Fragmentarisch reisverslag uit Midden-Amerika

De grootste boom ter wereld staat in Mexico, bij El Tulo: 45 meter is de omtrek van de 2000 jaar oude reus. Ook dat gegeven ontbreekt niet in de serie van zes documentaires die Aad van den Heuvel Van Mexico-stad naar het Panama-kanaal voerde. Vanavond zendt de KRO de eerste aflevering uit van het 'onbevangen en persoonlijke reisverslag'.

Met grote penseelstreken wil Van den Heuvel een beeld schetsen van 'het andere Midden-Amerika', de hoopvolle projecten en de prachtige cultuur, zonder de politieke en sociale problemen uit het oog te verliezen. Geen onderwerp, of het past in deze formule. Bij het ministerie voor ontwikkelingssamenwerking, dat de serie documentaires financierde, bedong Van den Heuvel dat hij de helft van de zendtijd met iets anders dan ontwikkelingsprojecten mocht vullen.

In de eerste aflevering slingert Van den Heuvels witte volkswagenbus zich door het dorre, bergachtige landschap van Mexico. De goed-geklede muzikanten van een mariachi-orkest zingen hun treurige lied in Cuernavaca, de stad waar de hoofdpersoon van Malcolm Lowry's boek 'Onder de Vulkaan' iedere dag dronken was. Een Belgische dame op leeftijd, Betsie Hollander, vertelt er van een 'heel nieuw probleem': de opvang van bejaarden. 'Gelukkig neemt een aantal Nederlandse organisaties de problemen van deze bejaarden serieus', stelt Van den Heuvel, waarna de reis via een project voor beter bosbeheer ('mede met Nederlands geld') naar Oaxaca voert. Daar mogen de ruines van Monte Alban niet worden gefilmd, en volstaat Van den Heuvel met archiefbeelden, aangevuld met eigen opnames van de plaatselijke kerk en militairen, die in Mexico 'functioneren binnen de democratie'.

In het stadje San Cristobal stuit de filmploeg op een groep landloze boeren die een stukje grond bezet hadden en daar weer zijn afgezet. 'Hun oproep is in Nederland doorgedrongen', zegt Van den Heuvel. Vervolgens gaat hij praten met de 88-jarige Gertrud Blom, een Zwitserse die zich inzet voor de indianencultuur en voor natuurbehoud.

Van den Heuvel ontsnapt niet aan zijn zelf gegraven valkuilen; een verband tussen de onderwerpen ontbreekt. De filmers hebben geen tijd om leuke thema's uit te diepen: de indianen wier cultuur Blom wil behouden, komen zelf niet aan het woord; het blijft onduidelijk waarom de opvang van bejaarden een 'nieuw probleem' is; de filmploeg gaat niet kijken op de plek waar de landloze boeren 'van alles zijn beroofd'. Het resultaat is een fragmentarische documentaire die nauwelijks kan boeien.

Van Mexico Stad naar het Panamakanaal, Ned.1, 19.20 - 19.50 uur

    • Thieu Vaessen