De Groene Amsterdammer presenteert een essay-bijlage; Laatste der onafhankelijken

De Groene Amsterdammer, onafhankelijk weekblad sedert 1877, jaargang 114, voorwaar, een opinieweekblad met een lange traditie. Wat niet meteen wil zeggen dat grote groepen Nederlanders het weekblad apprecieren. De Groene telt 11.500 abonnees, daarnaast worden wekelijks circa 1500 exemplaren los verkocht en dat betekent een marginaal bestaan, alle traditie ten spijt.

Een trouwe lezer van De Groene/ Verborg zijn lijfblad in zijn schoenen/ Opdat, gesteund door dit orgaan/ Zijn voet wat minder plat zou staan.

Wanneer Maurits Mok dit epos dichtte, vertelde hoofdredacteur Martin van Amerongen niet toen hij het vorige week met zichtbaar genoegen reciteerde bij de doopplechtigheid van de nieuwe essay-bijlage van het blad. Van Amerongens stichtelijke woord was gewijd aan de continuiteit van De Groene en Moks tekst vormde een toepasselijk uitgangspunt.

Zo, door dit groene schild gedragen/ Beweegt hij zich nu alle dagen/ Verheven, zij het ietwat slinks/ Van links naar rechts, van recht naar links.

'Is er sprake van een ideologische continuiteit tussen de krant van toen en de krant van nu?' vroeg de voorganger zich af. 'Een gemeenschappelijk kenmerk is echter gebleven, ' vervolgde hij, na te hebben vastgesteld dat 'onze journalistieke opa's de aandrift hadden het Oostblok meer krediet te geven dan het verdiende. Daarvan is vandaag de dag geen sprake meer.' Maar de 'links-libertaire' grondslag is gebleven. De Groene wordt nog steeds gemaakt door 'beschaafde' mensen die weten dat de wereld groter is dan Amsterdam. 'Betreedt elke andere redactie in Nederland en de Arbeidsvitaminen daveren je tegemoet. Op de burelen van De Groene Amsterdammer klinkt echter de Johannes Passion of de Symfonie met de Paukenslag.'

Deze opmerking zegt veel over concurrent Vrij Nederland, het enige redactiebureau dat Van Amerongen uit vroeger tijden zeer goed kent. Voorts ging het over de 'instorting van het socialisme' en de beroering ter redactie. 'Wij weten nog steeds precies wat er mis is met mens en maatschappij, ' vervolgde de spreker. 'Maar een utopisch, liefst door de tropenzon beschenen ideologisch alternatief is allang niet meer voorhanden. Vroeger engageerden wij ons voor het vertrek van de Amerikanen uit Vietnam. Thans voeren wij actie tegen het dreigende vertrek van A. J. Klei, columnist op de kerkpagina van het dagblad Trouw.'

Gelukkig is er nu ook de essay-bijlage. In de eerste aflevering onder meer bijdragen van Frits Staal, Herbert J. Lottman, Jan Brugman en het feuilleton van Elfriede Jellinek. Als we Van Amerongen mogen geloven, bestemd voor 'slechts dat handjevol vooruitstrevende intellectuelen' dat Nederland rijk is. Een 'gemeenschap der gelovigen' die maar op een manier onder een noemer te brengen is: ze zitten allemaal in de computer van Constant Vecht, directeur van dit weekblad.

'Wij zoeken het niet in de reportage en het vraaggesprek, maar in de opinie. Van hot-on-the-spot en diep-menselijk zijn wij niet vies, maar het is voor ons aanvullend. De Groene is subjectief, een podium waar meningen worden uitgewisseld. Veel letters, geen plaatjes, allemaal opinierend.' Constant Vecht neemt een slok van zijn hartversterker. De plechtigheid moet nog beginnen en de goede afloop drukt op zijn schouders. 'Wij zijn het laatste onafhankelijke weekblad, ' verklaart hij dan, en de uitbreiding met maar liefst twaalf pagina's per maand 'is een laatste poging om door te breken.'

'Jazeker, ' bevestigt de directeur. 'Het is sappelen. Wij zijn kleine middenstanders en doen alles zelf. Ook de reclame-campagnes. Twee jaar geleden was De Groene op sterven na dood. Drie ton verlies, vorig jaar was er een winst van 16.000 gulden. Daar is ongelooflijk hard aan getrokken. We hebben het geheel op eigen kracht gedaan, en geleerd dat je zelfs met dit kleine aantal abonnees overleven kan.'

Openhartig vertelt Vecht over de barters die hij afsluit. Omdat advertenties in de dagbladen onbetaalbaar zijn, worden ze in de dagbladen over en weer geruild, met gesloten beurzen. Hoeveel de campagne kostte van de afgelopen weken toen De Groene voor slechts twee gulden verkrijgbaar was, heeft hij niet paraat, wel dat zijn krant beter verkocht dan ooit en in het kielzog van de promotie-acties van het vernieuwde Vrij Nederland en de samensmelting van HP en De Tijd 400 nieuwe abonnees noteerde.

Meer pagina's met dure essays: het lijkt in deze voor de opiniepers zo slechte tijden een nauwelijks verantwoorde investering. Hoe dacht de directeur de uitbreiding met de maandelijkse bijlage te betalen?

'Weten we nog niet, ' zegt Vecht. 'Het is een wissel op de toekomst. Het kost op jaarbasis 80.000 tot 100.000 gulden meer, aan drukkosten, porti en honoraria. Dat is best veel. Wij hebben daarvoor steun gevraagd bij het nieuwe Fonds voor de Journalistieke projecten. Als zij ons dit jaar 40.000 gulden toebedelen, dan moet het kunnen.'