Bush hoopt op oplossen crisis zonder geweld

NEW YORK, 2 okt. De Amerikaanse president Bush heeft gisteren in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties uitdrukkelijk de hoop uitgesproken dat in het Golfgebied geen militair geweld nodig zal zijn.

Bush opperde dat een Iraakse terugtrekking uit Koeweit uitzicht zou bieden op een oplossing van het Arabisch-Israelische conflict.

Elke verwijzing naar een militair ingrijpen door de Verenigde Staten bleef in de rede van de president achterwege. 'Wij willen een vreedzame oplossing, een diplomatieke uitkomst. En wij willen nog iets: bij de afwikkeling van Iraks onvoorwaardelijke vertrek uit Koeweit geloof ik oprecht dat er kansen zijn voor Irak en Koeweit om hun geschillen definitief te regelen, voor de Golfstaten om een nieuwe regeling te treffen voor stabiliteit en voor alle staten in de regio om het conflict bij te leggen dat de Arabieren scheidt van Israel.'

Het was de eerste keer dat de Amerikaanse president op deze manier het Israelisch-Arabische conflict in verband bracht met de huidige crisis. Vorige week was dat al en nog veel duidelijker gedaan door de Franse president Mitterrand. De Franse minister van buitenlandse zaken Roland Dumas noemde 'toon en teneur' van Bush' toespraak gisteren 'interessant'.

Minister Van den Broek (buitenlandse zaken) zei later dat met de Iraakse president Saddam Hussein kan worden onderhandeld op het moment dat deze serieus bereid is zich uit Koeweit terug te trekken en ook de andere eisen wil inwilligen die zijn verwoord in de resoluties van de Veiligheidsraad: vrijlating van alle gijzelaars en herstel van de wettige Koeweitse regering. 'Over de uitvoering van de resoluties is geen compromis mogelijk. Maar over de wijze waarop de sancties na terugtrekking uit Koeweit worden opgeheven, kan met Saddam Hussein worden gepraat', aldus Van den Broek in New York.

Bush kwam ook met een scherpe veroordeling van Irak. Het Iraakse regime, zei hij, loopt niet meer in de pas met deze tijd. Het is gescheiden van de beschaafde wereld 'niet door ruimte, maar door eeuwen'. De Iraakse agressie is 'een donker relict uit donkere tijden'.

Bush gaf aan dat 'Irak en zijn leiders verantwoordelijk moeten worden gesteld voor deze misdaden van lichamelijke agressie en vernietiging'. In Bush' omgeving wordt gezegd dat Washington de Iraakse leider uiteindelijk wil berechten voor oorlogsmisdaden, bij voorkeur door een soort tribunaal vergelijkbaar met die in Neurenberg en Tokio na de Tweede Wereldoorlog.

Pag.5: Vervolg/ V.d. Broek en Saddam

Bijna lyrisch schetste Bush gisteren dat het er met de wereldvrede zo mooi had uitgezien, totdat Saddam Hussein Koeweit binnenviel. 'Twee maanden geleden, in de laatste weken van een van in de geschiedenis meest hoopvolle zomers, werd de uitgestrekte, nog steeds aanwezige schoonheid van de vreedzame Koeweitse woestijn bevuild met de stank van diesel en stalen tanks', zei Bush. Maar de Veiligheidsraad reageerde op een menier waarop hij dat nog nooit eerder had gedaan. Bush sprak van een 'historische eenheid', die een uitdaging is. De wereld moet de test van deze Iraakse agressie doorstaan. Als de eenheid blijft bestaan, zei hij na afloop van zijn rede tegen journalisten, 'bestaat er een beetje hoop', dat Saddam Hussein zal toegeven.

In diplomatieke kringen rondom de Verenigde Naties werd de vraag gesteld of president Bush een soort laatste poging doet om Saddam Hussein tot toegeven te bewegen, of dat hij slechts reageert op een opiniepeiling die juist gisteren werd gepubliceerd. Daaruit blijkt weliswaar dat het Amerikaanse volk Bush' Golfbeleid overweldigend steunt, maar ook dat negen van de tien niet klaar zijn voor een oorlog. Maar liefst 47 procent zou zelfs ernstig twijfelen aan de juistheid van die mededeling als een Iraakse aanval als aanleiding tot het conflict zou worden gepresenteerd.

Bush sprak in zijn rede voor de Algemene Vergadering niet over de volgende resolutie in de Veiligheidsraad, die alweer in de maak is over het Golfconflict. Daarin zou sprake zijn van militaire maatregelen tegen Irak, zoals vrijdag Bush' Nationale veiligheidsadviseur Brent Scowcroft nog suggereerde, als het zich niet snel uit Koeweit terugtrekt en de Westerse gijzelaars vrijlaat.

Op welk tijdstip zo'n nieuwe resolutie in de Veiligheidsraad wordt ingediend, is nog niet duidelijk. In VN-kringen wordt gezegd dat alle vijf permanente leden van de Veiligheidsraad bereid zijn tot scherpere actie over te gaan. Voor China speelt daarbij een belangrijke rol, dat het zich niet wil isoleren of vervreemden van het Westen.