DACHAU

'Vergeven is niet synoniem met vergeten, ' stelt de auteur van Stemmen uit Dachau in het voorwoord. Dit is niet de enige aanwijzing dat de publikatie van katholieke signatuur is. Centraal staat de reis van twee kapelaans, Wim van Helden en Odulphus A. M. A. W. Schellekens, naar het bevrijde Dachau om deken Teulings (Mgr dr Jozef F. Ch. M.) uit Nijmegen en rector Lambert A. Th. Rooyackers uit Den Bosch op te halen. Pagina's lang laat Govers het zeer lezenswaardige dagboek dat Van Helden bijhield tijdens de tocht door het verwoeste Duitsland, voor zich spreken. Opmerkelijk is hun wraakzucht ten opzichte van Duitsers. Ze zullen de Duitsers eens even laten zien dat de rollen zijn omgedraaid. Wanneer ze bij voorbeeld een paar goede banden 'vinden' voor hun Mercedes, houden ze de eerste de beste Duitser aan die op zijn fiets langs komt. De chauffeur zet de man aan het werk met de op blafferige toon uitgesproken woorden: ' Arbeiten! Und schnell!' Terwijl zijn hand zich in de buurt van zijn revolvertas bevindt.

In het kamp aangekomen treffen zij de twee geestelijken waar het allemaal om is begonnen, tot hun grote opluchting levend aan. Samen met 'collega's' afkomstig uit geheel Europa huizen zij in een van de twee priesterbarakken. Uit de literatuur is bekend dat het geloof een grote steun kon zijn voor concentratiekampgevangenen. Voor Teulings ging dit zo ver dat hij, zo weet Govers te melden, 's ochtends steevast handenwrijvend zei: ' We zullen er wederom een mooie dag van maken.'

De reis naar Dachau heen en terug vormt de kern en is ook het meest onderhoudende en meest interessante deel van dit op groot formaat uitgegeven en rijkelijk geillustreerde boek. Verder gaat Govers in op de geschiedenis van het kamp en reconstrueert hij de terugkeer van de andere ruim vijfhonderd Nederlanders uit Dachau naar Nederland. De wijze waarop de Nederlandse regering en het Militair Gezag de repatriering hadden voorbereid, was gebrekkig en ongelukkig. De daadkracht en inventiviteit van Van Helden staat hiermee in schril contrast. De bevrijde Nederlanders in Dachau zijn, zo concludeert Govers, voor het merendeel dankzij particulier initiatief naar huis teruggekeerd.

Govers, volgens het omslag geschiedenisdocent en een 'vurig pleitbezorger voor lokale en regionale geschiedschrijving', heeft getuige de uitgebreide bronnenlijst behoorlijk wat onderzoek verricht, maar een notenapparaat ontbreekt helaas.

Al met al is Stemmen uit Dachau een wonderlijke mengeling van een poging tot serieuze geschiedschrijving en een ' eerbetoon aan de helden, die het concentratiekamp Dachau zijn binnen gegaan, er zijn gestorven ofwel hebben overleefd'.