Nokia Data wil zelfstandig blijven; Finse computerfabrikantis poort naar markt Scandinavie

De Europese computerindustrie wordt geteisterd door lagere groei en lagere marges. Het Finse Nokia Data hoopt de neergang van de industrietak te overleven als zelfstandige onderneming.

Deel vier in een serie over Europese computerbedrijven.

STOCKHOLM, 28 sept. Sommigen praten over Vittorio Levi, de nieuwe directeur van de Finse computerfabrikant Nokia Data, als het Paard van Troje van Carlo de Benedetti, grootaandeelhouder van Olivetti en Levi's vorige werkgever. Anderen zien in Levi's overstap van de Italiaanse computerfirma naar Nokia de meest prestigieuze management-transfer uit de Finse geschiedenis.

De Scandinavische pers zag de overstap van Levi als het begin van iets moois tussen beide ondernemingen. Aperte nonsens, riepen betrokkenen verontwaardigd. Buitenstaanders leek het een plausibel vooruitzicht en zien in Nokia nog steeds een van de meest aantrekkelijke kandidaten voor een overneming of een fusie.

'Als Europese fabrikant op zoek naar een partner zou ik onmiddellijk proberen mijn hand te leggen op Nokia', aldus Martin Law van onderzoeksbureau International Data Corporation in Londen. 'Iedere fabrikant in de EG zou daarmee toegang krijgen tot een markt die traditioneel door 'Zuideuropeanen' is verwaarloosd: Scandinavie. Het zou me niet verbazen als de ene concurrent na de andere bij Nokia aanklopt.'

Geconfronteerd met het vooruitzicht samen te gaan met een ander bedrijf, neemt Levi de gedaante aan van vrijheidsstrijder in krijtstreep. 'Ik ben niet van plan ons uit te leveren', zegt hij in het hoofdkantoor van Nokia's computerdivisie in Stockholm. 'Nokia Data is er om te blijven.'

Levi moet niets hebben van de gangbare opvatting in de Europese computerindustrie dat er niet langer plaats is voor middelgrote computerfabrikanten die noodzakelijke schaalvoordelen ontberen. Hij heeft zich tot doel gesteld het failliet van die opvatting te bewijzen door van het verliesgevende Nokia Data een florerend bedrijf te maken; zonder de identiteit van de sterk op Zweden en Finland gerichte onderneming op te geven.

Bedrijfsfusies zijn Levi dan ook een gruwel. Ze zijn tijdrovend, brengen vaak logge organisaties voort en de verhoopte schaalvoordelen blijven doorgaans uit, zegt hij.

Fusies kunnen een uitstekende strategie zijn voor volwassen industrieen, maar voor de piepjonge computerindustrie, waar techonologie en markten razendsnel veranderen, is het instrument te omslachtig, redeneert Levi. 'Je kunt het je niet veroorloven om maanden met jezelf bezig te zijn. Voordat je het weet staat de concurrentie klaar met een nieuwe generatie produkten.'

Als computerfabrikant kun je alleen overleven door flexibel te blijven en de enige manier om een belangrijke speler te worden is door je eigen specialiteit in de markt op te zoeken. Levi staat een slanke, wendbare onderneming voor ogen die in leemten voorziet die giganten als IBM over het hoofd zien.

Levi's afkeer van fusies is opmerkelijk omdat Nokia Data zijn bestaansrecht juist ontleent aan een recente overneming. Het bedrijf ontstond tweeeneenhalf jaar geleden toen het Finse Nokia-concern de zieltogende computerdivisie van het Zweedse Ericsson overnam. De overneming moet de computergroep van Nokia voldoende omvang bieden om mee te kunnen komen in de computerindustrie waar de markt tot schaalvergroting dwingt, heette het toen.

Zijn opvattingen over fusies hebben niets te maken met ervaringen in eigen huis, verzekert Levi. Het onstaansproces van Nokia Data verliep uitermate soepel en was in een mum van tijd geklaard, zegt hij. Bekend is echter dat zijn voorganger, Kalle Isokallio, die de overneming begeleidde, hoopte destijds de ondernemingen in vier maanden te integreren, maar later publiekelijk moest toegeven dat het een ingrijpende operatie is die zeker drie jaar in beslag zal nemen.

Winstgevend is de nieuwe combinatie nog niet, en, zo valt af te leiden uit de woorden van Levi, het zal eerst nog slechter worden, voordat het beter wordt. 'In 1989 waren we dicht bij break-even, maar 1990 is een stuk moeilijker', aldus Levi. 'Het is mogelijk dat we in 1991 al in de zwarte cijfers komen. Het zal in ieder geval geen eeuwen duren.' Hoe groot de verliezen van Nokia Data precies zijn is niet te zeggen omdat het moederconcern in Helsinki geen resultaten uitgesplitst naar divisie presenteert.

Hoe moeilijk het zal zijn Nokia Data uit de rode cijfers te halen blijkt uit de geografische verdeling van de omzet. Met 8.000 werknemers is het bedrijf goed voor een jaaromzet van 1,3 miljard dollar. Die omzet wordt volledig in Europa verdient, waarvan zeventig procent in Scandinavie. En juist op die tradionele thuismarkt voorziet Levi moeilijkheden.

'Scandinavie wordt een moeilijke markt. Groei kan in de komende jaren alleen maar van buiten deze regio komen.' Nu al staan de marges in Zweden en Finland onder druk.

De onderneming wordt daarmee in toenemende mate afhankelijk van de Europese markt, waar op het moment een strijd op leven en dood woedt tussen computerfabrikanten die hun actieradius proberen uit te breiden tot over de grenzen van de nationale thuismarkten. Bijna alle Europese computerbedrijven kampen met problemen. Het noodlijdende Nixdorf is overgenomen door Siemens en Philips evenals Olivetti hebben omvangrijke ontslagen aangekondigd.

Daar komt nog bij dat Nokia Data zich, naar eigen zeggen, niet van de concurrentie kan onderscheiden door unieke nieuwe produkten te lanceren. ' In de computerindustrie doet iedereen ongeveer hetzelfde. Alle machines gaan in toenemende mate op elkaar lijken; de hardware wordt een grondstof', zegt Levi. 'De nadruk komt steeds minder te liggen op de ontwikkeling van eigen technologie.

'Je kunt je alleen maar onderscheiden door de manier waarop je de systemen aanbiedt: voorzien van goede service, uitgebreide trainingsprogramma's voor toekomstige gebruikers en op maat gesneden software die tegemoet komt aan de specifieke eisen van de klant.'

Ook probeert Nokia, meer dan de concurrentie, in te spelen op de toenemende ongerustheid onder gebruikers over de veiligheid van computers. Nokia legt zich daarom toe op de beveiliging van gegevensbestanden en een uitgekiende ergonomie van de apparatuur. Zo worden de tekens op Nokia-beeldschermen vaker 'ververst' dan de industriele normen voorschrijven en, zegt Nokia, vaker dan bij de schermen van de concurrentie, waardoor het beeld stabieler oogt. Met name Westduitse afnemers zijn daarvoor gevoelig, zegt het bedrijf, getuige de recente levering van meer dan 10.000 computers aan de Duitse Bundespost.

De overlevingsstrategie van Nokia bestaat, naast de nadruk op dienstverlening en veiligheid, uit het uitbuiten van de positie in Scandinavie, waar het bedrijf over een uitgekiend distrubienet beschikt. De Finse tak van Nokia distribueert mainframes, grote computers, van concurrenten Bull, Hitachi en Tandem. Nokia produceert zelf alleen de kleinere machines, als personal computers en minicomputers.

Levi voorziet dat dergelijke samenwerkingsverbanden zullen toenemen.

'Allianties zullen heel normaal worden in onze industrietak omdat iedereen hetzelfde probeert', zegt Levi. Maar een nieuw groot verband voor Nokia ziet hij nog niet: 'De Europese concurrenten moeten eerst maar eens schoon schip maken en beslissen waar ze heen willen. '

    • Michel Kerres
    • Samenwerken Of Tenondergaan
    • Europese Computerfirma'S