Meer respect voor de wet gewenst

DEN HAAG, 26 sept. Niet alles is even helder geformuleerd in het rapport 'Recht in beweging' waarin Justitie het beleid voor de komende vier jaar aankondigt. 'Het uitgangspunt', zoals het in het rapport wordt genoemd, laat aan duidelijkheid evenwel niets te wensen over.

Wettelijke regels en rechterlijke interventies mogen niet langer het huidige 'vrijblijvende' karakter hebben. Het 'respect voor de wet' zal moeten worden vergroot door verhoging van de kwaliteit van de wetgeving en door een striktere handhaving van de bestaande regels.

Ja, Nederland is inderdaad zoals de minister-president het begin deze maand formuleerde ziek. Een slepende kwaal volgens Justitie: 'Een sluipend proces van rechtsinflatie dat de ontwikkeling van de democratische en sociale rechtsstaat blokkeert.'

De opbouw van de verzorgingsstaat met het daarbij behorende fijnmazige net van steeds meer regels, de onttakeling van de zuilenmaatschappij die leidde tot de 'ontwikkeling van een sterk individualistisch ethos' en de stijging van de welvaart die resulteerde in meer vermogenscriminaliteit heeft een 'aanhoudende overbelasting' van politie, openbaar ministerie, rechters en advocatuur tot gevolg gehad.

De schade die criminologen en sociologen in de jaren zeventig hebben aangebracht door criminaliteit te gaan herdefinieren als deviant gedrag hetgeen mede tot gevolg had dat ook de politiek de misdaad niet langer de aandacht en de middelen gaf die nodig waren, is onder het bewind van de vorige minister van justitie Korthals Altes wel enigszins gerepareerd, maar nog lang niet volledig hersteld. Justitie gaat de dingen weer bij de naam noemen en vooral de misdaad aanpakken, belooft het beleidsplan.

Streefnormen

De strafrechtelijke handhavingsquote het percentage delicten waarop een strafrechtelijke reactie volgt is tot een 'veel te laag peil' gezakt. Het openbaar ministerie zal in haar volgende week te presenteren beleidsplan per delictsoort handhavingsquotes formuleren. Doelstellingen die jaarlijks zullen worden verhoogd en moeten aangeven in welke mate bijvoorbeeld het aantal gevallen van woninginbraak steeds beter worden opgelost.

In het streven naar een modernere bedrijfsvoering past ook het plan van het ministerie van justitie om 'binnen alle sectoren en op alle niveaus van de organisatie vanaf 1992 jaarlijkse activiteitenplannen op te stellen waarin zoveel mogelijk kwantitatieve streefnormen zullen zijn opgenomen'.

Ook in de beleidsplannen van de straks te vormen 25 regionale politiekorpsen moet volgens Justitie een duidelijke doelstelling worden opgenomen. Namelijk dat de korpsen 'prioritaire aandacht' zullen schenken aan recherchetaken.

Premier Lubbers gaf weliswaar onlangs te kennen dat in het bijzonder op lichte vergrijpen een zwaardere straf past, Justitie kiest voor een ander recept. 'Het begrip geloofwaardigheid dient in verband met de strafrechtspleging niet te worden gelijkgesteld aan gestrengheid'.

Hirsch Ballin pleit voor het zoeken 'naar nieuwe pedagogisch zinvolle straffen'. Justitie wil haast maken met de uitbreiding van het arsenaal alternatieve straffen. Het aantal dienstverleningen, in 1989 6.000, moet jaarlijks met 10 procent worden verhoogd tot en met 1994.

De reclassering zal meer tijd moeten vrijmaken voor een Nederlandse variant op het Amerikaanse systeem van 'intensive probation supervision'. Een systeem van de cipier-aan-huis. Wetsovertreders zullen als straf bijvoorbeeld opgelegd krijgen verplichtingen tot het verrichten van onbetaalde arbeid, tot het zich onder psychiatrische behandeling stellen of tot het volgen van een alcoholcursus. De reclassering zal vervolgens via intensieve controle er op moeten toezien dat de voorwaarden voor deze 'extra-murale straf' worden nageleefd.

Hogere boetes Voor verdere alternatieve straffen wordt het rapport afgewachtvan de Adviescommissie alternatieve straffen. Een commissie die het departement overigens binnenkort zal adviseren geen proeven te nemen met elektronisch huisarrest.

Lubbers' wens tot verhoging van de boetes wordt wel vervuld. Justitie wil alle boetes en transacties verhogen met een zogeheten slachtoffer-tax van vijf procent. Het geld dient ter verruiming van de middelen en mogelijkheden van het Schadefonds slachtoffers van geweldsmisdrijven en ter financiering van een uitgebreid slachtofferbeleid.

De mogelijke ontlastende werking op het justitiele apparaat van het transactiebeleid zal verder worden uitgeprobeerd. Een wetsvoorstel moet de politie in staat stellen om in navolging van het winkeldiefstalbeleid alle eenvoudige diefstallen met een transactie-aanbod af te doen.

Een van de drie zwaartepunten die Justitie verder in het beleidsplan aangeeft is de zogeheten 'verbreding van het justitiebeleid door middel van netwerkvorming'. Om de kwaliteit van wetgeving te verbeteren wil Justitie dat er op alle ministeries centrale wetgevingsafdelingen worden ingesteld waarmee 'permanente samenwerkingsverbanden' kunnen worden aangegaan.

Netwerken moeten er ook worden gevormd tussen het ministerie en particulieren. Aanpak van criminaliteit is niet alleen een taak van de overheid, is hierbij de gedachte. Meer vrijwilligers zullen worden ingeschakeld bij het werk van slachtofferhulp, reclassering, politie en jeugdbescherming. Het ministerie zal extra geld uittrekken voor selectie en begeleiding van pleeggezinnen ter opvang van moeilijke jongeren.

'De rechtsstaat ontslaat de burgers niet van hun plicht om zelf de rechtsorde zoveel mogelijk in stand te houden door middel van normhandhaving in eigen kring'. Burgers moeten meer normbesef krijgen en Justitie wil dat er al op jonge leeftijd gaan inprenten. Voor het basisonderwijs komt speciaal lesmateriaal ten behoeve van de 'sociaal-normatieve ontwikkeling van kinderen'.

Actiepunten Justitieplan

Het beleidsplan Recht in beweging bevat onder andere de volgende actiepunten.- Materiele en personele versterking van de Centrale Recherche Informatiedienst.- Een wettelijke regeling voor het direct afluisteren via richtmicrofoons na machtiging van de rechter-commissaris.- Een wettelijke regeling voor strafbaarstelling van het voorbereiden van kennelijk in vereniging te plegen misdrijven als overvallen of brandstichting.- In alle politieregio's moeten Bureaus Financiele Ondersteuning komen die beslag leggen op criminele vermogens.- Aanstelling van meer politie-assistenten voor het eenvoudige politiewerk.- In 1994 moeten er in alle gemeenten met meer dan 100.000 inwoners extra contingenten gemeentelijke toezichthouders komen zoals stadswachten, pleinbeheerders, wijkconcierges en parkwachters.- Meer bewaakte fietsenstallingen bij NS-stations en intensieve opsporing van professionele fietsendieven.- Een leeftijdsgrens van 18 jaar en legitimatieplicht voor het betreden van speelautomatenhallen.

- Mogelijke uitbreiding van het transactiesysteem bij het niet betalen van de omroepbijdrage of zwartrijden.

    • Onze Marcel Haenen