v.d. Broek: grens aan vreedzame dwang Irak

NEW YORK, 25 sept. Minister Van den Broek (buitenlandse zaken) meent dat de vreedzame dwangmiddelen tegen Irak 'bijna zijn uitgeput' na uitbreiding van het VN-embargo tegen Irak met het luchtverkeer. 'We naderen de grens waar we nog nieuwe vreedzame middelen kunnen inzetten om de druk op Irak te vergroten', aldus de minister gisteren. 'Ik denk dat een luchtembargo behoort tot de laatste middelen op dat terrein. Dat wil niet zeggen dat daarom een gewapend conflict, een militaire confrontatie, onvermijdelijk is geworden. Het kan misschien nog een maand of twee maanden duren voordat het embargo Irak aanleiding geeft alsnog concessies te doen.' Minister Van den Broek toonde zich in een gesprek met Nederlandse verslaggevers niet pessimistisch, maar zei ronduit dat de militaire optie 'dichtbij' was gekomen. 'Het is nog te vroeg om het embargo af te schrijven', aldus de minister, die niet wilde ingaan op mogelijke militaire opties. 'Praten daarover wekt de indruk dat we de moed al hebben opgegeven.' De Nederlandse bewindsman zei het eens te zijn met de Franse president Francois Mitterrand die in zijn rede tot de Algemene Vergadering van de VN verklaarde dat andere problemen in het Midden-Oosten bespreekbaar zouden moeten zijn als Irak gehoor zou geven aan de resoluties van de Veiligheidsraad inzake Koeweit.

'De soevereiniteit van Koeweit, net als die van welk ander land ook, kan geen onderwerp van onderhandelingen zijn', zei Mitterrand gisteren voor de verenigde naties. 'Het gaat om de volgorde', aldus Van den Broek.

Minister Van den Broek herhaalde het Nederlandse standpunt dat 'sterke voorkeur' wordt gegeven aan militaire actie onder VN-commando. Daartoe hoefde niet unaniem besloten te worden, vond hij: 'We moeten niet de gevangene worden van een weigerachtig lid van de VN.' Het eskadron F-16's zou in de eerste plaats naar Turkije gaan om het luchtembargo te helpen handhaven, zei Van den Broek, die gisteren met zijn Turkse ambtsgenoot achter gesloten deuren sprak, onder andere over de vraag waar de F-16's geplaatst zouden moeten worden. Hij had ook een gesprek van een half uur met de Japanse minister van buitenlandse zaken.

Onze departementale redactie voegt hier aan toe: De inzet van Nederlandse F16's in het Golf-gebied wordt minder waarschijnlijk als de Veiligheidsraad deze week oproept tot nationale luchtblokkades tegen Irak; een embargo dat ieder land vanaf zijn eigen grondgebied moet controleren. Daarnaast blijkt het moeilijk voor de F16's geschikte luchtbases in het Golf-gebied te vinden.

Nadat Turkije in eerste instantie liet weten geen behoefte aan een Nederlands eskadron F16's te hebben, is onderzocht of de achttien jachtvliegtuigen vanaf een Egyptische basis zouden kunnen opereren. Nadeel is dat de afstand van Egypte naar de grens van Irak vrij groot is. Een F16 kan zonder bijtanken ongeveer twee uur in de lucht blijven.

Saoedi-Arabie heeft ook faciliteiten voor F16's maar op Defensie wordt aangenomen dat er geen politieke steun in Nederland te vinden is om de vliegtuigen daar te plaatsen. Bovendien zou commandovoering boven het Saoedische grondgebied veel problemen opleveren door de massale aanwezigheid van de Amerikaanse luchtmacht.

    • Michiel Bicker Caarten