Parallellen

Volgens koning Hussein van Jordanie vertoont de huidige situatie een grote overeenkomst met die van 1914, toen het 'Schot van Sarajevo' de wereld in een oorlog dompelde die niemand had voorzien en gewild. De Saoedische ambassadeur in Amerika vindt dat de koning zich een volle wereldoorlog heeft vergist. Het moet niet de Eerste, maar de Tweede wereldoorlog zijn. 'De crisis van nu', schrijft de Saoedische ambassadeur in de Washington Post, 'is nog het meest te vergelijken met die van de jaren dertig, toen een dolleman besloot zijn buurland te annexeren.'

Het is altijd bijzonder nuttig om historische parallellen te trekken, want op die manier kunnen ondoorzichtige verbanden plotseling heel helder worden. Om het huidige conflict te begrijpen, is het derhalve van het grootste belang om de persoon van Saddam Hussein in het juiste historische perspectief te plaatsen.

Achter zijn Trojaanse muren heeft de Iraakse Hitler zich verschanst als de Emir van Bagdad. Zijn vandalen zijn Koeweit binnengevallen, maar zo rustig als Colijn zal hij niet gaan slapen. Elk moment moet hij bedacht zijn op een blitz-aanval die hem en zijn ma^itresse, de Arabische Eva Braun, kan treffen. Daardoor zou de kruistocht van de geallieerde troepen wel eens kunnen uitlopen op een tweede Vietnam of een derde Korea.

Begrijpelijkerwijs voelt het Westen niets voor een Munchen-politiek. Dit keer geeft het Westen niet toe, al beseft men heel goed dat Saddam Hussein zijn Waterloo nog niet heeft gevonden, zolang hij als een onvervalste Bommen-Berend beschikt over het superkanon, zijn eigen Dikke Bertha. Saddam Hussein bereidt zich voor op een hongerwinter en niets wijst erop dat hij zijn volk als de burgers van Calais aan de vijand zal uitleveren.

In eigen land regeert Saddam Hussein op Spartaanse wijze. Tegenstanders worden door de nationale bloedraad geinquisiteerd en vervolgens opgehangen of naar de guillotine gebracht. Het land is onderworpen aan een uitgebreid stelsel van wurgwetten, waardoor Saddam als een ware Robespierre zijn eigen bevolking met terreur onder de duim kan houden.

Maar toch kampt Saddam Hussein ook binnenshuis met problemen. In de eerste plaats neemt de tegenstelling tussen de sji'itische en de sunnitische moslims soms de gedaante aan van Hoekse en Kabeljauwse twisten. Bovendien zien de fundamentalisten in Saddam Hussein beslist geen islamitische Calvijn die het geloof kan zuiveren.

In de huidige constellatie speelt koning Hussein van Jordanie een Quisling-rol. Aan de ene kant moet koning Hussein proberen Saddam tot vriend te houden, aan de andere kant steunt hij toch de naar kapitein Boycott genoemde blokkade. 'Ook gij Brutus', moet de Caesar van Bagdad gedacht hebben, toen deze week bekend werd dat ook het luchtverkeer tussen Irak en Jordanie zal worden stilgelegd.

Intussen staat alles klaar voor de grote kladderadatsch. Zoals vijftig jaar geleden bij El Alamein liggen ook nu weer twee legers tegenover elkaar in de woestijn. Er is al een soort England-spiel op gang gekomen, waarbij over en weer wordt getracht elkaars radioboodschappen te decoderen. President Bush heeft generaal Dogan, stafchef van de Amerikaanse luchtmacht, op staande voet ontslagen, zoals De Gaulle dat in Algerije ook met generaal Massu heeft gedaan.

De Amerikanen hopen door een of ander Tomkin-incident Saddam Hussein zo te provoceren dat hij tot een Ardennen-offensief zal overgaan. Maar Saddam heeft verklaard dat hij bereid is om voor zijn rijk duizend jaar te vechten. De Israelische premier Shamir speelt de rol van Willem de Zwijger, maar zodra hij de kans krijgt, zal hij erop slaan.

Het zal een harde slag worden, verschrikkelijker dan die bij Stalingrad en gruwelijker dan die bij Arnhem. Wij zullen moeten duimen dat de wind deze keer uit de goede richting waait, want anders wordt het een Pyrrus-overwinning. In ieder geval zal Frans Weisz, de Nederlandse Fellini, er een mooie film van kunnen maken.

    • Max Pam