Stakingen verlammen Griekenland

ATHENE, 27 sept. Een late hittegolf met de daarmee gepaard gaande gifwolk (Nefos) heeft zich gevoegd bij de overvloedige kommer en kwel die Athene de laatste weken teistert. Gisteren begon, bij 35 graden, weer een 48-uursstaking van de twee grote vakbonden.

De jongste staking bleek verre van algemeen, maar sommige stakingen van ingrijpender aard duren al veel langer. De zoete stank van de bergen vuilnis, waarop katten scharrelen, dateert al van vorige week, en daarin mengt zich nu die van de uitlaatgassen die in de Nefos blijven steken. Toeristen die in de hoofdstad verstrikt zijn geraakt, dreigen daar ook morgen nog te moeten blijven, want de luchtverkeersleiders willen die dag een 24-uursstaking houden.

Het personeel van het elektriciteitsbedrijf voert al weken stakingsacties, en steeds langduriger worden de stroomonderbrekingen, zo eerlijk mogelijk verdeeld over de buurten.

Volgens deskundigen is een 'black-out' over het hele land, die ook problemen voor de watertoevoer zal veroorzaken, niet ver meer weg, mede doordat geen bruinkool meer wordt gedolven bij de krachtcentrale van Ptolemaida in centraal Griekenland. Diezelfde experts komen met de troostende mededeling dat zo'n black-out op dit moment te verkiezen is boven een in de winter. Door de langdurige droogte en de verwaarlozing van de verschillende installaties zou zij binnen weken of maanden hoe dan ook moeten komen.

De Grieken zitten zonder licht, zonder transport, zonder post, en langzamerhand ook zonder geld, doordat de banken al wekenlang niet meer normaal functioneren. Gepensioneerden hebben in september hun maandelijkse toelage niet gekregen doordat ook de post staakt. De minister van financien is eergisteren en gisteren in eigen persoon, vergezeld van een officier van justitie, naar het hoofdkantoor van de Bank van Griekenland gegaan om geld los te krijgen voor noodgevallen, maar beide malen moest hij onverrichterzake vertrekken.

De stakingen richten zich tegen een wetsontwerp over verzekering en pensioenen dat deze week in het parlement wordt behandeld en morgen waarschijnlijk door de minieme rechtse regeringsmeerderheid wordt aangenomen. Het voorziet in verhoging van premies en van de pensioengerechtigde leeftijd (die in Griekenland tot nu toe veelal uitzonderlijk laag was). De meeste pensioenkassen zitten zwaar in de schuld en algemeen wordt erkend dat er moet worden ingegrepen. Maar volgens de oppositiepartijen is er niet genoeg ruggespraak geweest met belanghebbenden en vakbonden.

Bank- en elektriciteitspersoneel verheugt zich bij uitzondering in sterke, levensvatbare kassen en ruikt nu het gevaar dat de regering de pensioenen over het hele land wil gelijktrekken. Volgens premier Mitsotakis zijn hun vakbonden geheel onder controle gekomen van demagogen uit de socialistische PASOK onder zijn voorganger, Andreas Papandreou. Het zou gaan om zuiver politieke stakingen met als doel zijn regering ten val te brengen. 'Maar stakingen hebben in Griekenland nog nooit tot het aftreden van een regering geleid', maant Mitsotakis.

Enkele stakingen die bij de elektriciteitsbedrijven, maar ook die bij de spoorwegen zijn door rechtbanken al onwettig verklaard, zonder veel effect. Tot eergisteren werd verwacht dat de regering in de meest vitale sectoren, stroom en centrale bank, tot civiele mobilisatie zou overgaan, iets wat in het verleden zelfs onder socialistisch bewind al vaker is gebeurd en waarin de grondwet voorziet. Gisteren echter verkondigde de regering dat zoiets stellig niet zal gebeuren. Stakers in het elektriciteitsbedrijf krijgen sinds gisteravond wel persoonlijke brieven van de directie waarin ze met ontslag worden bedreigd als ze zich niet aanmelden. Hun staking zou de volksgezondheid in gevaar brengen. De regering stelt dat stakingen waarbij de consument van zoiets elementairs als stroom raakt verstoken in geen enkel ander Europees land meer denkbaar zijn. Recente wetgeving maakt ze ook in Italie onmogelijk.

Volgens de regering was de deelneming aan de stakingen de laatste dagen al aan het verminderen. In Athene is bijvoorbeeld geen sprake van een staking van alle vuinisophalers, slechts van het personeel bij de stortplaats, dat alle verdere activiteiten verhindert.

Het is niet onmogelijk dat de regering garen kan spinnen bij het steeds onpopulairder worden van de stakingen en van de linkse partijen die ermee sympathiseren. Zij zouden electorale winst kunnen boeken bij de gemeenteraadsverkiezingen van volgende maand, waar overigens onder de huidige omstandigheden nog niet veel belangstelling voor is. De onvrede wordt almaar groter en er is een gevoel ontstaan dat Athene op zijn laatste benen loopt.

Een en ander is nog verergerd door de vorige week in Tokio gevallen beslissing waarbij niet Athene maar Atlanta de Olympische Spelen van 1996 krijgt. Bijna niemand hier had dit 'onrecht' verwacht en de kater is nog lang niet voorbij, al zijn de meeste versierselen voor het geprojecteerde feest nu weggehaald, door niet-stakers.

Het ernstigst kwam de kater tot uiting op de beurs, waar men beseft dat de verwachte, gigantische infrastructurele investeringen voor de Spelen nu op losse schroeven zijn komen te staan. Dit 'Tokio-syndroom' dreigde tot een ware krach te leiden, met een tuimeling van de koersen van bijna 8 procent per dag. Wellicht heeft het dan ook voordelen dat sinds gisteren ook de beurs door stakingen is verlamd en pas maandag weer opengaat.

    • Frans van Hasselt