Koppeling Golfcrisis aan andere conflicten; Mitterrandpresenteert vredesplan in Assemblee

NEW YORK, 25 sept. De Franse president Francois Mitterrand heeft gisteren in de Verenigde Naties een vier punten tellend, globaal vredesplan voorgesteld waarin een oplossing van de Golf-crisis wordt gekoppeld aan een regeling van onder andere het Palestijnse conflict en de kwestie-Libanon. Mitterrand wil op die manier de 'oorlogslogica' ombuigen tot een 'vredeslogica'. Op de eerste dag van het algemene debat in de Algemene Vergadering zei Mitterrand dat geen compromis mogelijk is zolang Irak Koeweit bezet. 'De soevereiniteit van Koeweit, net als die van welk ander land ook, kan geen onderwerp van onderhandelingen zijn', onderstreepte Mitterrand. Maar 'als Irak zijn bedoeling bevestigt om zijn troepen terug te trekken en de gijzelaars vrij te laten, zou alles mogelijk zijn'.

Na die Iraakse belofte komt in het plan van de Franse president 'de militaire terugtrekking', waarover hij zeer vaag bleef maar die kennelijk ook die van de multinationale eenheden in het Golfgebied inhoudt. Tegelijk wordt Koeweit 'in zijn soevereiniteit hersteld' en de bevolking in staat gesteld 'democratisch haar keuze' te uiten. Dan komt een oplossing van andere conflicten in het Midden-Oosten aan de orde, aldus Mitterrand, zoals de aanwezigheid van buitenlandse (Syrische, Iraanse en Israelische) troepen in Libanon, de aspiraties van het Palestijnse volk naar een onafhankelijke staat en het recht van Israel in veiligheid te leven.

Mitterrand kwam daarmee in de buurt van diverse Arabische vredesplannen die de ronde doen, zoals van de Palestijnse leider Arafat, en van uitspraken van de Iraakse president Saddam Hussein zelf, waarin ook de crisis in het Golfgebied wordt gekoppeld aan andere conflicten in het Midden-Oosten. Met zijn verwijzing naar het recht van het Koeweitse volk democratisch zijn keus te uiten, leek hij voorts een eventuele volksstemming over de toekomst van Koeweit te accepteren, in afwijking van de Amerikaanse eis dat de regerende familie zonder meer terugkeert.

Mitterrand was al met al opvallend verzoenend tegenover Irak. Hij zei dat Frankrijk 'lange tijd goede relaties met Irak' had gehad, en dat die nu 'gevaar lopen' dus nog niet tot het verleden behoren. 'Ik hoop dat de goede betrekkingen tussen Frankrijk en Irak deze test zullen doorstaan, ' aldus Mitterrand. 'Maar Frankrijk is boven alles voor de rechtsorde in de geest van uw instituut (de VN, red.) Wij passen het embargo toe waartoe door de Veiligheidsraad is besloten en wij helpen het uitvoeren. Wij hebben mensen naar de Golf gestuurd, maar niet om te dreigen of te provoceren. (...) Wij hebben de Iraakse autoriteiten geinformeerd dat wij aan de kant staan van de partij die het slachtoffer wordt van verdere agressie. Onze actie is defensief, niet offensief. Wij willen niet afwachtend zijn, en ook geen handlanger. Zodra de missie van onze troepen is voltooid, zullen zij de regio verlaten en naar huis gaan.' Een andere spreker was gisteren de Iraanse minister van buitenlandse zaken, dr Ali-Akbar Velayati. Hij trok een vergelijking tussen de snelle veroordeling van de Iraakse invasie van Koeweit met de trage reactie acht jaar geleden, toen Irak de oorlog met Iran inzette. 'Toen werd de eerste resolutie van de Veiligheidsraad zes lange dagen na de agressie aangenomen, ' aldus Velayati. 'De daaropvolgende acht jaar werd steun in alle mogelijke vormen politiek-diplomatiek, militair, logistiek, informationeel en financieel gul aan Irak gegeven.'

De Verenigde Staten negeerden de VN in die acht jaar; en Irak, dat nu buurlanden oproept om weerstand te bieden aan de imperialistische Verenigde Staten, vocht samen met die imperialist acht jaar tegen Iran. 'Daarom kan geen van beide zijden rekenen op de steun van de openbare opinie van de moslims, totdat zij beginnen met een praktische en duidelijke rechtzetting van beleid uit het verleden, ' aldus de Iraanse minister.

Velayati zei dat de bezetting van Koeweit door Irak door de Verenigde Staten en andere Westerse landen als 'excuus' was gebruikt om 'op massale schaal' troepen naar de Golf te sturen. Hij noemde geluiden uit de VS dat wellicht troepen daar permanent zouden blijven 'alarmerend', en gaf de Amerikanen een niet mis te verstane hint: 'Het zou een extreem verkeerde veronderstelling zijn van de Verenigde Staten te denken dat zo'n aanwezigheid alleen maar zou worden beantwoord met onverschilligheid en stilzwijgen van het moslim-volk.' Voor vandaag staat een bijzondere vergadering van de Veiligheidsraad op het programma, waar niet de VN-ambassadeurs maar de ministers van buitenlandse zaken de 15 lidstaten vertegenwoordigen. Op deze hoogst ongebruikelijke bijeenkomst, bedoeld om de eendrachtigheid te onderstrepen, moet worden gestemd over het voorstel tot een luchtblokkade van Irak. Sovjet-minister van buitenlandse zaken Edoeard Sjevardnadze en zijn Britse ambtgenoot Hurd zeiden gisteren tegen journalisten te verwachten dat het voorstel wordt aangenomen. 'We willen actie. Er is geen andere manier', zei Sjevardnadze.

    • Michiel Bicker Caarten