Invasie zebramossel in Amerikaanse Grote Meren vormtplaag

De Grote Meren van Noord-Amerika worden al weer enige jaren geteisterd door een plaag van de zoetwatermossel Dreissena polymorpha, in de wandeling bekend als de zebramossel. Het schelpdiertje is vrijwel zeker in 1986 ingevoerd door zeeschepen, die het per ongeluk in hun ballasttanks uit Europese havens hadden meegevoerd. Bij het ledigen van de tanks in St. Clair River zou een aantal overlevende zebramossels in Lake Erie terecht zijn gekomen en binnen enkele jaren hebben gezorgd voor een ware populatie-explosie.

De kleine mollusk van zo'n vier centimeter lengte en met zijn zebra-gestreepte tekening zou wel eens uit kunnen groeien tot de grootste en meest destructieve zoetwaterplaag die ooit in de Grote Meren heeft plaatsgevonden, aldus Amerikaanse ecologen. En de invasie van de zebramossel is slechts een van de vele onbedoelde invasies door ballasttanks die de laatste jaren op verschillende plaatsen in de wereld hebben plaatsgevonden. Sinds de Amerikanen drie of vier jaar geleden het handelsverkeer met de Chinese Volksrepubliek aanhaalden, is bijvoorbeeld San Francisco Bay gekoloniseerd geraakt door een groot aantal exotische zoetwatersoorten. Aziatische schelpdieren bedekken daar de bodem met aantallen van 10.000 tot 20.000 stuks per vierkante meter.

Het is verre van duidelijk waarom juist in de laatste jaren dit soort invasies voorkomen, want ballasttanks worden in de zeescheepvaart al gebruikt sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw. Een mogelijke factor van belang is dat de volumina van de tanks en de snelheden van de schepen groter zijn geworden, maar zeker is dit niet. Een andere wellicht relevante omstandigheid bij de zebramossel is dat er het afgelopen decennium een grote schoonmaak heeft plaatsgevonden zowel in de Grote Meren als in de Europese havens waaruit de diertjes zijn aangevoerd.

De zebramossel werd voor het eerst waargenomen op 1 juni 1988 in Lake St. Clair. Op dat moment was de mossel al behoorlijk wijdverspreid. Stroomafwaarts verspreidde de zebramossel zich gedurende ongeveer een jaar over Lake Erie en Lake Ontario en naar de St. Lawrence Seaway. En ook stroomopwaarts breidt de plaag zich uit, want het beest is ook al gesignaleerd in Lake Superior, Lake Michigan en Lake Huron.

De zebramossel is een hardnekkig dier dat zich met zo'n 200 stevige filamenten vasthecht aan harde oppervlakten: rotsen, brugpijlers, waterinlaatpijpen en zelfs andere schelpdieren. Ze vormen op deze wijze een waar tapijt op de zeebodem. De zebramossels planten zich in een razend tempo voort. Een vrouwtje legt maar liefst 40.000 eieren en veel daarvan worden bevrucht en groeien uit tot volwassen exemplaren. In 1988 werden op een bepaalde plek in Lake Erie 200 exemplaren per vierkante meter geteld, het volgend jaar waren dat er al 700.000 per vierkante meter. De soort vormt een directe bedreiging voor inheemse schelpdiersoorten en zorgt voor overlast bij de visserij. Het is nog niet duidelijk hoe de mossel eventueel kan worden bestreden. (Science 21 sept.).