Traditionele krekelgevecht beleeft in China weer hausse; Hettjirpen der gladiatoren

Wie de film De Laatste Keizer heeft gezien moet zich verbaasd hebben over die ene scene aan het eind, waarin hervormd burger Aisin-Gioro Pu Yi in de voormalige Verboden Stad een krekelkooitje achter zijn vroegere troon vandaan haalt om aan een ongelovig jongetje te bewijzen dat hij inderdaad de laatste keizer is geweest. De herverschijning van de keizerlijke krekel is een korte illustratie hoe prominent en geliefd krekels in China's lange geschiedenis zijn geweest als vecht- en speeldiertjes, aan het hof maar ook in de samenleving. Pu Yi en zijn beruchte voorgangster, de keizerin-weduwe Ci Xi (Tzu Hsi) waren beiden verzot op krekelgevechten. De dynastieke kroniek vermeldt dat Ci Xi zich elke herfst intens amuseerde met een krekeltoernooi en eens 500 tael zilver verloor aan haar opper-eunuch Li Lianying. Li had een 'kongsi' met de leverancier van hofkrekels, Nan Shuai, die de beste vechter voor hem had achtergehouden en de tweede keus aan het hof leverde. De keizerin zette grof geld in, 500 tael zilver, en verloor. Li bood vervolgens de winnende krekel als geschenk aan de keizerin aan, waarvoor hij nog eens 500 tael zilver kreeg. De enorme winst deelde hij met de hofleverancier. Sinds anderhalf, twee jaar beleeft China een nieuwe krekel-hausse. Het is eigenlijk nooit helemaal opgehouden, maar er is nu meer vrijheid om krekelverenigingen op te richten en om meer grof geld op vechtkrekels in te zetten.

Het krekelseizoen begint in augustus. Elk jaar worden dan op grote schaal krekels gevangen, die op legale of illegale krekelmarkten in de grote steden worden verhandeld. De bekendste open markt in Peking is die naast de vogeltjes- en goudvissenmarkt in Guanyuan, in het westen van de stad. De krekels kosten daar 5 of 10 yuan (een yuan is fl.0,40). Tientallen luidruchtige kooplieden die vanwege de hitte in hun ondergoed rondhangen, houden de kopers vast bij hun uitstalling van kopjes met blikken dekseltjes. Daarin zit een verhard laagje zand, een sprietje gras, een korrel rijst en de 'entomologische krijger'.

Ik zei dat ik niet blind wilde kopen en eerst wilde zien of het een goede vechter was. Een porceleinen kom ter grootte van een steelpannetje wordt tevoorschijn gehaald en met een stokje worden twee krekels uit de kopjes gewipt. Een drom Chinezen buigt als een koepel over de kom heen en windt zich op als voetbalsupporters. De twee krekels maken eerst een rondje, tasten elkaar dan af met hun lange voelsprieten en vervolgens snuiven zij even terloops aan elkaar. Dan nemen zij als een stuk artillerie hun stellingen in. Ze planten hun gescharnierde voorpoten als stutten in het zand, veren op en degene die het eerst bijt en de ander op de vlucht jaagt heeft gewonnen. De verliezer maakt een rondje en de winnaar begint triomfantelijk te tjirpen, waarbij zijn vleugeltjes als tentzeilen in een storm op en neer wapperen. De verliezer wordt door de krekelkoopman geevacueerd, terug in het kopje gestopt en krijgt een druppel vocht om te bekomen. Ik koop de winnaar voor vijf yuan en ga verder, maar word meteen door de volgende koopman aangehouden. Hij vraagt of hij mijn koop mag zien. 'Aaahh, wint het niet van de mijne, dit is een eerste klas stoottroeper, heb ik zelf getraind.'

Opleiding

Hoe gaat dat dan wel? 'Kijk eens, de gevechtskunst van een krekel wordt voor 70 procent genetisch bepaald en voor 30 procent door zijn opleiding. Een soldaat wordt alleen generaal als hij naar een goede militaire academie gaat en tijdens oorlogen gestaald wordt.'

De koopman, Lao Pan, legt uit dat je een krekel in een oude, wat schemerige kom moet laten gedijen. In een nieuwe glanzende kom is hij altijd geagiteerd. De kom moet je elke dag een paar keer in koude thee leggen, in de schaduw. In het begin moet je de krekel groenten voeren en elke drie tot vijf dagen een bad laten nemen in nat hooi, anders belemmeren vet en stof zijn bewegingen. Drinken moet hij van lotusbladeren. In het midden van de Chinese herfst, (begin september in de westerse kalender) zijn ze volwassen. Dan moet je ze een korrel rijst per dag geven en laten paren. Als je hem niet laat paren, vecht hij niet en als je het vrouwtje te lang bij hem laat, verliest hij ook zijn vechtlust. Pan onderstreept dat je hem maar een keer in de drie dagen moet laten vechten. Na het gevecht moet je hem laten plenzen in rivierwater. De beste drank om zijn energie voor de volgende veldslag te herstellen is baby-urine en de beste spijs twee vliegenkoppen. Pans krijger verslaat inderdaad mijn net aangeschafte recruut moeiteloos. Ik houd mijn woord en koop hem voor tien yuan. Pan zegt dat als ik echt in krekelvechten geinteresseerd ben, ik hem even moet volgen naar een zijsteegje. Daar zit een louche type voor de deur in dure merksportkleren en met een donkere bril op een sigaar te roken. De twee mompelen wat en nemen ons mee naar binnen. De dandy trekt het gordijntje voor een glazen kastje weg en daar zitten zes grote krekels met hun voelsprieten te roffelen. 'Dit zijn 'vijfsterren-generaals'. Ze komen uit Leling en Ningjin in de provincie Shandong, de beste broedplaats voor top-gladiatoren. De generalissimo links kost 9.000 yuan (f. 3.600, --), die rechts daar 1.200 yuan. Als je lef hebt en het spel kent, word je met zo'n krekel in een seizoen schatrijk. Maar ja, dat begrijpen jullie buitenlanders toch niet.'

Gokken op krekels is, net als alle vormen van gokken in China, verboden, maar dat maakt de uitdaging voor de profs alleen maar groter. Regelmatig worden er nachtelijke invallen gedaan in krekelgokhuizen. De nationale sportkrant meldde onlangs dat er op de Dongtai Weg in Shanghai 22 arrestaties werden verricht en 110.000 yuan aan inleggelden in beslag werd genomen. Shanghai is het nationale krekelcentrum bij uitstek. In Shanghai worden krekeltoernooien met teams uit steden tot 1.500 km in de omtrek gehouden. De vraag op de krekelmarkten is er het grootst en ook de excessen om eraan te voldoen. Het Wenhui Dagblad en zelfs de Legerkrant hebben onlangs artikelen gepubliceerd over de enorme schade die krekelvangers aanrichten op de percelen met groenten. De stropers, uitgerust met schijnwerpers, slaan 's nachts toe in groepen van wel honderd man. De schade aan de oogst loopt in de tonnen. Groepen boeren hebben hun eigen 'nachtwacht-eenheden' opgezet, maar dat is, zoals er een zei 'als het blussen van een hooibrand met een kop thee'.

Scheidsrechters

Shanghai is ook de nationale organisatorische en tevens 'theoretische' basis voor de aardige kant van de krekelsport. In april werd de Shanghai Krekel Club opgericht met aan het hoofd de directeur van de plaatselijke sportcommissie, Dong Yanchuan, en met een vooraanstaande entomoloog, professor Ding Decheng, en verschillende bekende artiesten en journalisten in het bestuur. De club heeft 400 leden en wel een half miljoen fans. Zij is principieel tegen het gokken en tegen het vangen van krekels in akkerland. Zij organiseert vangsten in afgelegen heuvelland en de club verzorgt colleges in de open lucht over het verzorgen en trainen van krekels. Het meest esoterische is dat zij scheidsrechters opleidt voor de krekelgevechten en daarvoor een verplicht examen houdt. Jaarlijks hoogtepunt is het landelijke krekeltoernooi voor de 'Jigong Cup', genoemd naar een excentrieke Boeddhistische monnik uit de Song-dynastie (960-1279), die verpauperd als Diogenes rondzwierf en krekelgevechten hield om volgelingen te trekken. De club heeft zelfs een literaire agenda: studie van de krekel in China's rijke literatuur. De beroemde schrijver Pu Songling (1640-1715) meldt in zijn Vreemde Verhalen uit de Liao Studio dat de Ming-keizer Xuan Zong (1426-1435) de grote wereld van staatszaken maar vervelend vond en meer belangstelling had voor de kleine wereld van de krekels. Veel uitvoeriger zijn het Boek der Trivialiteiten en de Oude Kroniek van de Jaren van Kai Yuan Tian Bao uit de Tang-Dynastie (618-906). Het laatste boek verhaalt over een jaarlijks krekelvangfeest door de keizerlijke concubines die, getooid in zijden gewaden en met kapsels vol juwelen, over de hei dansten met gouden schepkooitjes. Degene die de beste vechtkrekel ving kon speciale gunsten verwachten in de keizerlijke alkoof. De anderen zetten de krekel naast hun hoofdkussen en luisterden naar het getjirp. Entomologische krijgers krijgen het beste voor de veldslag: baby-urine en twee vliegenkoppen.

Foto Willem van Kemenade

    • Willem van Kemenade