Duitse aardboring begonnen van ten minste 10 km diep

Duitse onderzoekers zijn in september begonnen aan het Kontinentales Tiefbohrprogramm (KTB), het boren van een gat van ten minste tien kilometer diep in de aardkorst. Eind 1993 hoopt men deze diepte bereikt te hebben en zal er worden bekeken of men nog verder kan gaan tot eventueel twaalf kilometer. De boring vindt plaats bij Windischeschenbach, een plaatsje aan de voet van het Fichtelgebergte in het noorden van Beieren. Aan het project wordt deelgenomen door ongeveer vijftig wetenschappelijke instituten en universiteiten, waaronder ook niet-Duitse. De overheid heeft voor het project een bedrag van 500 miljoen DM ter beschikking gesteld.

Het doel van de boring is het verkrijgen van een beter inzicht in de geologische structuur van dit allerbuitenste laagje van de aarde, onder andere in verband met het eventuele gebruik van aardwarmte. Bij het project worden gedeeltelijk nieuwe technieken toegepast. Zo gebruikt men een snel roterende diamantboor, die een 'glad' boorgat en goede boorkernen oplevert. Als spoeling gebruikt men een vloeistof die chemisch zo weinig reactief is, dat de ermee naar boven gehaalde gassen en vloeistoffen zonder meer geanalyseerd kunnen worden. De diameter van het boorgat, die nu 45 cm bedraagt, zal op grote diepte nog slechts 22 cm bedragen. Automatische stuursystemen zorgen ervoor dat er precies verticaal wordt geboord.

Het gebied rond Windischeschenbach, waarvan de overheid hoopt dat het in de loop der jaren tot 'het Mekka van de internationale geowetenschappen' zal worden, werd eertijds uitgekozen vanwege zijn interessante geologie. Ongeveer 300 tot 350 miljoen jaar geleden lag hier een oceaan, die door oprukkende stukken aardkorst het veld moest ruimen. Restanten daarvan, in de vorm van een soort pekelbrei, heeft men tijdens een proefboring tot 3,5 kilometer aangetroffen. Door de vroegere tektonische bewegingen werden er ook diepliggende delen van de aardkorst naar boven geperst, zodat die nu 'aangeboord' kunnen worden.

De Westduitse minister van onderzoek en technologie, Heinz Riesenhuber, die de boortoren met een druk op de knop in werking stelde, zei: ' Wij willen de wetenschappelijk interessantste boring, niet het diepste gat'.

Dat laatste zou echter ook niet meer lukken. Russische onderzoekers hebben op het schiereiland Kola al een diepte van 12 kilometer bereikt en proberen nu nog verder te komen. De Duitsers hebben tijdens de proefboring ontdekt, dat de temperatuur sneller met de diepte steeg dan was verwacht, zodat men de aanvankelijk geplande recorddiepte van 14 kilometer niet zal kunnen halen. De boorapparatuur kan slechts een temperatuur van ongeveer 300 graden verdragen en die zal al bij zo'n 10 tot 12 kilometer diepte worden bereikt. (George Beekman)