Sterke rentestijging beperkt verlies op betalingsverkeer

ROTTERDAM, 1 okt. Door de sterke stijging van de rente niet door te geven aan hun klanten hebben Nederlandse banken vorig jaar nauwelijks verlies geleden op het betalingsverkeer. Dat blijkt uit een rapport van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB).

De verrassende uitkomst van het rapport, opgesteld door het organisatie-adviseur KPMG Klynveld Bosboom Hegener, zal banken er waarschijnlijk niet van weerhouden verdere tarieven voor dit betalingsverkeer te berekenen, aldus een woordvoerder van de NVB. 'Toevallig is het in 1989 een keer goed gegaan, maar in voorgaande jaren is er zwaar verlies geleden. En de kosten stijgen gewoon verder.'

Het Aktieplatform Banktarieven Nee, waarin consumentenorganisaties en grootgebruikers zich verzetten tegen tarifering van het betalingsverkeer, acht zich gesterkt door het KPMG-rapport. 'Dat er geen verliezen meer zijn, moet voor de banken een reden temeer zijn om correct overleg met ons te voeren over een kosteloos basispakket voor het betalingsverkeer.'

Volgens het rapport van KPMG stegen de kosten van het betalingsverkeer van 5,1 miljard gulden in 1988 tot 5,2 miljard vorig jaar. Daartegenover stonden opbrengsten uit provisies en zogeheten valutadagen de tijd die een bank neemt om geld van de ene partij over te maken naar de andere van 874 miljoen in 1988 en 1,1 miljard gulden vorig jaar. Aan rente ontvingen de banken in die jaren respectievelijk 2,5 en 4 miljard gulden. Het feitelijke tekort op het betalingsverkeer daalde daardoor van 1,8 miljard tot 93 miljoen gulden vorig jaar, nog geen twee procent dus.

De Nederlandse banken koesteren al jaren plannen om tarieven in rekening te brengen voor het dure betalingsverkeer. De toenemende kosten ervan mede door groeiend (en niet altijd even efficient) gebruik nopen hiertoe, stellen ze. Voor consumentenorganisaties en grootgebruikers van het betalingsverkeer was dat reden om dit jaar 'Banktarieven Nee' op te richten.

De tegenstanders van banktarieven verwijten de banken onder meer dat ze indertijd iedereen hebben overgehaald via de giro te bankieren en daarvoor nu opeens kosten willen berekenen. De toenemende automatisering zou het betalingsverkeer juist goedkoper moeten hebben maken, vinden ze. De grootverbruikers berekenden eerder dit jaar dat tarifering de 'gemiddelde Nederlander' zo'n 120 gulden per jaar zal kosten.

Om de noodzaak tot tarifering te onderbouwen, presenteerden de banken enkele maanden geleden cijfers waaruit bleek dat het betalingsverkeer hen jaarlijks vele honderden miljoenen kost. De jongste gegevens daarin dateerden van 1987. 'Banktarieven Nee' vond die informatie onvoldoende en noemde het rapport 'volstrekt ongeschikt en dubieus materiaal', dat 'tendentieuze zinsneden en halve waarheden' bevat. Minister Kok van financien bood aan te bemiddelen in het conflict, waarbij hij wel opmerkte geen tegenstander te zijn van tarieven die 'de doelmatigheid van het betalingsverkeer vergroten en maatschappelijke verspilling tegengaan'.

Het KPMG-rapport komt met de gewenste recente cijfers. Volgens de banken onderschrijft het de juistheid van hun eerdere stelling, namelijk dat sprake is van een 'structurele onderdekking' van het betalingsverkeer. Zij weigeren de telkens wisselende rentebaten te beschouwen als een afdoende dekking. Bovendien beschouwen ze het als onjuist dat mensen met een relatief hoog tegoed bij de bank en weinig betalingen opdraaien voor de kosten van rekeninghouders met een laag saldo en veel betalingen.

De banken stellen dat de kosten van het betalingsverkeer vorig jaar in feite slechts voor 21 procent door directe opbrengsten (provisie en valutering) werden gedekt. Zij achten dit niet verantwoord.

Die 'structurele dekking' is overigens al hoger dan in 1987 (17 procent) en 1988 (19 procent), mede doordat een aantal banken de afgelopen jaren al maatregelen nam om de verliezen op het betalingsverkeer verminderen. Zo brachten sommige voor betaalpasjes tarieven in rekening, schafte de Postbank de rentevergoeding op rekening-courant af en voerde de Rabo tarieven in voor bepaalde transacties. Dit is echter geenszins voldoende geweest om het verschil tussen kosten en opbrengsten weg te werken, aldus de Nederlandse Vereniging van Banken.

Om te voorkomen dat consumenten elk pakje sigaretten met een cheque blijven betalen, dient efficienter gebruik van de verschillende betaalmogelijkheden te worden gestimuleerd, vindt de NVB. Of dat gebeurt door tariefsystemen of anderszins, is een zaak voor de individuele banken. Voor dit najaar bereiden de gezamenlijke banken en gebruikersorganisaties een campagne voor om het gebruik van goedkopere betaalvormen te bevorderen.