Bewindsman van pacht en manipulatie

DE KONINGIN MOET maar wachten wie zich bij Haar komt melden om te worden beedigd als nieuwe minister van landbouw, visserij en natuurbeheer. Wordt het Bukman, en zo ja neemt hij dan Van der Linden mee, wordt het Bukman alleen of, ook een mogelijkheid (scenario zegt men liever op het Binnenhof) wordt het helemaal niet Bukman maar iemand waarvan de belangrijkste verdienste is dat de letters RK in zijn of haar doopceel te vinden zijn. De Haagse wandelgangen gonzen en de rest van Nederland kijkt verbaasd toe: is dat nu het daadkrachtige kabinet waarvan de aanvoerder onlangs nog in een rede voor de universiteit waarschuwde voor de normvervaging in Nederland. Waar zijn de normen in de politiek?

Het zag er vorige week dinsdag nog zo zorgeloos uit voor het kabinet. De reacties van de twee regeringsfracties op de eerste eigen begroting van het centrum-linkse kabinet bevestigden het beeld van een hechte coalitie. De PvdA, voor het eerst sinds jaren weer aan de macht, was enthousiast en het CDA positief kritisch. Kortom, geen vuiltje aan de lucht.

Maar dat het spel om de macht om meer gaat dan puur zakelijke overeenstemming, bleek reeds 24 uur later, toen het drama Braks zijn ontknoping naderde. Het vertrouwen in een minister opzeggen is een, maar dat zoiets niet zonder gevolgen blijft is ook duidelijk, aldus de onverbloemde mededeling van het CDA aan het adres van de coalitiepartner. Degene die gezorgd had voor de 'deuk' in de verhoudingen, zou op zeker moment de rekening gepresenteerd krijgen.

DE TEGENZET van het CDA heeft niet lang op zich laten wachten. Het was de premier en CDA-leider zelf die de regie in handen nam. Terwijl Lubbers dit weekeinde zijn partijgenoten via de radio nog waarschuwde voor revanchisme, bedacht hij een oplossing voor de 'vacature landbouw' waarvan hij wist dat deze de PvdA niet anders dan in grote verlegenheid zou kunnen brengen. De in verband met gebrek aan vertrouwen weggezonden Braks gedeeltelijk vervangen door iemand met een soortgelijk verleden kon niet anders dan tot commotie leiden. Een ervaren politicus als Lubbers moet dat hebben geweten. De premier heeft gelijk dat Van der Linden niet 'melaats' is zoals hij gisteren in de Tweede Kamer zei, maar het vraagt wel veel uitleg. Waarom uitgerekend Van der Linden op deze plaats?

Een andere vraag luidt wat het nut is van het aanstellen van een extra staatssecretaris wiens belangrijkste takenpakket zal bestaan uit de pachtwet en genetische manipulatie. Het vertrouwen in Braks is niet weggevallen omdat hij het werk niet aankon, maar omdat de meerderheid van de Kamer vond dat hij het niet goed had gedaan. In feite wordt er nu in verband met het in de hand houden van 600 vissers een apart staatssecretariaat in het leven geroepen. Dat belooft nog wat voor een volgende kabinetsformatie.

DE PvdA ZEGT vooralsnog nee tegen een aparte staatssecretaris en daarmee dus tegen Van der Linden. Het CDA blijft vasthouden aan het eerder ingenomen standpunt. Boeiende taferelen in de wandelgangen: Brinkman gespannen terug in zijn kamer, Woltgens ontspannen aan de cognac in het Kamerrestaurant. Trekken, duwen, inhalen, meegeven het mag allemaal in de politiek, sterker nog het hoort erbij. Maar als de manoeuvres op en rond het Binnenhof beginnen te lijken op het vereffenen van rekeningen, schaadt dit het vertrouwen in de politiek. De begroting bracht een sombere boodschap. De ontvangers moeten de boodschappers wel serieus kunnen nemen.