Nieuw leven voor broze boekwinkel

De boekhandel Architectura en Natura aan de Amsterdamse Leliegracht is om twee redenen legendarisch. Eigenaar D. Latenstein Van Voorst en zijn assistent Bert van den Hoven hebben sinds de oorlog een schier eindeloos assortiment aan titels opgebouwd op het gebied van bouwkunst, design, tuinarchitectuur en alle mogelijke flora en fauna. Even beroemd is de wijze waarop dit overweldigende aanbod wordt gerangschikt. Gaandeweg is elk horizontaal vlak in de winkel in beslag genomen door steeds vervaarlijker wiebelende torens. Het gezellig snuffelen langs de schappen en tussen de tafels dreigde te ontaarden in een onoverzichtelijke rommel.

Nu is het onafwendbare gebeurd: dit fenomeen onder de boekhandels gaat over in andere handen. De heer Latenstein Van Voorst ziet zich om medische redenen gedwongen afscheid van zijn zaak te nemen. Met ingang van vandaag is de nieuwe eigenaar de 32-jarige Guus Kemme, boekhandelaar, vertegenwoordiger, somtijds uitgever en student kunstgeschiedenis.

De omvang van de stapels wil hij wel reduceren, maar zonder wat hij noemt de 'broze sfeer' aan te tasten. 'Ik zal voorzichtig zijn', verzekert hij. Met gepaste trots laat hij een brief zien die de heer Van Voorst deze zomer ontving van de international sales manager van de Engelse uitgeverij Butterworths, die de zaak omschrijft als the principal architectural bookseller in the country. Van den Hoven blijft nog anderhalf jaar, tot hij de VUT-leeftijd heeft bereikt; daarnaast zal Robbert Bouman, sinds anderhalf jaar verantwoordelijk voor de 'natura'-poot, de nieuwe eigenaar bijstaan.

IJskelders

Na zijn opleiding aan de Frederik Muller Academie kreeg Kemme meteen een baan aangeboden bij een kleine uitgeverij, Heuff. De eerste uitgave waaraan hij heeft meegewerkt weet hij direct in de boekenkast te vinden: IJskelders: Koeltechnieken van weleer. Kort daarna kwam hij terecht in de beroemde reis- en kunstafdeling van boekhandel Allert de Lange. 'Daar heb ik van Jan van Male het boekhandelsgevoel geleerd: iedere seconde van onderwerp kunnen veranderen en liefst met drie tegelijk bezig zijn. Een goede boekverkoper, en vooral de specialist, moet altijd zelf een paar hevige belangstellingen koesteren, dan kan hij zich inleven in de gretigheid van zijn klanten.'

De combinatie architectuur en natuur is Guus Kemme op het lijf geschreven. Een van zijn eigen grote liefhebberijen is tuinarchitectuur, waarover hij zelf een respectabele bibliotheek heeft opgebouwd.

Na een paar jaar werken in Allert de Lange's kelder aan het Damrak sloeg het toeval toe. Tijdens een bezoek in 1983 aan een vriend in Londen deed Kemme - uiteraard - de beroemde kunstboekhandel en het antiquariaat Zwemmer aan. 'Daar stapte ik een traditie binnen: zo druk als Athenaeum Nieuwscentrum op het Spui in Amsterdam, maar dan alleen met kunst en aanverwanten.' Na toevallig in gesprek te zijn geraakt met de chef kwam hij er vier weken later werken; een half jaar later was hij ad-interim-afdelingshoofd architectuur en toegepaste kunst. Toen een vriendin hoorde dat hij Architectura had overgenomen riep ze dan ook: 'Ah! Zwemmer in Amsterdam!'

In '85 keerde Kemme Londen de rug toe. 'Ik verdiende slecht en er was te weinig toekomst ik wil nog zo veel in dit vak. Ik had cursussen toegepaste kunst aan het Victoria en Albert Museum gevolgd, maar wilde ik echt iets weten, dan stond er me maar een ding te doen: kunstgeschiedenis studeren. In Engeland was dat haast niet mogelijk, terwijl ik in Nederland voor weinig geld deeltijdstudent kon worden.' Samen met jaargenoot Loek Brons heeft hij een fraai boek gemaakt van interviews met mensen die geportretteerd zijn door Willink, een kunstenaar met wie Brons ook als handelaar te maken heeft.

Kemme heeft nog een aantal andere boeken verzorgd. Bij zijn afscheid van Allert de Lange bij voorbeeld verzorgde hij in een kleine oplage Honderd gezichten van het Damrak met foto's van de gebeeldhouwde mensen en dieren die deze straat sieren. De Amsterdam Architecture Guide, die nu in derde druk verschijnt, was ook een idee van hem, net als de binnenkort te verschijnen Utrecht Architecture Guide. Een ander project was het boek The Anglo-Dutch Garden in the Age of William and Mary. Nu werkt hij mee aan de samenstelling van een boek over het ontwerp van Italiaanse villa's in de Renaissance. 'Het is niet zo dat ik een eigen uitgeverij wil', legt hij uit, 'ik heb gewoon een paar boeken uitgegeven.'

Vertegenwoordiger

Kemme heeft nog meer hoeken van het boekenvak verkend. Hij werkte als part-time vertegenwoordiger in Nederland, Belgie, Duitsland en Oostenrijk voor de importeur Idea Books en is de afgelopen twee jaar fondsredacteur geweest bij de Gary Schwartz-imprint van de SDU. 'Het werken met een kunsthistoricus als Schwartz is heel inspirerend', zegt Kemme, 'maar in zo'n grote uitgeverij word je geleefd. Ik wilde iets ambachtelijkers.'

Tussendoor had hij een klein half jaar gewerkt in een andere boekhandel in Amsterdam: Architectura en Natura. Toen al lag het in zijn bedoeling de zaak over te nemen. 'Dat is toen vanwege de financien niet gelukt. Maar ik heb nu ruim de tijd gehad om na te denken over hoe ik het wil doen. Een boekhandel als deze moet geen zijpaden inslaan de kookboeken gaan er uit maar moet juist op deze specifieke gebieden zo volledig mogelijk zijn.'

Architectura en Natura met v.l.n.r.: Guus Kemme, mevrouw en meneer Latenstein Van Voorst, Bert van den Hoven en Robbert Bouman

Foto Maurice Boyer