Minetti, monoloog van Thomas Bernhard over de ambitie van eentoneelspeler; De kunstenaar en de benepen burgers

In zijn vertolking van Minetti door Thomas Bernhard spreidt Cas Enklaar een ongewone heftigheid ten toon. We waren terug bij de hoogtijdagen van Het Werktheater. Dezelfde inleving en directheid, alsof de toeschouwers geen betaalde plaats hebben, maar gasten zijn in een huiskamer. Ook is voor alles gestreefd naar realisme. Cas Enklaar en tegenspeelster Elja Pelgrom treffen elkaar in de foyer van een hotel met in de hoek de irritante aanwezigheid van een kleurentelevisie. Het is oudejaarsavond; zij is dronken, hij in afwachting van een theaterdirekteur die niet komt opdagen. Buiten sneeuwt het. Aan het slot valt de sneeuw over Minetti heen, uitgebeeld door dwarrelende confetti. Koude en feestroes staan dicht op elkaar op deze avond van de laatste dag van het oude jaar.

Minetti, een monoloog over de ambitie van een toneelspeler, schreef Bernhard voor een van de weinige acteurs die hij bewonderde: Bernhard Minetti. Enkele maanden geleden trad hij op in het Holland Festival, een zacht sprekende man die aan een enkel gebaar voldoende had om een theatrale werkelijkheid op te roepen. Cas Enklaar, jonger dan Minetti, doet geen poging de grote acteur te imiteren. In de regie van Leon van der Sanden is het zijn persoonlijke versie geworden van de hartstocht en de monumentale zelfingenomenheid van de acteur. Hij verheft zijn stem, spreidt de armen, gaat tekeer een speler die boven zichzelf uit wil reiken en net genoeg distantie bezit om zijn rol ook in de details expressie te geven. Enklaar als Minetti is een gefnuikt man, niet verbitterd, wel verwonderd over het feit dat hij zijn geliefde rol King Lear nooit heeft mogen spelen. Benepen, gierige burgers om hem heen en hij de kunstenaar.

In elke voorstelling zijn regels te vinden die de sleutel tot de interpretatie vormen. Voor Minetti is dat de passage over kunst en angst, noodlottigerwijs met elkaar verbonden. Die angst trilt meer in Cas Enklaar dan de hekelende woede die zich altijd meteen aandient bij een rol van Thomas Bernhard. Hiermee intensifeert hij zijn spel, waaraan de sterke zwijgende rol van Elja Pelgrom extra relief geeft. Een smet op deze voorstelling werpt de regisseur door een technicus al te nadrukkelijk op te nemen in de fictieve ruimte van de speelvloer. Dat verstoort de monomanie, en juist monomanie gecombineerd met woede en vermenigvuldigd met wraakzucht en wortelgetrokken door levenspijn is de geheime kracht van Thomas Bernhard. De beide spelers wisten dit alles in hun spel te betrekken. Vaardig, geemotioneerd, trefzeker.

    • Kester Freriksvoorstelling
    • Elja Pelgrom. Gezien
    • Leon van der Sanden
    • Maastricht. Tournee t
    • M 31
    • van Thomas Bernhard
    • het Vervolg. Vertaling
    • Cas Enklaar