Russische joden zullen aanzien van Israel ingrijpendveranderen

De joodse immigratie uit de Sovjet-Unie neemt de vorm aan van een ware volksverhuizing. Per dag stappen er bij Tel Aviv duizend mensen uit de vliegtuigen die Russische joden via Oosteuropese tussenstations naar het beloofde land brengen. Langzaam maar zeker zal dit aantal volgend jaar misschien zelfs tot tweeduizend per dag oplopen.

Iedere Russische jood heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen misschien opgeschroefde verwachtingen van het door deze massa-immigratie overvallen zionistische bastion.

De zeventigjarige joodse vrouw uit een van de Baltische staten, die ik in een geimproviseerd opvangcentrum in een legerkamp bij Tel Aviv ontmoette, vervulde met haar aankomst in Israel een lang gekoesterde wens van haar voor haar ogen door de nazi's vermoorde vader. 'Ik ben alleen op de wereld', snikte ze. 'Mijn hele familie is uitgeroeid. Ik ben naar Israel gekomen omdat mijn vader driemaal per dag 'Jeruzalem, Jeruzalem, Jeruzalem' bad.' Haar stem was verstikt door tranen. Deze vrouw wil nu in Israel leven om er te sterven.

Het merendeel van de joodse immigranten wordt niet door dit joodse oerinstinct gedreven. Velen zijn onder het communistische regime van hun joodse wortels vervreemd en vluchtten voor de economische en politieke chaos in hun geboorteland. Jood-zijn in de Sovjet-Unie is in deze dagen van politieke onzekerheid een paspoort voor nieuwe hoop in het oude land. De immigranten nemen de Iraakse oorlogsdreiging op de koop toe.

Criteria

Vijf procent van de nieuwkomers voldoet volgens het ministerie van binnenlandse zaken niet aan de criteria om in Israel als jood te worden erkend. Kinderen uit gemengde huwelijken van wie de moeder geen jodin is, worden wel met open armen ontvangen maar, zolang ze zich niet bekeren tot het joodse geloof, niet als jood erkend.

Een dezer dagen kwam een immigrante uithuilen. 'Wat moet ik doen', vroeg ze. 'Mijn moeder is weliswaar jodin maar ik heb thuis een christelijke opvoeding gekregen en ik voel me christen. Mijn kinderen gaan hier nu naar school en ik ben bang dat ze van het christendom zullen vervreemden, omdat ik er in mijn nieuwe omgeving niet voor durf uit te komen.' Het liefst zou ze Israel willen verlaten, maar omdat ze financieel volledig afhankelijk is van het Joodse Agentschap dat haar 'geheim' niet mag weten, ziet ze geen uitweg.

Deze persoonlijke dilemma's gaan verloren in de grote nationale problematiek van het 'wonder' van de joodse massa-emigratie uit de Sovjet-Unie.

Het scheppen van werkgelegenheid en het bieden van onderdak aan wellicht twee miljoen immigranten de komende vijf jaar stelt Israel voor problemen van ongekende proporties. Het Israelische volk is beslist nog niet doordrongen van de door de minister van bouwnijverheid Ariel Sharon deze week als 'noodtoestand' omschreven situatie. Anders zou het algemeen vakverbond de Histadroeth niet met een algemene loonstaking binnen enkele weken dreigen en zouden de ambtenaren van het ministerie van immigratie nu geen langzaam-aan-actie voeren.

Offers

Grote offers worden om politieke redenen (over twee jaar zijn er algemene verkiezingen) nog niet gevraagd maar dat kan, gezien de tientallen miljarden dollars die op tafel moeten komen, niet lang meer uitblijven.

De situatie lijkt vrij normaal te zijn omdat de eerste honderdduizend Russische immigranten dit jaar ogenschijnlijk zonder grote moeilijkheden zijn opgevangen. Bij dit absorptieproces hebben volgens minister Sharon de tweehonderdduizend Russische joden die de afgelopen twintig jaar immigreerden de hoofdrol gespeeld. Zij hebben de Russische immigranten opgevangen, psychologisch begeleid, vaak onderdak verschaft en hoop gegeven. Deze in de Israelische maatschappij ingebouwde capaciteit raakt echter uitgeput. De woningnood wordt zo kritiek dat op sommige plaatsen drie of vier Russische gezinnen in een appartement hokken. Zittend op matrassen wachten ze vaak zonder uitzicht op werk en op een betere toekomst. Optimisme is hun enige wapen. 'De situatie wordt catastrofaal', beklaagde de burgemeester van het stadje Carmiel zich.

De problemen van de Russische immigratie zullen zich de komende maanden dramatisch verscherpen en ongetwijfeld krijgt de politiek dan vat op deze materie. Russische joden denken serieus aan de vorming van een Russische immigrantenpartij ter bevordering van specifieke immigrantenproblemen, die wellicht al over twee jaar met enkele parlementariers een politieke 'wip-positie' zal innemen. De Israelische politiek heeft een rijke geschiedenis van kleine partijen die de grote partijen in het spel om de macht hebben gechanteerd.

Zeker is in ieder geval, dat de Russische immigranten in de niet zo verre toekomst Israel niet alleen een ander maatschappelijk en cultureel gezicht zullen geven, maar dat zij ook de Israelische politiek door hun aantal sterk zullen beinvloeden. Als het aantal joodse inwoners de komende drie tot vijf jaar door de komst van tegen de twee miljoen Russische immigranten van ruim 3.7 miljoen tot 5.7 miljoen zal stijgen, krijgt de binnenlandse politiek Een ander aanzien. De invloed van de religieuze partijen die weinig van de meestal atheistische nieuwkomers hebben te verwachten op het coalitiegekonkel zal sterk afnemen en ook de Sefardische joden zullen door de Asjkenazische volksverhuizing aan invloed inboeten.

Volgens de verwachting zal Likud, die als regeringspartij de Russische joden 'ontvangt', de grootste winst uit de Russische 'alyah' (immigratie) slaan.

Rode symbolen

Russische joden die met verachting en minachting het communistische regime in de Sovjet-Unie in elkaar zien storten, lopen in hun nieuwe vaderland niet warm voor nieuw of oud links. Rood werkt op hen als een lap op een stier. Jonge kopstukken in de door Likud in de oppositie gedreven Arbeiderspartij hebben dat goed in de gaten. Daarom voeren zij nu een campagne voor het snel overboord gooien van alle 'rode politieke symbolen'. Ze willen de zangers van de Internationale de mond snoeren, de 1 mei-viering afschaffen, de rode vlag van de Arbeiderspartij naar beneden halen en de naam van de partij veranderen in 'Democratische partij'. Misschien heeft de Arbeiderspartij in zo'n nieuw politiek jasje nog een kleine kans een flink deel van de 'Russische stemmen' te vangen. Met zekerheid kan echter niets over het politieke gedrag van de Russen worden gezegd. Niemand kan voorspellen hoe zij zullen stemmen als hun existentiele problemen in Israel niet worden opgelost.

Zeker is echter wel dat zij in cultureel en wetenschappelijk opzicht snel hun stempel op de Israelische maatschappij zullen drukken. Binnenkort gaat hier al een door Russische joden gevormd circus op tournee. Joodse clowns uit Moskou zullen de Israeliers laten huilen van het lachen.