Plan voor kernenergie-eiland genadeloos onderuit gehaald

DEN HAAG, 28 sept. Zelden is op een symposium het onderwerp dat volgens de uitnodiging centraal zou moeten staan, zo genadeloos getorpedeerd als gisteren in Den Haag gebeurde met het plan voor een energie-eiland in de monding van de Westerschelde. Niet de anonieme antikernenergie-groepering die vroeg in de ochtend autobanden lek prikte en deuren voor congresgangers dichtspijkerde zorgde daarvoor.

Topambtenaren, politici en deskundigen op het gebied van waterstaat en energievoorziening veegden het eilandplan in weinig vleiende bewoordingen van tafel. Alleen voor zijn creativiteit oogstte het ingenieursbureau Ferrante en Bakker nog enige waarderende woorden, maar daarvoor waren geen dure ontwerpen en audio-visuele presentaties nodig geweest. Toch zei projectleider ing. G. Schwencke tot besluit dat hij van de discussie 'een prettig gevoel' had overgehouden. Dat kwam omdat het symposium zich concentreerde op de toekomst van kernenergie in Nederland, en daar ging het hem waarschijnlijk om. Schwencke had het uitgelokt, door een batterij van drie enorme atoomeenheden voor elektriciteitsopwekking op zijn eiland te projecteren. Dat kon niet door de beugel, en het verzoek van het ingenieursbureau om subsidie van het ministerie van economische zaken voor nadere studie om het eilandplan verder uit te werken lijkt dan ook weinig kans te maken. In een levendige en soms felle discussie kwam het meningsverschil tussen de twee regeringspartijen over kernenergie helder op tafel. Pas over tien jaar kan over uitbreiding worden gedacht, vindt het Tweede-Kamerlid Zijlstra (PvdA), en dan nog alleen wanneer aan de voorwaarden wordt voldaan dat nieuwe centrales absoluut veilig zijn en het afvalprobleem is opgelost.

Criteria voor de veiligheid zijn dat smelting van de kern van de reactor en ontsnapping van radio-activiteit zijn uitgesloten. Lansink (CDA) wil niet zo lang wachten en vindt het zijn plicht de bevolking te wijzen op lange-termijnproblemen als milieuvervuiling en energietekorten. Daarom moet kernenergie bespreekbaar worden gemaakt. De nieuwe, veiligere centrales die in de Verenigde Staten worden ontwikkeld, moeten zijns inziens een kans krijgen.

Eensgezind waren de twee volksvertegenwoordigers niettemin in hun afwijzing van het 'opbergen' van nieuwe kerncentrales op een eiland, in de hoop dat atoomenergie dan geaccepteerd zou worden. 'Een milieuprobleem is niet weg als je het ver van je bed plaatst. Dit energie-eiland is een onverstandig voornemen', zei Zijlstra. Ook de directeur-generaal energiezaken van het ministerie van economische zaken, mr.drs. C. W. M. Dessens, distantieerde zich van de koppeling tussen de kernenergieproblemen en de locatie van centrales op een eiland. Hij vond dat het hele plan niet van diepgang getuigt. Ferrante en Bakker hebben allerlei problemen van zo'n eiland die al eerder diepgaand zijn bestudeerd, zoals de gevolgen voor de waterstaat, milieu, veiligheid en aansprakelijkheid onbesproken gelaten. Ook schetste hij de wettelijke belemmeringen voor elektriciteitsopwekking door een particuliere onderneming. De bezwaren van dr. H. L. F. Saeijs, hoofddirecteur van Rijkswaterstaat in Zeeland, maakten het eiland helemaal tot een luchtballon. Belgie zal zich verzetten tegen belemmering van de scheepvaart, de getijdebeweging in de Westerschelde zal zodanig veranderen dat de oevers worden aangetast, het estuarium verdwijnt voor het grootste deel en daarmee ook het plankton en een groot deel van de vissen en garnalen, en niemand weet wat de gevolgen zijn van de gigantische verplaatsing van zand. Trouwens, de behoefte aan zo'n eiland is helemaal niet aangetoond, zei Saeijs. Het hoofdstuk juridische aspecten werd evenmin genoeglijk voor projectleider Schwencke, want hij was vergeten dat zijn eiland in het gebied De Wielingen zou verrijzen waarop Belgie al sinds de oorlog aanspraken maakt. De territoriale zeegrens ter plaatse blijkt een vrij serieus twistpunt met de zuiderburen te zijn. 'Juridisch gezien had u geen slechtere locatie kunnen kiezen', zei de volkenrechtkenner dr. L. Boucher. Aanleg van het eiland zou een manier zijn om van een oud grensconflict af te komen, grapte hij. Maar Boucher verwachtte weinig toegevendheid van de Belgen, gezien hun grote belangen in de Westerschelde.

    • Theo Westerwoudt