Laatste keer Poolse intocht in Berlijn

BERLIJN, 2 okt. Aan de vooravond van de Duitse eenheid, die vanavond om middernacht met het hijsen van de Duitse vlag voor de Rijksdag in Berlijn bezegeld wordt, hebben zich gisteren al de politiekorpsen van Oost- en West-Berlijn aaneengesloten.

Een der eerste activiteiten van de nieuwe Berlijnse politie betrof twee kleine brandbommen, die door onbekenden waren gelegd in een Westberlijns en een Oostberlijns warenhuis en gisteravond laat tot ontploffing kwamen. De schade bleef beperkt.

In verband met de mogelijkheid van ongeregeldheden diverse kleinere linkse groeperingen hebben voor de komende dagen betogingen aangekondigd nam de leiding van de Westberlijnse politie gisteren al het bevel over de 'Volkspolizisten' in het oostelijke deel van de stad over. Beide korpsen wisselden enkele duizenden manschappen uit. Voor alle zekerheid zijn ook nog 1.200 man oproerpolitie uit Noordrijnland-Westfalen in Berlijn aangekomen, alsmede 600 man troepen van de Bundesgrenzschutz.

Vanochtend namen de drie militaire commandanten van de Westelijke geallieerden officieel afscheid van West-Berlijn. Tijdens een korte ceremonie in het Rathaus Schoneberg overhandigde de scheidende Amerikaanse stadscommandant, Raymond E. Haddock, een brief van de geallieerde 'Kommandantoera', waarin het Westberlijnse gemeentebestuur formeel in kennis wordt gesteld van de opheffing van de geallieerde rechten in de stad. In Oost-Berlijn nam de Sovjet-stadscommandant zonder feestelijkheden van zijn functie afscheid. Zoals bekend blijven in West-Berlijn tot nader order Amerikaanse, Britse en Franse troepen gelegerd, totdat de laatste Sovjet-troepen, over enkele jaren, de DDR hebben verlaten.

Voor het eerst landde vanochtend een Westduits vliegtuig op de luchthaven Tegel van West-Berlijn. Het ging om een Lufthansa-machine met leden van de Bondsdag, die donderdag in het gebouw van de Rijksdag bijeenkomt voor een feestelijke zitting. Tot dusver mochten slechts buitenlandse vliegtuigen op Tegel vliegen.

West-Berlijn beleefde vandaag, vermoedelijk voor het laatst, een intocht van vele duizenden Polen die voedsel en elektronische apparatuur aanschaffen om die later in Polen door te verkopen. Aan dit grensverkeer, dat de afgelopen maanden een steeds grotere omvang had aangenomen, komt met ingang van morgen vermoedelijk een einde omdat Poolse burgers voor de Bondsrepubliek, waarvan West-Berlijn voortaan deel uitmaakt, een visum nodig hebben.

Pag.5: Vervolg

De 'Vlam voor de Duitse eenheid', die sinds 1955 brandt op het Westberlijnse Theodor Heussplatz, zal worden gedoofd ten teken dat de Duitse eenheid is voltooid, deelde het gemeentebestuur gisteren mee.

Bij de bekendmaking van de vereniging van de beide politiekorpsen nam de Westberlijnse senator voor binnenlandse aangelegenheden, Heinz Patzold, gisteren stelling tegen eerdere Oostberlijnse meldingen over de komst van extremisten van heinde en ver naar Berlijn. De Oostberlijnse politiechef, Dirk Bachmann, is uit zijn functie ontheven. De eerstmogelijke aanleiding tot problemen is vanavond een betoging onder het motto 'Deutschland halts Maul', die enkele uren voor het officiele vlaghijsen ook het terrein bij de Rijksdag wil aandoen. Daarna, zo kondigt een pamflet van de organisatoren uit de Westberlijnse autonome beweging aan, zal vanaf 00.33 door de demonstranten worden 'teruggefeest'.

Een zaaleigenaar in de Oostberlijnse voorstad Friedrichshain heeft inmiddels de huur opgezegd aan de extreemrechtse partij 'Republikaner', die van zins waren daar morgen een partijcongres te houden.

In verband met de Duitse eenheid zijn ook meer vreedzame of ludieke, alternatieve manifestaties georganiseerd. Op het Rosa Luxemburgplatz vindt een songfestival onder de titel 'Born in der DDR' plaats. Kunstenaars zijn van plan tegenover de Rijksdag, op een nog steeds leeg, vroeger bij de DDR-grenszone horend terrein, de 'Republiek Utopia' te stichten.

Bij het hijsen van de vlag voor het Rijksdag-gebouw zal het Duitslandlied mede worden gespeeld door de Nederlandse beiaardier Boudewijn Zwart in het normale leven bespeler van de carillons in de Amsterdamse Wester- en Munttoren. Verder speelt Zwart telg uit een bekend orgelspelersgeslacht ook in Ede, Zeewolde en IJsselstein. Gisteravond was hij al in actie bij de generale repetitie, op een rijdend carillon dat door de Bondsregering in Frankrijk is gehuurd. Hij is door Bonn aangezocht voor deze eervolle functie, nadat hij eerder dit jaar in Belgie het toonaangevende Koningin-Fabiolaconcours voor beiaardiers had gewonnen.

Afgaande op de gang van zaken bij de generale repetitie zal voor de Rijksdag een reusachtige vlag in de Duitse kleuren, zwart-rood-goud, worden gehesen, zonder de adelaar uit het wapen van de Bondsrepubliek, en natuurlijk ook zonder de hamer en passer uit het wapen van de DDR, die vanavond om middernacht als staat ophoudt te bestaan.

De ongeveer 3.500 buitenlandse journalisten die voor het verenigingsfeest in de nieuwe Duitse hoofdstad zijn aangekomen, blijken met hun acreditatiepasjes geen toegang meer te hebben tot de laatste feestelijkheden in verband met de opheffing van de DDR. Vanmiddag komt het parlement van de verdwijnende staat, de Volkskammer, voor de laatste maal bijeen. De PDS, opvolger van de in de DDR decennialang regerende partij SED, heeft te elfder ure afgezien van een betoging die zij onder het motto 'Adieu DDR' wilde houden. Volgens partijleider Gregor Gysi bleek de Berlijnse politie niet bereid, de veiligheid van de demonstranten te garanderen.

De burgemeesters van West- en Oost-Berlijn gaven vanochtend een feestelijke verklaring uit over de eenheid van beide stadsdelen, die evenwel pas na de constituering van een stadsparlement, later dit jaar, zal worden voltrokken. Beide burgemeesters, die opnieuw onderstreepten dat naar hun mening Berlijn behalve formele hoofdstad van het nieuwe Duitsland, ook de rol van Bonn als regeringszetel moet overnemen, rekenen op korte termijn met een half miljoen werklozen in beide stadsdelen tezamen, waarvan alleen al 200.000 uit de ministeries en andere centrale bestuursorganen van de DDR, die vandaag definitief gesloten worden.

Bij de vereniging van de beide politiemachten bleek overigens een zonderling gebrek aan enthousisme in beide korpsen. Met name onder het Westberlijnse personeel moest het plan vrijwilligers te sturen voor de dienst aan de oostkant van de stad worden opgegeven bij gebrek aan aanmeldingen. Wie nu over en weer 'hospiteert' aan de andere kant van de stad, wordt bij eenvoudige dienstorder geregeld.

Naar verluidt zal het vannacht rond middernacht, als de opsporingsbevoegdheid van de Westduitse justitiele organen op het gebied van de voormalige gebied van de DDR van kracht wordt, niet onmiddellijk een golf van arrestaties onder daar wonende voormalige DDR-spionnen plaatsvinden. Tegen 15 kopstukken van de DDR-spionage loopt nochthans een arrestatiebevel, melden Westberlijnse kranten. Met name Markus Wolf, ex-chef van de DDR-spionage in het buitenland (en dus ook de Bondsrepubliek) zou hoog op de lijst van gezochte personen staan. Wolf heeft de afgelopen maanden veel interviews gegeven en bereidt naar eigen zeggen ook een boek voor over zijn eigen werkzaamheden als superspion. Of hij zich thans nog in zijn Oostberlijnse woning bevindt is evenwel onduidelijk. Sommigen zeggen dat hij in de Sovjet-Unie een goed heenkomen heeft gezocht.