Slakjes eten gesteente en bemesten woestijnbodem

De bodem van de Negev-woestijn in Israel wordt bemest door slakjes die gesteente eten. Dit is ontdekt door een Israelische en een Amerikaanse ecoloog die het gedrag van deze dieren hebben bestudeerd. De bewuste slakjes, Euchondrus albulus, E. desertorium en E. ramonensis, zijn nog geen centimeter lang. Zij voeden zich 'snachts met de korstmossen die in stukken kalksteen groeien en zoeken overdag beschutting onder stenen, waar zij hun faeces achterlaten.

De belangrijkste bron van vocht voor zowel de korstmossen als de slakjes is dauw. De dieren komen daarom 'snachts alleen tevoorschijn wanneer zij deze dauw bespeuren. Zij gebruiken dan hun scherpe, ruwe tong om de korstmossen, die tot enkele millimeters in het gesteente groeien, te kunnen bemachtigen.

De twee onderzoekers maten de hoeveelheid faeces en het stikstofgehalte daarvan van de veel voorkomende soort E. albulus in zowel het laboratorium als in de woestijn. Beide meetgegevens bleken in de twee milieus vrijwel niet van elkaar te verschillen.

Uit de metingen blijkt dat de slakjes elk 70 tot 110 gram gesteente per jaar in bodemmateriaal omzetten. Deze hoeveelheid is te vergelijken met de hoeveelheid stof die door winderosie wordt geproduceerd. Hierbij wordt per jaar 22 tot 27 milligram stikstof per vierkante meter in de bodem gebracht: elf procent van de totale hoeveelheid stikstof die in de bodem komt. Deze bemestende werking wordt nog versterkt door de plaats waar de slakjes hun faeces achterlaten: onder stenen. Het is namelijk op deze beschutte en wat vochtiger plaatsen waar de wortels van de hogere planten groeien (Nature 346, p. 839). Minstens 27 procent van de stikstof die zich in de korstmossen bevindt wordt op deze manier in de bodem gebracht. De korstmossen zelf betrekken hun stikstof rechtstreeks uit het stof dat op het gesteente valt, omdat zij geen stikstof uit de atmosfeer kunnen opnemen. Zonder de aanwezigheid van de slakjes zouden de stikstof en andere mineralen in de korstmossen nooit de wortels van de hogere planten kunnen bereiken. De slakjes fungeren dus als een belangrijke schakel in de stikstofkringloop in dit woestijngebied.

Volgens de onderzoekers zouden slakken in andere aride ecosystemen dezelfde bemestende functie vervullen. Andere onderzoekers hebben er op gewezen dat zelfs insekten, zoals mieren, termieten en cicaden, een belangrijke rol in voedingskringlopen kunnen spelen. (George Beekman)