DE IDEALE VESTIGINGSPLAATS

Stel je bent manager van een Amerikaanse farmaceutische onderneming. Deze wil met het oog op 1992 zijn positie in Europa versterken. Je bent op zoek naar een ideale plaats voor een Europese vestiging. Er liggen tientallen glimmende brochures van regio's, steden en wetenschapsparken op je bureau. Er naast ligt een minstens zo hoge stapel met overheidsrapporten over investeringssubsidies en belastingfaciliteiten. De hierbij afgedrukte tabel laat zien dat de verschillen in investeringssteun tussen de Europese lidstaten aanzienlijk zijn. In de achtergebleven regio's van de EG is zelfs een investeringssubsidie van maximaal 75 procent mogelijk. In Nederland is het maximum gesteld op 25 procent van de investeringssom. Een keuze maken valt niet mee. Heel West-Europa lijkt een paradijs om je te vestigen. In Portugal zijn de lonen het laagst, in Spanje wacht je een groeimarkt, in Groot-Brittannie heb je geen problemen met de taal, in Duitsland zit je dicht bij de Oosteuropese markten, in Frankrijk zijn enkele uitstekende technologieparken en in Nederland zijn goede mogelijkheden voor het klinisch testen van farmaceutische produkten. Maar welke vestigingsvoorwaarden zijn doorslaggevend voor jouw onderneming?

Je besluit een checklist te maken. Op basis daarvan maak je een keuze. Je begint met de aard van de nieuwe vestiging. Het moet een dochteronderneming worden die zelfstandig produkten ontwikkelt, maakt en verkoopt. De nieuwe onderneming kan wel terugvallen op de kennis van het moederbedrijf. Ook zal de dochter de verkoop verzorgen van een aantal succesvolle Amerikaanse produkten. Maar voorop staat dat de nieuwe vestiging de Europese markt in al haar verscheidenheid moet gaan bedienen. Wat voor mensen heb je daarvoor nodig?

De managers van de nieuwe onderneming moeten goed thuis zijn in de Europese markt voor farmaceutische produkten. Verder zijn er onderzoekers nodig voor het laboratorium, technici en procesdeskundigen voor de produktie, arts-verkopers en marketingmensen voor de verkoop en bezorgers voor de distributie. En dan zijn er nog de mensen voor de inkoop van grondstoffen, materialen en apparatuur. Voor de registratie van nieuwe farmaceutische produkten moeten heel specifieke deskundigen aangetrokken worden. Mensen die kennis hebben van geneesmiddelen en precies weten hoe nieuwe geneesmiddelen worden aangemeld bij de desbetreffende toezichthoudende nationale instantie. Ten slotte heb je onderhoudsmensen nodig, secretaresses, boekhouders en administratieve krachten. Je hebt voor de nieuwe onderneming dus goed opgeleide vakmensen nodig, die ervaring hebben en over belangrijke contacten beschikken. Waar vind je die en wat zijn de arbeidskosten?

Splitsen?

Al die subsidies in de achtergebleven gebieden zijn aanlokkelijk, maar daar vind je je toekomstig personeel niet. Wel in stedelijke industriegebieden. Je kunt een internationale vergelijking maken van de gemiddelde loonkosten in de verschillende EG-landen. Dan zie je dat het niet veel uitmaakt of je in Belgie, Frankrijk, Duitsland of Nederland gaat zitten. Alleen Groot-Brittannie springt eruit met veertig procent lagere gemiddelde loonkosten dan Nederland. Je zou nog kunnen overwegen om het bedrijf op te splitsen in aparte onderdelen. De nieuwe telecommunicatiemiddelen maken het immers mogelijk de produktie in een achtergebleven regio te vestigen, de research-afdeling in een Frans wetenschapspark, de verkoop en distributie op een centrale plek in Europa en het management in een luxe kantoorpand in het centrum van Amsterdam omdat dat de goedkoopste Europese hoofdstad is.

Een gespreide vestiging in huurpanden kan veel goedkoper zijn dan de kosten voor een nieuw gebouw voor de hele onderneming. Bovendien ben je flexibeler. Gaat het slechter met de zaken, dan vertrek je of zoek je goedkopere huisvesting. Gaat het goed, dan betrek je een groter pand. Maar er zitten ook nadelen aan een gespreide vestiging van bedrijfsonderdelen. Door de grote afstanden is er veel te weinig direct contact tussen de mensen van de verschillende afdelingen. Vaak kent men elkaar helemaal niet en soms spreekt men zelfs elkaars taal niet. De communicatie via de telefoon, fax of het beeldscherm kan maar een deel van de informatie doorgeven. Indrukken die een verkoper bij de klant opdoet of informatie die hij of zij hoort over de concurrentie worden niet snel in een fax omgezet voor de researchafdeling of het management. Dat is informatie die informeel wordt doorgegeven, bij voorbeeld wanneer je een collega van die afdeling tegenkomt tijdens de lunch. Omdat die informele informatie zo belangrijk is, doe je er als onderneming goed aan een klimaat te scheppen waarin de mensen elkaar ook direct aanspreken.

Verankeren

Je besluit dat een geintegreerde vestiging voor jouw bedrijf het meest voor de hand ligt. Aangezien het om vrij hoog gekwalificeerd personeel gaat, moet niet alleen het bedrijf maar ook de omgeving heel aantrekkelijk zijn. Het gebouw moet iets aparts hebben. Dat kan door extra faciliteiten, zoals een mooi terras of een fraaie sportzaal. Het bedrijf moet niet in het niets staan, maar ook niet in een overvol bedrijvenpark waar het in de anonimiteit tenonder gaat. Je gaat daarom op zoek naar een lokatie waar de charme van een stedelijke cultuur nog doordringt. Je zult dus in of pal aan de rand van een grote stad met een goede infrastructuur en een prima kennis-infrastructuur willen zitten. Naast filevrije wegen, een luchthaven en een goed openbaar vervoer tellen ook andere zaken mee. Bij voorbeeld hogescholen en universiteiten, ziekenhuizen, de Kamer van Koophandel, een innovatiecentrum, en de toegang tot gemeenteambtenaren met kennis van zaken over subsidies en vergunningen. Met al die verschillende organisaties is voortdurend contact nodig. Als nieuw bedrijf moet je je zo snel mogelijk zien te verankeren in een lokale omgeving.

Na veel wikken en wegen, optellen en aftrekken, heb je besloten je in Nederland te vestigen. De belastingfaciliteiten zijn hier optimaal en Nederland heeft een zeer hoog gekwalificeerde beroepsbevolking. De keuze voor de steden was nog lastig. Maastricht gooide hoge ogen, maar uiteindelijk is het Amsterdam geworden. De nieuwe ringweg, het openbaar vervoer, Schiphol, de plannen voor de IJ-oever met bedrijven en gevarieerde woningbouw, een hoogwaardige uitgaanscultuur, goede scholen voor kinderen en de informele atmosfeer. De architect kan aan de slag en de headhunters kunnen op jacht.

    • Annemieke Roobeek
    • Economie voor Jou