Optimisme domineert in reacties op eenheid

BERLIJN, 3 okt. De wereld heeft met gemengde gevoelens gereageerd op de Duitse eenwording. In de meeste hoofdsteden overheerst optimisme, maar in sommige reacties klinkt scepsis en enig wantrouwen door.

De Amerikaanse president Bush gaf gisteren een verklaring uit waarin de eenwording werd geprezen als de beeindiging van 'vijfenveertig jaar conflict en confrontatie tussen Oost en West'. 'De Muur is een ruine en onze ogen gaan open in een nieuwe wereld van hoop. Duitsland is weer verenigd. De Muur verdeelt niet langer een natie en de wereld', aldus Bush. 'Geen muur is ooit sterk genoeg om de menselijke geest te wurgen; geen muur kan ooit de ziel van een natie verpletteren.'

Sovjet-leider Gorbatsjov gaf in een boodschap aan zijn Duitse ambtgenoot Weizsacker uiting aan zijn vreugde over 'een grote gebeurtenis, niet alleen voor de Duitsers'. 'Ik wens de grote Duitse natie geluk, welvaart en een blijvende vrede in goed nabuurschap met de Europese volken', aldus Gorbatsjov. Hij stelde dat de Duitse eenheid niet had kunnen worden gerealiseerd zonder 'de alomvattende democratische ommekeer in onze landen'. Het Sovjet-persbureau TASS liet weten dat de Sovjet-burgers 'de vreugde van het Duitse volk over de vereniging delen' en onderstreepte dat de eenheid niet is bereikt 'door bloed en ijzer' maar door 'de overeenstemming tussen de twee Duitse staten, de vier machten en de buurlanden van West- en Oost-Duitsland'.

Koningin Beatrix heeft vandaag ter gelegenheid van de eenwording een telegram met gelukwensen gestuurd aan president Weizsacker. Premier Lubbers stuurde een dergelijk telegram aan zijn collega, bondskanselier Kohl. Felicitatieboodschappen kregen Kohl en Weizsacker ook van de Franse president Mitterrand en de Britse premier Thatcher. Mitterrand liet weten te delen in de Duitse 'vreugde en emoties' en riep de Duitsers op Europa te 'bezielen'. Thatcher, wier reserves ten aanzien van de rol van het nieuwe Duitsland bekend zijn, schreef Kohl dat die rol 'belangrijk' zal zijn.

Pag.5: Vervolg

Maandag had Thatcher gezegd dat de rest van Europa erop moet toezien dat Duitsland niet gaat domineren.

De EG begroette de Duitse eenwording als 'het begin van een nieuw tijdperk'. 'Een volk, dat onze gemeenschappelijke beschaving zozeer heeft verrijkt, krijgt weer zijn rechtmatige plaats in Europa en de wereld, ' aldus een EG-verklaring.

In Oostenrijk, zo meldt onze redacteur Herman Amelink uit Wenen, noemde president Waldheim de eenwording een overwinning op de deling van Europa en op de confrontatie tussen Oost en West en sprak de omstreden liberale leider Jorg Haider van een kans voor Oostenrijk: 'Duitsland is rijk en groot, maar het heeft geen cultuur. De cultuur komt uit Oostenrijk.'

Niet alle reacties waren echter positief. Hoewel de Poolse minister van buitenlandse zaken, Skubiszewski, de Duitse eenheid gisteren begroette als een bijdrage aan de Europese stabiliteit, bestaat bij de Poolse bevolking veel scepsis. Skubiszewski zelf onderstreepte het belang van de onaantastbaarheid van de gemeenschappelijke grens. Vice-premier Balcerowicz stelde gisteren dat de eenwording van de Duitslanden gevolgen heeft voor de Poolse export. 'De moeilijkheden komen neer op een krachtige schok. Om eerlijk te zijn, die hebben we niet verwacht toen we in januari ons verreikende economische hervormingsprogramma introduceerden, ' aldus Balcerowicz.

Negatieve commentaren kwamen gisteren van voormalige bondgenoten van de DDR als Cuba en Mozambique. Ook in Israel domineerde scepsis. 'Als joden hebben we gemengde gevoelens. We kunnen de littekens van het verleden niet vergeten, ' aldus een woordvoerder van premier Shamir. Hij riep het nieuwe Duitsland op 'zich zijn schuld aan het joodse volk te herinneren en alles te doen om bilateraal, in Europees en in internationaal verband de staat Israel goed gezind te blijven'.

Anderen in Israel reageerden negatief. De voorzitter van het parlement, Dov Shilansky, een overlevende van een concentratiekamp, stelde in een op de televisie voorgelezen verklaring dat het volk van Israel op de dag waarop de twee Duitslanden zich verenigen 'zich moet kleden in zakken, as op het hoofd moet doen en moet rouwen' en de voorzitter van de parlementscommissie voor buitenlandse zaken en defensie stelde dat Israel 'zijn stem had moeten verheffen tegen de vereniging'.

De Chinese media, zo meldt onze correspondent in Peking, hebben geen specifieke commentaren aan de Duitse vereniging gewijd. Die begint met een uiterst zure noot voor China, aangezien de eerste diplomatieke daad van de president van het verenigde Duitsland morgen een ontvangst van de Dalai Lama zal zijn. China heeft gisteren de Duitse ambassadeur ontboden en in ongewoon felle termen geeist dat de ontmoeting niet doorgaat. De afvaardiging van vice-voorzitter Wang Hanbin van het Nationale Volkscongres naar de diplomatieke receptie ter gelegenheid van de eenheidsviering vanmorgen is afgelast.