'Op andere scholen is het een geheimzinnige aangelegenheid, daar lijkt het wel alchemie.'

Meneer Razenberg en meneer Henkes (allebei conrector) maken samen met twee wiskundeleraren het rooster van de Andreas Scholengemeenschap in Zevenaar.'Wij zijn de Roostercommissie en met z'n vieren maken wij het rooster. Als de proefwerkweek begint, voor de vakantie, duiken we 's morgens een lokaal in, dat helemaal voor ons is ingericht met grote borden. De wiskundecollega's worden vrijgesteld van surveillance zodat ze mee kunnen doen, de deur gaat dicht en niemand komt ons storen. Ze komen hoogstens binnen om apppeltaart te brengen of wat te drinken. Zo zitten we in het hok en maken weken van wel tachtig uur.

Wij maken het rooster voornamelijk met de hand, de computer dient alleen als ondersteuning. Vroeger werd het rooster helemaal handmatig gemaakt, dat deed je op grote vellen papier, met stuivers , lucifers en gummen. daar maakte je de codes mee. Een lucifer was bijvoorbeeld scheikunde, een stuiver was Frans, zo moet je je dat voorstellen.'Wanneer zijn de stuivers afgeschaft? 'Toen de mammoetwet in werking trad, moest het rooster op een heel nieuwe manier gemaakt worden. Toen wij begonnen, bestond het klassensysteem niet op deze school. Een leerling had zes klustervakken en bij elk vak dat hij had, zat hij in een andere groep. Wij zijn dat gaan analyseren en we kwamen er al gauw achter, dat het op een school die zo groot is als de onze, mogelijk is van de zes vakken er minimaal drie klassikaal te geven.

Op die manier zitten de leerlingen de helft van de week in een eigen klas met dezelfde jongens en meisjes bij elkaar. Dat is beter voor ze, ze voelen zich beter thuis in een sociaal verband. In een groep van dertig kun je gemakkelijker een sociale band opbouwen dan in een groep van honderdvijftig. Roostermaken heeft een enorme sociale functie, zowel voor de leerlingen als voor de docenten. We streven ernaar voor de leerlingen geen tussenuren te laten vallen. Het kan zijn dat iemand met een bepaald pakket eens een tussenuur heeft, maar wij willen vermijden dat er hele klassen door de school lopen te dwalen. Het rooster bepaalt de sfeer in de school. Als een school leerlinggericht is, trek je ook docenten aan die leerlinggericht willen werken. Dat kost tijd. Als je een leerling goed wilt begeleiden, moet daar gelegenheid voor zijn in het rooster.'Maakt u het beste rooster van Nederland? 'Op cursussen over leerlingbegeleiding komen wij met collega's in aanraking die vragen hoe wij dat nu versieren, dat er het hele leerjaar door een mentoruur is waarop alle mentoren hun groep begeleiden. Bij ons heeft elke klas een mentor. Die mentor ontmoet de klas vijf uur per week in de les, daarom kent hij die leerlingen zo goed. Roosteren is sorteren. Wij rangschikken de uren zo, dat iedere klas een mentor heeft.'U bent heel trots.

'Wij werken in een commissie, dat is belangrijk. Op de meeste scholen zijn maar twee mensen die het rooster maken. Wij hebben twee directieleden en twee leden uit het team. Wij hebben in de loop der jaren een systeem opgebouwd dat zo helder is, dat de mensen precies weten hoe het rooster tot stand komt. Op andere scholen is het een geheimzinnige aangelegenheid, daar lijkt het wel alchemie, hier weten ze precies wat wij doen. In januari beginnen wij al: mensen, wat zijn jullie wensen. Er zijn sectiewensen en persoonlijke wensen. Als die strijdig met elkaar zijn, kiezen we voor de sectie, daar is dus duidelijkheid over. Andere afspraken gaan over het recht op een vrije dag. Daar begint het vertrouwen tussen collega en roostermaker. Het is best mogelijk een collega een vrije dag te geven al heeft hij maar twintig uur les. Maar op het moment dat hij in een klusterleerjaar terechtkomt, een eindexamenklas, kan dat niet meer, dan moet je een stukje beschikbaarheid vragen. Het is een kwestie van compromissen sluiten. Roosteren is het verdelen van pijn. Als je de een teveel geeft, heeft een ander een strop. Iemand in een klusterjaar die drieentwintig uur les geeft kun je wel een vrije dag geven, maar dat gaat ten koste van een full-timer, die dan alle vierendertig roosterposities die de school kent, op school moet zijn.'Wat zegt u? 'Een roosterpositie is een lesuur. Wij proberen zoveel mogelijk wensen te realiseren. Ik heb eens aan de voorzitter van de lerarenraad gevraagd: Wat vind jij nou van ons rooster vergeleken bij dat van andere scholen. Hij zei: jullie proberen zoveel mogelijk aan de wensen van de docenten tegemoet te komen. En zo is het. Het aantal klachten dat wij horen is gering. Wel krijgen wij gedurende het schooljaar klachten, maar dat is juist een goed teken. Dat klinkt cryptisch, maar je moet het zo zien: als er een collega ziek wordt, moet die vervangen worden. Daar moet je het rooster voor aanpassen en daar wordt het slechter van. Dus weet je dat het goed was.'

Maakt de roostercommissie wel eens onderling ruzie? 'Je hebt een probleemstelling en je weet nog niet hoe je dat probleem moet oplossen. Wij zijn dan net de regering en de oppositie, we gaan tegen elkander inhangen. Er is bijvoorbeeld een collega die in Nijmegen woont. De een vindt, dat we die geen eerste uur kunnen geven. De ander zegt dan: hij moet zijn studententijd maar eens vergeten en hier in Zevenaar komen wonen. Zo praten we over en weer. Er zijn allerlei problemen, neem nou: hoe ga je de klusterregels plaatsen. Dat heeft consequenties, want wat je er inzet, ligt vast. Je kunt niet iedereen een vrije dag geven, want dan moet je voor klusterregels waar vier-uurvakken in zitten vijf keer aan gaan leggen. Dat zou betekenen dat de leerlingen een tussenuur krijgen.'Ik begrijp er steeds minder van. 'Een kluster betekent dat vijf lesgroepen aan elkaar gekoppeld zitten, dus natuurkunde, scheikunde, duits, geschiedenis, aardrijkskunde. Die worden vier uur in de week gegeven. Als degeen die geschiedenis en scheikunde geeft een dag in de week vrij heeft, kun je het probleem oplossen door voor die regel niet vier roosterposities in de week te gebruiken, maar vijf. Als je daar voor kiest, kom je onherroepelijk op tussenuren voor de leerlingen uit. Als je bedenkt dat iemand ook nog in een klusterregel in een ander leerjaar kan komen, waar misschien drie part timers zitten, die ook hun voorkeur hebben, weet je dat de consequentie is, dat de klusterregel van een leerjaar allerlei vrije dagen van mensen bepaalt.'Delphi is er niks bij. 'We gebruiken allerlei uitdrukkingen. Wat zou je zeggen van rompklusters, van het begrip trekken of fietsen.

Dat betekent dat je van het ene gebouw naar het andere gaat. Een rompkluster is een groep van acht vakken. Van die vakken zijn er twee bij die vijf uur in de week worden gegeven, de rest krijgt vier uur. De acht vakken vormen de romp, die twee moet je bij het aanleggen apart gebruiken, die vallen buiten de romp. De andere vakken krijgen elke dag een uur en die moeten er extra bij.' Voor een glashelder systeem vind ik het een beetje ondoorzichtig.'Tja, de collega's vinden het ook niet allemaal even duidelijk. Maar ze weten dat wij eerlijk zijn en dat we hun vragen welke prioriteiten ze willlen hebben. Onze manier van praten maakt ze niet uit. Als ze maar een goed en rechtvaardig rooster krijgen en daarvoor staan wij garant.' Yvonne Kroonenberg wil spreekbeurten bijwonen. Wie nodigt haar uit? Schrijf naar: Yvonne Kroonenberg, Paleisstraat 1, 1012 RB Amsterdam.

    • Yvonne Kroonenberg