twee dagen geleden legde president Bush voor de Algemene Vergaderingvan de Verenigde Naties de nadruk op de mogelijkheid tot onderhandelingen, zodra Irak zich uit Koeweit zou hebben teruggetrokken. De Amerikaanse delegatie zou er ook niet op aandringen om in een nieuwe resolutie van de Veiligheidsraad het gebruik van geweld op te nemen. 'Het is geen verandering van het beleid', stelde Bush later voor de pers.

Hoewel tijdens consultaties in de Verenigde Naties politici uit veel landen zeiden dat het gebruik van geweld onvermijdelijk wordt, heeft Bush zowel politieke als militaire redenen om de krijgsmacht zich nog enige tijd te laten vervelen in de woestijn.

Opiniepeiling

Uit een maandag gepubliceerde opiniepeiling voor de organisatie Americans Talk Security blijkt dat drie kwart van de ondervraagden de militaire aanwezigheid in Saoedi-Arabie steunt maar dat negen vande tien nog geen oorlog willen. Voor de Amerikaanse troepen vorig jaar Panama instormden, hadden de meeste Amerikanen zich in opiniepeilingen ook tegen een dergelijke actie verklaard. Maar zodrade troepen waren geland, stonden ze achter de president.

Iedereen begrijpt dat het met Irak niet zo gemakkelijk vechten is als met Panama. Het Congres wil daarom alleen het beleid van de president tot nu toe aanbevelen. Congresleden herinneren zich de Golf van Tonkin-resolutie waarmee Johnson de escalatie in de Vietnamoorlog kon legitimeren. Deze keer wil het Congres aan Bush geen blanco cheque uitschrijven. 'Er is een zeer losse consensus nu. Je ziet het al rafelen aan de randen', zei senator Cohen tegen de Washington Post. Begin deze week hebben het Huis van Afgevaardigden en de Senaat een resolutie aangenomen ter ondersteuning van het beleid van de president 'in overeenstemming met de besluiten van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties'.

De Verenigde Naties beperken de bewegingsvrijheid van de president. Vorige week scheen de Sovjet-minister van buitenlandse zaken, Edoeard Sjevardnadze, in een toespraak voor de Verenigde Naties rekening te houden met het gebruik van geweld. Maar hij verwees daarbij naar de bepalingen in het Handvest die de Veiligheidsraad machtigen om een interventie door middel van zijn militaire stafcomite te leiden. Dankan het Amerikaanse leger worden verlamd door een veto of kan de militaire efficiency worden beperkt door de militaire commandanten van de andere vier permanente leden van de Veiligheidsraad.

Van geen van zijn stafleden of ministers kan president Bush een duidelijke uitspraak krijgen over de afloop van een eventuele oorlogmet Irak. Een overwinning kan veel kosten. Als Amerika Irak meteen verlamt door het bombarderen van commandoposten en militaire installaties, blijft het aantal slachtoffers beperkt maar er zullen Westerse gijzelaars sneuvelen. Bij tankslagen en een landoorlog kunnen er wel 30.000 doden vallen. Irak is goed bewapend door het Westen. De Irakezen hebben de technologische kennis om zelf wapens te maken. Amerikaanse inlichtingendiensten weten niet wat voor verrassingen er zouden kunnen opduiken uit de Iraakse arsenalen.

Begin volgend jaar kan Saddam Hussein volgens de CIA al over biologischewapens beschikken. Dus is er haast geboden voor het Westen.

Onbetrouwbaar

De Amerikaanse generaals denken nog drie weken nodig te hebben om in Saoedi-Arabie met mensen en materieel op peil te komen; dan zijn ze naar hun oordeel klaar. Maar ze kunnen niet op al hun materieel rekenen. Enkele belangrijke, hoogtechnologische wapensystemen zijn onbetrouwbaar, als gevolg van de soms corrupte verhoudingen tussen het Pentagon en de defensie-industrie. De produkten hoefden nooit in de strijd te worden getest. De dure Apache-helikopter bij voorbeeld, belangrijk voor de bestrijding van de grote aantallenvijandelijke tanks, blijkt heel vaak kapot te gaan, meldde de Amerikaanse Algemene rekenkamer vorige week. Er is al een aantalneergestort in de woestijn.

De zware M1-tank gebruikt zoveel brandstof dat hij elke zes uur moetworden teruggetrokken. De door de fabriek meegeleverde tankauto's hebbengeen pantser en zijn niet tegen zwaar terrein bestand. In de woestijn isdit een grotere handicap dan in Europa, waarvoor de M1 was ontworpen.

De op een vliegdekschip gestationeerde Harrier-gevechtsvliegtuigen, die verticaal kunnen opstijgen, gaan vaak kapot omdat een belangrijk onderdeel niet goed is getest door leverancier Northrop. De vraag is of ze in het geheel kunnen worden ingezet.

En dan is er de bijna een miljard dollar per stuk kostende Stealth-bommenwerper, een vliegtuig dat alleen uitmunt in zijn onzichtbaarheid en verder in alle opzichten minder kan dan concurrerende merken. Die onzichtbaarheid geldt alleen voor moderne radars. De in Irak veel gebruikte oude radarsystemen op lagere frequenties kunnen de Stealth uitstekend ontwaren. Door zijn geringemanoeuvreerbaarheid kan de Stealth snel onschadelijk worden gemaakt. In Panama hebben twee Stealth-vliegtuigen een bombardementsmissie uitgevoerd. Na lang aanhouden van sommige journalisten heeft het Pentagon moeten antwoorden dat de bommen verkeerd terecht waren gekomen.

Ook dergelijke handicaps maken oorlog moeilijker. President Bush wilde tegenpartij in onzekerheid houden over zijn bedoelingen, maarhij maakt zich nog geen illusie dat Saddam zich plotseling uit Koeweit zal terugtrekken. Op de vraag 'wat dan?' bestaan wel technische antwoorden maar die geven samen geen helder beeld van watmisschien onvermijdelijk is.