Sovjet-Unie steunt plan Middellandse Zee

PALMA DE MALLORCA, 26 sept. De Sovjet-Unie, Egypte, Syrie, Frankrijk en Portugal hebben gisteren steun betuigd aan het Spaans-Italiaanse voorstel om een permante Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in het Middellandse-Zeegebied op te richten, waar ook de landen van het Midden-Oosten bij betrokken zouden moeten zijn.

In een toespraak op de tweede dag van de CVSE-bijeenkomst over de Middellandse Zee, die eergisteren op Mallorca is begonnen, zei de Sovjet-afgevaardigde Andropov dat de huidige crisis in de Golf bewijst dat een grondige en structurele benadering van alle problemen in de regio noodzakelijk is. De Verenigde Staten hebben nog geen officiele reactie op het plan gegeven, maar informeel heeft de regering in Washington duidelijk gemaakt dat ze grote twijfels heeft over de haalbaarheid en de wenselijkheid van een Europees-Arabisch gespreksforum waar kwesties van vrede en veiligheid aan de orde zouden komen.

De Italiaanse minister van buitenlandse zaken, Gianni de Michelis, zei maandag bij de presentatie van het voorstel dat zijn Amerikaanse ambtgenoot Baker eerst 'perplex' en daarna 'koel' had gereageerd. Volgens de Spaanse minister Ordonez was er echter nog niet 'diepgaand doorgepraat'.

Frankrijk steunt het initiatief maar heeft duidelijk gemaakt dat het liever een beperkter opzet had gezien, waarin vier Zuideuropese landen (Frankrijk, Spanje, Italie, Portugal) eerst steviger betrekkingen zouden aanknopen met de vijf staten van de Maghreb Unie (Algerije, Marokko, Tunesie, Libie, Mauretanie). De ministers van buitenlandse zaken van deze landen komen op 10 oktober bijeen in Rome om te praten over economische samenwerking, illegale emigratie en de crisis in de Golf. De Fransen vrezen dat een Conferentie van meer dan twintig landen die ook oplossingen wil aandragen voor bijvoorbeeld het Arabisch-Israelische conflict, de kwestie-Cyprus en de burgeroorlog in Libanon veel te ambitieus van opzet is en daardoor niet binnen afzienbare tijd tot resultaten zal kunnen komen.

De Michelis en Ordonez verweren zich tegen scepsis en kritiek door er op te wijzen dat bij de eerste bijeenkomst van de 35 Europese landen van de CVSE in Helsinki de verschillen ook onoverbrugbaar leken, terwijl de Oost-West-verhoudingen nu toch ingrijpend gewijzigd zijn. De CVSE is geen klassieke verdragsorganisatie maar vooral een samenwerkingsmodel waarin wordt gestreefd naar consensus, en volgens de beide ministers zou deze manier van werken ook in de Noord-Zuid-dialoog vruchtbaar kunnen zijn.

Het bedrag dat De Michelis en Ordonez in hun hoofd hebben voor economische hulp van de EG-landen aan de landen aan de zuidkant van de Middellandse Zee is niet een kwart van het bruto nationaal produkt (BNP) van de Twaalf, zoals gisteren abusievelijk gemeld, maar een kwart procent van het BNP.