Een cocktail Roze Geluk

Het gebeurde zo'n vijf jaar geleden. Dat is voor de beurs bijna een vorig leven, waaruit soms wat vage herinneringen opduiken. In het zalencomplex van een kleine stad hielden de regionale beleggingsclubs een druk bezochte avond voor iedereen die belegger wilde worden of blijven.

Een lange rij sprekers wees op de interessante kanten van het beursspel en liet niet na om de mensen op te wekken aandelen te kopen. Dit tot groeiende ergernis van een wat oudere heer achter in de met tabaksrook gevulde zaal.

Al die sprekers waren niet meer dan een voorprogramma van de VIP van de avond: beursvoorzitter baron van Ittersum. Het evangelie van de baron, die toen al een ontwapenende eerlijkheid uitstraalde (van hem zou je bij voorkeur een tweedehands auto kopen), ging er bij de gespannen toehorende en meeschrijvende kleinkapitalisten, op een uitzondering na, in als Zijn woord in een ouderling.

De beursdienst werd besloten met een forum dat alle voorgangers van die avond achter de tafel bracht. 'De dames en heren mogen hun vragen afvuren', sprak de nog frisse voorzitter plechtig en blikte vrolijk de zaal rond. Er viel een zware stilte. Ook al omdat de rook, de warmte, het water uit de kleine glaasjes, de overvloed aan informatie en de slaap het restant aan belangstelling bijna gesloopt hadden.

Er ontstond achter in de volgepakte zaal enige beroering toen een wat oudere heer, ja dezelfde, opstond en zich vol woede een weg baande naar de microfoon. Hij bekeek de heren achter de tafel met minachting en spuwde al zijn gal van die avond in het spreekijzer: 'Ik begrijp niet waarom u iedereen aanmoedigt om aandelen te kopen! Wat doet u als alle aandelen uitverkocht zijn, meneer van Ittersum?'.

De zaal en de tafel lagen krom van het lachen. Iedereen was weer klaarwakker. Beleggen kon ook leuk zijn. De boze heer kreeg van alle kanten lof toegezwaaid. Hij zag zijn ongelijke strijd in, niemand begreep hem, ging overstag en lachte mee. De held van de avond. De voorzitter hamerde, helden horen achter de tafel te zitten en niet in de zaal.

Heeft dit verhaal een moraal? Ja en nee. Toen niet, maar nu misschien wel. Immers in de afgelopen jaren is het aantal beleggingsfondsen en fondsbeleggers (dat doet een beetje denken aan fondspatienten) enorm toegenomen.

En de stroom is nog niet ten einde, want fondsbeheerder is een mooi beroep. Mensen sturen je geld en jij mag dat, tegen een vergoeding die lang niet altijd afhangt van de resultaten, beleggen, zonder te garanderen of dat geld een bepaald rendement oplevert.

Iedere beheerder droomt ervan dat alle beleggers in een of meer fondsen beleggen. Dat is niet zo'n gekke droom, want wanneer je op die manier belegt zijn de kosten lager, je hoeft er niet meer naar om te kijken en er is een groeiend assortiment aan fonden dat belegt in verschillende landen, sectoren, valuta en instrumenten.

In dat dromenland kopen en verkopen beleggers geen individuele fondsen, maar aandelen van fondsen. Alle aandelen zijn dan in handen van een kleine groep professionele beleggers, fondsen en insitituten, en particuliere beleggers doen niet meer rechtstreeks mee in het spel. 'En wat doet u dan meneer van Ittersum?' Maar zo ver zal het niet zo gauw komen, want beleggen blijft mensenwerk. De ervaring leert dat het succes voor een belangrijk deel afhangt van het inzicht van de beheerder en niet van zijn theorie en zijn batterij computers.

Om dat verschil in kwaliteit een beetje te camoufleren, zeggen de meeste fondsen: 'Kijk naar de resultaten op lange termijn'. Zo wordt het moment van beoordeling steeds verder weg geschoven. Hun marketingmensen beloven een cocktail Roze Geluk (Bols-recept: 25 c dunne advocaat, 25 c Coconut Liqueur en 25 c Red Orange Curacao) in de verre toekomst, net als veel godsdiensten die zeggen: nu even aanpoten en buigen, dan zit je straks goed in het hiernamaals. Credit card organisaties doen het precies andersom: nu het Roze Geluk en straks betalen.

De recente verkoopgolf van fonds-aandelen wijst er op dat beleggers niet meer zo geloven in dat lange termijn verhaal.

Met de huidige lage koersen is het misschien een goed moment om over te schakelen van laten beleggen naar zelf beleggen.

    • Adriaan Hiele