Kabinet kondigt vorming aan van 'supergemeenten'

DEN HAAG, 27 sept. Het kabinet wil binnen een half jaar zeven grootstedelijke agglomeraties instellen. Indien de gemeenten (Amsterdam, Arnhem/Nijmegen, Den Haag, Eindhoven/Helmond, Enschede/Hengelo, Rotterdam en Utrecht en circa vijftig bijhorende randgemeenten) dergelijke agglomeraties niet zelf vormen, dan zullen zij daartoe wettelijk worden verplicht.

Dit blijkt uit het kabinetsstandpunt over het in 1989 uitgebrachte rapport (Grote steden, grote kansen) van de commissie-Montijn en een advies van de Raad voor het binnenlands bestuur dat minister Dales en staatssecretaris De Graaff-Nauta van binnenlandse zaken vanmiddag hebben gepubliceerd.

In de zeven grote stedelijke gebieden zouden heel concrete gemeentelijke bevoegdheden op economisch en planologisch gebied en op het terrein van de volkshuisvesting en volksgezondheid aan de nieuwe agglomeratiebesturen moeten worden overgedragen.

In september 1989 hadden de toenmalige minister van binnenlandse zaken Van Dijk en staatssecretaris De Graaff-Nauta daarvoor nog slechts de vier grote gemeenten Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht op het oog. Na het regeerakkoord van oktober 1989 waarin stond dat de grotere steden meer armslag en meer autonomie door minder toezicht moeten krijgen, kwamen daar nog drie andere agglomeraties bij. Gezegd wordt dat daardoor ook bestuurlijke invulling wordt gegeven aan het plan van minister Nijpels en diens opvolger Alders (ruimtelijke ordening) om tot instelling en inrichting van en steun aan 'stedelijke knooppunten' te komen.

Om te voorkomen dat de grote steden in de agglomeratiegebieden een te dominante positie zullen innemen, willen minister Dales en haar staatssecretaris speciale waarborgen scheppen opdat de agglomeratiebesturen een democratisch karakter krijgen. In dat verband wordt ook gesproken over de mogelijkheid de grote steden in deelgemeenten op te splitsen zodat de randgemeenten in de agglomeraties een gelijkwaardige postie krijgen.

De commissie-Montijn die uit vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de vakbeweging en uit planologische en vervoersdeskundigen bestond, zei vorig jaar dat de samenvoeging van gemeenten in vier agglomeraties een bestuurlijke oplossing zou betekenen voor de vraag hoe Nederland de internationale concurrentie met Europese economische centra kan aangaan en volhouden. Ook de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening en de eind dit jaar door minister Alders uit te brengen aanscherping daarvan, is gericht op versteviging van de internationale positie van de Randstad.