Contacten met Sovjet-Unie; VS bespreken in VN geweld tegen Saddam

NEW YORK/ NICOSIA, 1 okt. De Verenigde Staten praten met de Sovjet-Unie en met hun bondgenoten over een resolutie in de Veiligheidsraad die het gebruik van geweld tegen Irak toestaat als de economische sancties dat land niet dwingen tot terugtrekking uit Koeweit.

De Iraakse president Saddam Hussein heeft tot een dialoog opgeroepen en negen Fransen vrijgelaten.

In New York, waar president Bush vandaag de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toespreekt, zeiden Amerikaanse regeringsfunctionarissen gisteren dat er nog geen geschreven tekst is voor een dergelijke resolutie. De Britse minister van buitenlandse zaken, Douglas Hurd, zei in een zaterdag gepubliceerd vraaggesprek met een Arabische krant dat een besluit over een militaire optie pas over enkele weken kan worden genomen. Maar 'we hebben alle opties besproken met de bondgenoten en de Sovjet-Unie', aldus een Amerikaanse zegsman. Functionarissen onderstreepten daarbij dat de Sovjet-Unie hierbij een hardere lijn dan tevoren inneemt jegens Saddam.

Sovjet-minister van buitenlandse zaken Edoeard Sjevardnadze zei gisteren dat Moskou bereid is troepen naar de Golf te sturen onder auspicien van de VN. 'We zullen ons houden aan elke beslissing, elke resolutie van de Veiligheidsraad', zei Sjevardnadze in een uitzending van de Amerikaanse televisiemaatschappij NBC. In principe, zei hij, wil Moskou liever geen geweld. Maar 'als zich extreme omstandigheden ontwikkelen, moet een beslissing worden genomen in het kader van de Veiligheidsraad'. Daarbij verwees hij ook naar een rol voor het militaire-stafcomite van de VN, dat nooit werkelijk heeft gefunctioneerd en waarin de VS niets zien.

President Bush' nationale-veiligheidsadviseur, Brent Scowcroft, zei vrijdag het 'denkbaar' te achten dat de VS naar een stemming streven over een resolutie waarin wordt verwezen naar artikel 42 van het VN-handvest. Dat voorziet in 'actie door lucht-, zee- of landstrijdkrachten noodzakelijk om de internationale vrede of veiligheid te handhaven of te herstellen'. Scowcroft gaf geen tijdslimiet, maar zei wel dat de door Irak in Koeweit aangerichte verwoestingen van invloed zijn op het tijdschema.

Volgens Britse functionarissen overwegen de VS en Groot-Brittannie tegelijk een resolutie waarin van Irak herstelbetalingen worden geeist voor in Koeweit aangerichte schade. Dit idee, bedoeld om de druk op Irak verder op te voeren, zou gisteren zijn besproken tijdens overleg tussen Bush en de Britse premier Thatcher.

Pag.5: Vervolg

President Saddam Hussein riep gisteren op tot een vreedzame dialoog over de crisis in het Golfgebied, maar bleef daarbij een terugtrekking uit Koeweit uitsluiten. Ook zei hij dat er niet kan worden gepraat zolang er 'ongelovigen' in Saoedi-Arabie zijn gelegerd.

Saddam verwelkomde een vredesvoorstel dat vorige week door de Franse president Mitterrand in de Algemene Vergadering werd gedaan en zei dat Irak hierover in contact staat met Frankrijk. Mitterrand onderstreepte in zijn toespraak dat 'alles mogelijk zou zijn', zodra Irak 'zijn bedoeling bevestigde' om zijn troepen uit Koeweit terug te trekken. Hij koppelde daarbij een regeling van de crisis in het Golfgebied aan die van andere conflicten in het Midden-Oosten als de kwestie-Libanon en het Palestijns-Israelische geschil.

Diplomaten in het gebied zagen de verwijzing naar het Franse plan als een nieuwe poging Frankrijk los te weken uit de anti-Iraakse alliantie. De vanochtend aangekondigde vrijlating van negen Fransen die worden vastgehouden als 'menselijk schild' tegen een aanval op Irak, lijkt daar ook bij te horen. De gijzelaars mogen volgens het officiele Iraakse persbureau INA samen met de bezoekende voorzitter van de Frans-Iraakse vriendschapsvereniging het land verlaten.

De Franse regering ontkende vanochtend dat Bagdad en Parijs in contact staan over de crisis in het Golfgebied. Volgens minister van buitenlandse zaken Dumas zijn er geen gesprekken met Bagdad behalve de diplomatieke contacten. 'Je hoeft geen groot geleerde te zijn om te raden wat de bedoeling is van dit soort manoeuvres', voegde Dumas eraan toe.

Simone Veil, ex-voorzitter van het Europees parlement, leverde gisteren scherpe kritiek op minister van defensie Chevenement, die 'het gedrag van bepaalde buurlanden' van Irak heeft vergeleken met dat van Saddam Hussein. Veil sprak van een 'uiterst ernstige zaak'. (AFP, Reuter, AP, UPI)