Duitsers vieren feest zonder uitbundigheid

BERLIJN, 3 okt. Blij, maar zonder grote uitbundigheid hebben Oost- en Westduitsers vannacht in Berlijn, en volgens de eerste berichten ook in andere Duitse steden, de Duitse eenwording gevierd die om middernacht van kracht werd.

Middernacht op de 'Oostberlijnse' boulevard Unter den Linden, op enkele honderden meters van de Brandenburger Tor. Aan beide zijden van dit nationaal symbool bij uitstek en het gebouw van de Rijksdag, waar de eigenlijke ceremonie plaatsheeft: het hijsen van een Duitse vlagin bijzijn van hoogwaardigheidsbekleders, staat een menigte van enkele honderdduizenden, zo dicht opeengepakt dat heen en weer lopen onmogelijk wordt.

Om onduidelijke redenen wordt de 'Vrijheidsklok' van Rathaus Schoneberg niet, zoals eerder aangekondigd, door de luidsprekersweergegeven. De menigte op Unter den Linden begrijpt pas dat het definitieve moment van Duitse eenheid is aangebroken als de eerste vuurpijlen de lucht ingaan. Dan gaat er enkele seconden luid gejuich op, daarna kijkt men voornamelijk in stilte naar het vuurwerk veelal zichtbaar ontroerd, maar zonder uitbundig vertoon van emotie.

De Duitsland-petjes en vlaggen, die aan de Westberlijnse kant het beeld domineren en veelal eerder dienst hebben gedaan bij de Westduitse overwinning in het wereldkampioenschap voetbal, ontbreken op Unter den Linden bijna volledig. Ook het 'Deutschlandlied', het volkslied van de Bondsrepubliek, wordt niet door de luidsprekers weergegeven en dan ook door niemand gezongen, voor zover Oostberlijners de tekst van hun nieuwe volkslied al zouden kennen. Inplaats daarvan weerklinkt Handels Watermusic.

De autoriteiten op het plein voor de Rijksdag hebben op dat moment andere zorgen. Onder de aandrang van vele duizenden journalisten en fotografen die voor de gebeurtenis naar Berlijn zijn gekomen, bezwijkt een zorgvuldig in verband met het feest aangelegd bloemperk.

Pag.5: Vervolg

Oproerpolitie hield althans de vlaggemast vrij. En tot overmaat van rampbezweek een deel van de balustrade waarachter Bondskanselier Helmut Kohl en andere hoogwaardigheidsbekleders hebben plaatsgenomen.

Voor het hijsen van de vlag hield Kohl een korte toespraak, waarin hij bezweerde dat het verenigde Duitsland voor de vrede wil ijveren.

Tegelijk met het hijsen van de vlag voor de Rijksdag was in Oost-Berlijn, voor het gebouw van de Staatsraad, voor de laatste maal officieel de vlag van de DDR gestreken. Omvangrijke ordeverstoringen, waarvoor eerder was gevreesd, bleven uit. Wel reedin de Friedrichstrasse een vermoedelijk Westberlijnse auto met opzet op feestvierders in, waarbij vier gewonden vielen. Maar van grootscheepse, gewelddadige demonstraties tegen de Duitse eenheid van de zijde der Berlijnse autonome beweging, waarvoor de politie had gevreesd, was geen sprake.

De Berlijnse politiemachten, voor de dag van de Duitse eenheid al onder gemeenschappelijk commando verenigd, waren 's middags al begonnen met het ontplooien van een omvangrijk machtsvertoon, waarbij zij in kolonne enkele malen onder de Brandenburger Tor doorreden. Er waren toen een aantal demonstraties van tegenstanders van de Duitse eenheid in Berlijn onderweg, waarvan er een de Brandenburger Torbereikte zonder dat het tot incidenten kwam.

Rond vier uur leken de Oostberlijnse manschappen zeer ongerust te zijn over de ontwikkelingen. Zij sloten een deel van het historische centrum van Berlijn, het Platz der Akademie, hermetisch af, omdat daar het Oostduitse parlement, de Volkskammer, zijn laatste zitting hield. Daarna nam de DDR plechtig afscheid van de geschiedenis door de uitvoering van Beethovens Negende symfonie, gedirigeerd door de Leipziger dirigent Kurt Mazur, een van de aanvoerders van de 'Wende' vorig jaar. Tenslotte bleken zo'n honderd, met fluitjes en een enkele verfbom gewapende demonstranten de weg naar het Platz der Akademie te hebben gevonden.

Een ander opmerkelijk moment van oppositie tegen de gebeurtenis van gisteren, was de 'discussiekraam' die voorstanders van de inlijving van de thans tot Polen behorende vooroorlogse gebieden als Pommeren en Silezie inrichtten bij de Brandenburger Tor. Na middernacht waren vertegenwoordigers van deze richting daar aanwezig en tot een goed gesprek bereid, maar na een uurtje al zijn er bijna alleen nog maar dronken mensen die zich voor de territoriale ambities interesseren.

Verder bleef het rustig in Berlijn, behalve wat voor West-Berlijn bijna traditionele schermutselingen in de wijk Kreuzberg. Intotaal verrichtte de politie 35 arrestaties. Uit de Oostduitse stad Maagdenburg werden schermutselingen met de plaatselijke 'skinheads' gemeld.

Op de laatste zitting van de Volkskammer, die plaatsvondt in het gebouw van de Staatsraad, mochten alle fracties het woord voeren. Onderlinge vergevingsgezindheid bepaalde de sfeer, de ordedebatten en scheldpartijen waarin het eerste democratisch gekozen parlement van de DDR uitmuntte, bleven uit.

Jens Reich, sprekend namens de burgerbewegingen die vorig jaar de 'Wende' in de DDR tot stand brachten, trok een regelrechte vergelijking tussen bondskanselier Helmut Kohl en rijkskanselier Bismarck, eind vorige eeuw. Reich vreest sociale, economische en politieke spanningen in het verenigde Duitsland, en wees op de ressentimenten die daardoor kunnen ontstaan, en die een rol hebben gespeeld bij de machtsgreep door de nazi's in 1933.

De overige sprekers bij deze zwanezang van het DDR-parlement legden eerder vertrouwen in de toekomst aan de dag. Sabine Bergman-Pohl, als voorzitster van het parlement tevens formeel staatshoofd, roept de Oostduitsers op minder de zegen van de overheid te verwachten en meer eigen initiatieven te nemen.

De feestelijkheden, die vandaag worden voortgezet, vonden aan de vooravond van de Duitse eenheid voornamelijk in Oost-Berlijn plaats. Vande Brandenburger Tor totaan het Alexanderplatz was het een lange aaneenrijging van eet- en drinktentjes - het gebruikelijke beeld bij feestelijkheden in de DDR de laatste maanden. Toen het na twee uur vannacht wat rustiger werd op straat, was het wegdek bezaaid metresten van de vele meegebrachte sektflessen, die de Berlijners om twaalf uur hebben laten knallen.

In diverse theaters in de Oostberlijnse binnenstad hebben in de laatste uren DDR culturele manifestaties plaatsgevonden. In het Marx-Engelsauditorium trad de zanger-dichter Wolf Biermann op, wiens verbanning uit de DDR in 1976 de inleiding vormde tot een verstarring van het cultureel beleid, die tot aan de 'Wende' vorig jaar heeft voortgeduurd. Biermann, onmiskenbaar een links man, verklaart, tot overduidelijke teleurstelling van een deel van het publiek, 'geen traanom de DDR te laten. Ik heb geen last van heimwee naar de goede oude tijden'. Hij betoonde zich een voorstander van de Duitse vereniging, en zijn programma heette dan ook 'Vor Deutschland ist mir gar nicht bang'. Biermann richtte zich uitgesproken kritisch tot zijn publiek, toen hij in een verwijzing naar de in DDR veel gehoorde roep ombeschermend optreden van de overheid zei: 'Ik zie jullie niet als mensen die bescherming nodig hebben, ik denk dat jullie het verdriet vandeze avond nodig hebben, opdat je eindelijk eens ophoudt moederskinderente zijn'.

Aan het einde van een twee-en-een-half uur durend concert, geheel bestaand uit liederen die de DDRals onderwerp hebben, zong hij Brechts alternatieve Duitse volkslied 'Das ein gutes Deutschland lebe', waarin de dichter bezweert dat Duitsland recht op leven heeft, 'net als alle andere volken'. 'Dat zou ons volkslied moeten zijn, inplaats van het doorde nazi's verpeste Deutschland-lied', meent Biermann. Grote bijval van het publiek is zijn deel.

De omvangrijke politiemacht schittert door afwezigheid bij de afvoer vande grote menigten na twaalf uur. Op stations van de U- en S-Bahn kwam het tot gevaarlijke situaties, als onder druk van de menigte die hetperron wil bereiken, degenen die er al op staan onder de aanstormende treinen dreigen te worden gedrukt. De sfeer blijft echter uitgesproken gemoedelijk. Berlijners, gevraagd naar hun emoties deze nacht, reageerden laconiek: 'Het moest ervan komen, een mooie dag, we zullen zien wat de toekomst brengt'.