Referendum om kerkdorp bij Overijssel te houden

OLST, 29 sept. In de Overijsselse gemeente Olst wordt op 25 oktober een referendum gehouden over het vijfhonderd inwoners tellende kerkdorp Welsum. De vraag die de inwoners wordt voorgelegd is of het door de rivier de IJssel van de rest van de gemeente gescheiden kerkdorp bij Olst (9000 inwoners) moet blijven of overgaat in handen van de provincie Gelderland.

Welsum is een langgerekt dorp, gelegen langs de IJsseldijk. Het heeft een eigen kerk, een eigen brandweer, een modern sociaal cultureel centrum en een openbare school met een vrijstelling ten aanzien van de minimumgrens voor het aantal leerlingen (nu zestig).

Om bij het gemeentehuis of de huisarts te komen moet de IJssel overgestoken worden. De veerpont vaart van zeven uur 's ochtends tot tien uur 's avonds. De dichtstbijzijnde brug over de rivier is die bij Deventer: twaalf kilomter verderop. 'Die rivier is de oorzaak van alles. Ze loopt dwars door onze gemeente', zegt burgemeester Th. Heisterkamp van Olst.

Het kerkdorp is door staatssecretaris De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken) genoemd als een van de knelpunten in provinciegrenzen. Het dorp is in feite een Overijsselse 'puist' in Gelderland: de provinciegrens loopt even ten zuiden en ten noorden van Welsum niet langer door de IJssel, maar door Gelderland. De staatssecretaris vindt het meer voor de hand liggen dat het kerkdorp wordt ondergebracht bij de Gelderse gemeente Epe, Voorst of Heerde. Als argument voert de staatssecretaris aan dat de economische binding met de kern Olst minimaal is. Zij verwacht van Olst een reactie op het voorstel voor 1 november van dit jaar.

Om te voorkomen dat zonder inbreng van de gemeente een beslissing valt heeft het gemeentebestuur besloten de inwoners van het dorp een stem te geven. De grondwet staat alleen het raadplegend referendum toe, waarvan de uitslag niet bindend mag zijn. Burgemeester Th. Heisterkamp van Olst gelooft echter dat de staatssecretaris niet om de wens van de Welsumers zelf heen zal kunnen. Van de vijfhonderd inwoners hebben 429 de stemgerechtigde leeftijd. Een aantal inwoners heeft een historische of emotionele binding met de streek, maar er woont ook veel 'import': kunstenaars en gepensioneerden uit het westen van het land. Door de geisoleerde ligging is de grond er goedkoop. Voor de gemeenteraad is het duidelijk wat de Welsumers willen als 70 procent van de stemgerechtigden opkomt of tweederde zich voor een oplossing uitspreekt. Een opkomst van 70 procent noemt de burgemeester meer dan waarschijnlijk. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen kwam 83 procent van het kiesdistrict Welsum stemmen.

'De staatssecretaris zal zeker meegaan als de uitslag in het voordeel van Gelderland is', zo stelt hij, 'want die provincie zoekt compensatie. Ze zal in het kader van de grenswijzigingen wellicht een flinke aderlating moeten doen in de Achterhoek, waar de gemeenten Neede, Eybergen, Groenlo en Borculo al enige tijd opteren voor aansluiting bij Gelderland.'

De inwoners van Welsum lijken liever bij Olst te willen blijven horen. Een werknemer van Duphar (Olst) die zich 's middags om vier uur door de veerman laat overzetten om terug naar zijn huis in Welsum te gaan beaamt dat. Hij windt geen doekjes om zijn gevoel voor historie. Met zijn fiets aan de hand, windvlagen en regen negerend, vertelt hij een geboren en getogen Welsumer te zijn. 'Dus ook inwoner van Olst. Ik kom alleen voor mijn werk in Olst. Duphar ligt een kilometer van mijn huis, maar als de pont moet wachten voor een schip ben ik soms bijna een half uur onderweg. Maar Welsum heeft al duizend jaar bij Olst gehoord en voor mij mag dat zo blijven.'

Wat doet het het Olster gemeentebestuur wanneer de uitslag in het voordeel van Gelderland uitpakt? 'Dat zal pijn doen. Het dorp vormt een karakteristiek onderdeel van de gemeente. Als gemeenteraad moeten we dan een stapje terug doen in het belang van de Welsumers.'

De pijn zal voor Olst ook voelbaar zijn in de gemeentekas: tegenover minder onkosten ten behoeve van het dorp Welsum staan ook minder algemene uitkeringen van het gemeentefonds en een lagere belastingopbrengst. Bovendien zal het referendum de gemeente zo'n tienduizend gulden gaan kosten. Maar: 'Democratie is duur', aldus Heisterkamp.