Sfeer en spelconcept ter discussie bij Oranje

PALERMO, 25 sept. Terug naar Palermo. Weer naar Sicilie waar de afgelopen zomer de basis werd gelegd voor de afgang van het Nederlands elftal tijdens het wereldkampioenschap voetbal in Italie. Een ironischer lokatie voor de rentree van Rinus Michels als bondscoach had moeilijk bedacht kunnen worden. Gisteren verscheen de 62-jarige trainer monter een half uur te laat voor de gebruikelijke persconferentie over de morgenavond te spelen vriendschappelijke interland tegen Italie. De oorzaak was een zware lunch op Schiphol met de spelers, aan wie blijkbaar heel wat moest worden uitgelegd over zijn rol van bondsbestuurder op het WK. Waardoor de succestrainer van het Europese kampioenschap in 1988 voor de meeste voetballers van zijn voetstuk was gevallen.

Maar Michels formuleert het allemaal wat eufemistischer als hij uitlegt: 'De bedoeling van deze bijeenkomst was om af te rekenen met wat er is geweest. Daar zijn we als KNVB al een paar weken mee bezig. Er zijn al een paar stappen gedaan. Soms aangenaam, soms minder aangenaam. Maar je kunt alleen opnieuw beginnen door te praten, door uit te leggen. Wat de spelregels zijn in een positieve groep. Dat gaat moeilijk door de telefoon, dus zijn er ook contacten geweest in de individuele sfeer.' De afgelopen week is Michels al in Milaan geweest om de stemming te peilen bij Van Basten en Gullit, sleutelfiguren in het restauratieproces rond Oranje. Gullit stelde zich in het onderhoud een stuk stugger op dan Van Basten, die in de omgang de indruk maakt dat het hem allemaal nauwelijks raakt. Een persoonlijke rel met Michels rond de benoeming van Beenhakker (Van Basten opteerde het sterkst voor Johan Cruijff), vervolgens een bijrol voor hem op het WK, de overhitte belangstelling van de publiciteitsmedia wekelijks bereiken Van Basten honderden verzoeken om interviews , de prima donna van AC Milan lijkt het allemaal slechts voor kennisgeving aan te nemen. Van Basten, die lang heeft geaarzeld of hij zich in navolging van Frank Rijkaard nog beschikbaar zou stellen, vertegenwoordigt in het Nederlands elftal 'de ogen van Johan Cruijff' en heeft blijkbaar besloten voorlopig geen trammelant te maken.

Kattesprongetje

Michels heeft dat opgevat als een positief signaal gezien zijn opmerking: 'Palermo is voor Gullit en Van Basten vanuit Milaan een kattesprongetje. Het typeert hun instelling dat zij bereid zijn in zo'n situatie eerst naar Nederland te komen. Hetzelfde geldt min of meer voor Gillhaus. Zijn club Aberdeen speelt een belangrijke wedstrijd voor de League Cup tegen Glasgow Rangers. Als hij zijn club in zo'n situatie laat prevaleren boven een vriendschappelijke wedstrijd van het Nederlands elftal moet je hem laten gaan. Maar hij heeft onze uitnodiging zwaarder laten wegen.' Het mogen voor de buitenstaander details lijken, zij vormen in de optiek van een perfectionist als Michels over hoe voetbal aan de internationle top dient te worden gespeeld, een belangrijke leidraad. 'Ik heb de maaltijd gebruikt om van mijn kant een aantal zaken bij de spelers neer te leggen', vervolgt Michels. 'Het ging er vorige week in het gesprek met Van Basten om zo open mogelijk met elkaar te praten. Dat je dingen bij de naam noemt en zaken openlijk kunt bespreken. Daarbij moet je niet denken dat het nu allemaal koek en ei is. Maar het gaat om de instelling. Als die positief is, kun je aan de moeilijkheden gaan werken. Je moet alert zijn, zeker in de omgang met de pers, die gezien de attentiewaarde van het Nederlands elftal een niet te onderschatten moeilijkheidsfactor vormt. Maar de saamhorigheid binnen de groep moet zich toch gaan vertalen rond de prestaties in het veld.'

Obstakels

In die aanloop is Michels de afgelopen weken alweer met een aantal belangrijke obstakels geconfronteerd. Dick Advocaat werd door hem meegenomen als interim-assistent, waardoor Nol de Ruiter als assistent van Jan Rab werd gedegradeerd tot het Olympisch elftal, dat gisteren vanaf Palermo doorvloog naar Messina waar het morgenmiddag tegen de Italianen speelt. Aanvankelijk wilde Michels Nol de Ruiter teammanager van het Nederlands elftal maken. De Ruiter in 1988 op het EK nog assistent van de generaal ervoer dat als een degradatie van zijn werkzaamheden bij de KNVB en is op zoek naar een club. Michels: 'Toch moet zo'n man er komen. Dick Advocaat en ik hebben naast de voetbaltechnische zaken alweer zoveel dingen moeten doen die op het terrein van een manager liggen dat het noodzakelijk is dat zo'n functionaris bij de KNVB er op zo kort mogelijke termijn komt. Als iemand van de KNVB zich in Brussel of Aberdeen bij clubs met Nederlandse internationals meldt, moet iedereen weten dat hij de partij is waar ze mee te maken hebben op dat moment, dat hij de man van de beslissingen is. Anders heb ik er niets aan.' Hoewel vaste krachten als Van Aerle en Van 't Schip momenteel geblesseerd zijn, gaat Michels er van uit dat zijn verhaal ook bij die spelers de komende tijd wel duidelijk zal overkomen. In ieder geval moeten nieuwkomers als Bergkamp, Frank de Boer en Valckx Eijkelkamp is niet geselecteerd omdat Mechelen een belangrijke wedstrijd moet spelen met hun oren hebben lopen klapperen over het nieuwe elan bij Oranje, dat niet uitsluitend de mentaliteit betreft.

Als uitsmijter kondigt Michels aan dat hij sleutelt aan een nieuw spelconcept voor het Nederlands elftal, waarbij de succesformule van het EK in 1988 met twee spitsen zal worden losgelaten.

Het WK in Italie heeft volgens Michels bewezen dat het pure aanvalsvoetbal het heeft verloren van het spelen op gericht resultaat. Michels: 'Ik denk dat je eerst moet zorgen dat je in dit voetbal overeind blijft. Pas daarna kun je gaan denken wat wij in Nederland altijd zo graag willen aan spektakel. Daarom moet het spelconcept wat worden bijgesteld. Wat het Nederlands elftal betreft komt het hierop neer dat wij de aanvallende flanken niet vast zullen bezetten. Dat die kunnen worden gebruikt door spelers om op te komen. Wat onze aanvallende aspiraties betreft zullen we zo weinig mogelijk water bij de wijn doen. In ieder geval zullen we blijven spelen met drie spitsen, die qua taakverdeling iets anders zullen moeten voetballen. Wij zoeken naar een perfecte balans tussen defensief en aanvallend voetbal, tussen resultaatvoetbal en spektakel. Ik moet het eerst nog eens grondig met de spelers doorpraten. Want die zullen het moeten uitvoeren. We zullen eerst moeten beginnen, experimenteren, en dan zullen we wel zien waar we uitkomen.'

    • Marc Serné