..

OVER ENKELE uren gaat er zand over de DDR. Vlaggen worden voorgoed gestreken, uniformen verwisseld, ambassades gesloten, postzegels vervangen, de partituren van het volkslied verdwijnen naar het archief. Kortom, een staat met al zijn denkbare symbolen en emblemen verdampt en land en volk gaan op in het grotere geheel van een nieuw Duitsland. Het is een gedenkwaardige gebeurtenis en ook een die reden mag zijn voor tevredenheid en vreugde in Europa. Want terwijl de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog niet anders dan door een Tweede Wereldoorlog konden worden uitgewist, wordt er vannacht zonder slag of stoot afgerekend met de gevolgen van die laatste wereldoorlog. Europa is weer terug, heeft het lot weer in eigen handen en voorbij is de aangename afhankelijkheid van een pax americana of de bittere afhankelijkheid van een pax sovietica.

Het merendeel van de Europeanen, de Duitsers incluis, is na de oorlog een concrete voorstelling van een verenigd Duitsland ontgroeid en toen het zich aandiende, wist niemand er eigenlijk raad mee. De scheuren in het Oostblok waren weliswaar al meer dan een decennium lang te zien, maar dat Sovjet-president Gorbatsjov de DDR-steen zo onbekommerd zou lostrappen, verraste iedereen. Temeer, omdat de Duitse deling zo ongeveer het enige thema was waarover de vroegere geallieerden het stilzwijgend altijd eens leken te zijn gebleven.

DE BONDSREPUBLIEK had vorig najaar met de rug tegen de muur gestaan; 30.000, 40.000 en dan 50.000 vluchtelingen waren per maand uit de DDR de grenzen over gekomen en hadden de welvaart gezocht van het betere stuk Heimat waarnaar zij tientallen jaren lang slechts via het elektronische venster 's-avonds hadden mogen kijken. De granieten staat van Honecker verbrokkelde in een tempo dat niemand voor mogelijk had gehouden ook bondskanselier Helmut Kohl niet. In zijn doortastende tien-puntenplan van 28 november vorig jaar, waarmee hij in een ruk zichzelf weer aan het hoofd van de voorthollende gebeurtenissen plaatste, had hij nog van een 'verdragsgemeenschap in 1990' tussen de beide Duitslanden gesproken waaruit dan later 'confederatieve structuren' moesten voortkomen. Amper twee weken later zag ook hij aan de spandoeken in Leipzig dat het allemaal veel, veel harder ging en vanaf morgen is hij kanselier van heel Duitsland.

Helmut Kohl heeft geluk gehad, zijn plaats in de geschiedenis is verzekerd. Maar tegelijkertijd dient ook te worden vastgesteld dat de klassieke instincten van deze man juist de laatste twaalf maanden als geroepen kwamen. Kohl is een man van machtsbehoud, van status-quo, iemand die de onderwerpen aanpakt zoals ze zich in volgorde van politieke bruikbaarheid aandienen. Dat instinct bracht hem eind vorig jaar op het pad van een snelle Duitse eenheid en hij had succes.

VOOR DUITSLAND zelf breken enerverende tijden aan met economische en politiek-psychologische spanningen. De 'Ossi's' eisen consumptiegoederen, vinden dat ze er recht op hebben nadat ze vier decennia de eigenlijke lasten van de oorlogsnederlaag hebben moeten dragen. De Westduitsers zien met enig ongenoegen de uitbreiding van hun republiek met een sociaal-economische zelfkant. De psychologische verhoudingen zijn gecompliceerd: De Westduitse generatie die onmiddellijk na de oorlog een technocratie-zonder-geheugen had opgebouwd is aan deze kant al lang ingehaald door haar kinderen. Er komen nu plotseling zestien miljoen Oostduitsers bij die alsof het nog eens 1945 is meteen een streep onder het SED-verleden willen zetten en willen overgaan tot de orde van de dag: Stunde Null revisited.

De plek waar deze twee werelden en tijdvakken elkaar ontmoeten heet Absurdistan en berichten uit dat land halen dagelijks het nieuws, of het nu gaat om Stasi-dossiers, goede en foute Duitsers, werkloze spionnen of masochistisch-exhibitionistische literatoren. De boedel van Ulbricht en Honecker mag dan vannacht worden opgeruimd, de stabiele Westduitse democratie heeft nog een lange weg te gaan voordat deze uitbreiding is verwerkt.