De wereld een markt

De Golfoorlog heeft er weer een front bij: het internationale economische front, bedoeld om maatregelen te nemen die de economische effecten van de onrust in het Midden-Oosten zoveel mogelijk moeten beteugelen.

De industrielanden hebben zich op de jaarvergadering van het IMF eensgezind uitgesproken voor inflatiebestrijding als beste remedie tegen de fall-out van de gestegen olieprijs. De Westerse landen hebben zich heilig voorgenomen een loon- en prijsspiraal te vermijden en een strak begrotingsbeleid te blijven voeren. De stijging van de olieprijs wordt direct doorberekend aan de consument, zonder compenserende overheidsuitgaven.

De frontlijnstaten, de landen die het hardst door de Golfcrisis worden getroffen, kunnen rekenen op extra hulp, waarvan de omvang nog onduidelijk is. De internationale coordinatie ervan berust bij een speciale werkgroep van donorlanden. Koeweit meldde zich als eerder donor en schonk 2,5 miljard dollar.

Ontwikkelingslanden met acute moeilijkheden veroorzaakt door de Golfoorlog mogen misschien een oliefaciliteit van het IMF tegemoet zien. Landen die exorbitante winsten maken dank zij de gestegen olieprijs worden vriendelijk verzocht de rentelasten van ontwikkelingslanden te subsidieren.

De Amerikaanse president Bush, republikein en fervent voorvechter van de vrije markt, trok in Chicago fel van leer tegen speculanten die de olieprijs met overbodige paniekreacties omhoog hebben gejaagd. Bush strafte niet alleen met woorden. Zijn mededeling dat 5 miljoen vaten ruwe olie uit de strategische voorraden van de Verenigde Staten op de markt zouden worden gebracht, drukte de olieprijs gedurende een paar uur met ruim anderhalve dollar.

Het Internationaal Energie Agentschap in Parijs hield vooralsnog de stop op de strategische voorraden, maar riep de lidstaten, waaronder Nederland, wel op de voorraden in gereedheid te brengen zodat in geval van een olietekort onmiddellijk kan worden ingegrepen.

Onmiddellijk ingrijpen is ook vereist in het Amerikaanse begrotingsdebat. De Verenigde Staten gingen het weekeinde in met het vooruitzicht komende week bankroet te gaan. Als Democraten en Republikeinen geen overeenstemming bereiken over een begroting zal er automatisch en willekeurig in de regeringsdepartementen worden gesnoeid. Zelfs de financiering van operatie desert shield, de Amerikaanse aanwezigheid in de Golf, is daarmee in gevaar.

De aandelenbeurzen waren mondiaal in mineur. Tokio verloor deze week zelfs bijna 12 procent, waarmee de aandelen 46 procent onder het hoogterecord van eind vorig jaar zijn terechtgekomen.

De gestage koersval in Tokio vreet aan de kracht van de Japanse banken, die veel aandelen bezitten en met iedere koersval hun reserve zien slinken. Sommige grote Japanse banken kunnen daarom niet meer voldoen aan de internationale dekkingsvereisten.

Japans financiele reuzen kunnen troost zoeken bij hun Amerikaanse collegae die eveneens dreigen af te glijden. Chase Manhattan, de op een na grootste bank van de VS, halveerde het dividend en zette 5.000 personeelsleden op straat. Midatlantic Banks en Souteast Bankcorp verlaagden eveneens hun winstuitkeringen. De Amerikaanse banken worden geplaagd door problemen in de vastgoedsector, de afnemende kredietwaardigheid van het Amerikaanse bedrijfsleven en de nog steeds niet opgeloste schuldencrisis.

Moeilijker tijden dienen zich ook aan voor juristen gespecialiseerd in fusies en overnemingen. In de eerste negen maanden van dit jaar daalde de waarde van bij fusies en overnemingen betrokken bedrijven met 42 procent, vergeleken met dezelfde periode vorig jaar.

De trend weerhoudt het Japanse Matsushita, de grootste fabrikant van consumentenelektronica ter wereld, er niet van te proberen het Amerikaanse amusementsconcern MCA over te nemen. Met een overneming zou ongeveer 7 miljard dollar gemoeid zijn.

De Westduitse bandenfabrikant Continental probeert, in ieder geval voor het oog, de statistiek gelijk te geven. Het bod tot overneming van het Italiaanse Pirelli werd door het bedrijf afgeslagen. Wel is het Westduitse bedrijf bereid met Pirelli te onderhandelen over andere vormen van samenwerking.

West-Duitsland is inmiddels toe aan haar derde begroting, waarin nog eens 25,8 miljard D-mark aan extra leningen voorzien is om de kosten van de eenwording te dekken. West-Duitsland, deze week was het er nog.

    • Michel Kerres