AFVAL

Het ministerie van VROM, schrijft NRC Handelsblad, heeft de verpakkingsindustrie de stuipen op het lijf gejaagd. Fabrikanten zijn verbijsterd. Het leek al ambitieus genoeg om de groei van het verpakkingsaanbod in tien jaar tijd met zo'n 10 procent te beperken. Bij een autonome groei van de markt van zo'n 2 procent per jaar zou de afvalberg dan toch nog blijven groeien. Volgens de nieuwste inzichten in Den Haag moet echter de absolute hoeveelheid afval in 2000 met 10 procent omlaag. Onhaalbaar, roepen fabrikanten in koor. Hoe moet dat dan verder met de wasmiddelen en de slasaus? De moderne supermarkt bevat zo'n 20.000 verschillende produkten. Merkartikelen bestaan bij de gratie van hun verpakking. Fabrikanten willen best wat investeren in een proefprojekt om oude verpakkingen in te zamelen en te zien hoe lonend (lees: hoe kostbaar) herverwerking van de reststoffen is en het gebruik van de glasbak verder aanmoedigen. Maar daarmee houdt het op.

In het nieuwe boek De Aarde Bewaren van de Vlaamse filosoof en Groene-Parlementarier Wilfried de Vlieghere wordt de discussie helder weergegeven: ' Velen koesteren nog altijd de illusie, dat er een oplossing is door aanpassingen van de bestaande produktie zonder aan de kern ervan te raken: met maatregelen om de vervuiling weg te werken, met minder vervuilende produktieprocessen, met energiebesparing. Maar hoe nodig dat ook is, het is spijtig genoeg geen oplossing. Want zelfs als men erin zou slagen om vervuiling en grondstoffenverbruik met 75 procent te verminderen, maar men laat het produktievolume verviervoudigen bijvoorbeeld door de derde wereld tot ons consumptiepeil op te trekken , dan wordt de totale ecologische last toch weer even groot als de huidige... '

De Aarde Bewaren, blauwdruk voor een groene samenleving, is een lezenswaardig boek. Sober, zonder opsmuk, een beetje saai misschien. Het boek biedt lezers, die zoals zovelen wellicht uit een vaag gevoel van onbehagen op de Groenen stemden, meer inzicht in de evolutie van ' het groene denken' sinds het verschijnen van ' Small is beautiful' van Fritz Schumacher in 1973.

De eerste drie hoofdstukken bevatten een analyse van het failliet van onze samenleving op economische, ecologische en vooral ook morele gronden. De economie moest draaien en de publiciteitssector leerde meesterlijk behoeften te creeren en in stand te houden om de vraag te ondersteunen. Twintigduizend verschillende produkten in de supermarkt. Het gevolg, zegt de groene filosoof, was een economische groei, die alles overtrof wat ooit gepresteerd was, maar betaald werd met een nooit geziene inzet van de produktiefactor natuur, nog altijd nagenoeg gratis. Dit alles gebeurde met zeer veel succes, tot het systeem botste op de muur van de ecologische draagkracht.

Vervolgens schetst de Vlieghere de grondslagen van een alternatieve groene economie en manieren om die geleidelijk, stap voor stap, te verwezenlijken. Zoals de auto van de toekomst, vooral bedoeld om op en neer naar het station te rijden. Zonder statussymboliek, met een beperkt vermogen, lage snelheid, maar een groot laadvermogen. Een soort kruising tussen een stationwagen, een jeep en een overdekte bromfiets, leverbaar als bouwkit met alle losse onderdelen apart te vervangen als ze versleten, gedeukt of door nieuwe technologische ontwikkelingen volkomen achterhaald zijn. Evidente voordelen zijn een decimering van energie- en grondstoffenverbruik en veel minder sociale kosten als vervuiling, onleefbaarheid en verkeersslachtoffers.

Toch lijkt het me niks, zo'n verbouwde brommer. Misschien een kwestie van wennen?

    • de Geus 1990