Onzekerheid troef bij Oostduitse deelnemers bij beginvredesweek

DRIEBERGEN, 24 sept. De Oostberlijnse predikante Ruth Misselwitz kijkt zuur voor zich uit. Maandenlang heeft ze geholpen de revolutie in haar land voor te bereiden. Als deelneemster aan de ronde-tafelgesprekken keerde zij zich tegen het 'verkwanselen' van de DDR. Natuurlijk was zij blij dat de muur openging. Maar toen! 'Ik begrijp het niet, die drang van de mensen in de DDR om maar van alles te willen hebben wat aan de andere kant te koop is. Ze zijn zo materialistisch. Alsof het socialisme niets meer voor hen betekent, terwijl we hier toch iets hebben opgebouwd. Wij wilden de positieve kanten van het socialisme in stand houden, maar zij hebben onze idealen van nul en generlei waarde verklaard. De eenwording gaat veel te snel.' Een jongere collega vat vlam.

'Hoezo te snel? Dat kon je toch verwachten? Als een huis 45 jaar op slot zit en eindelijk gaat de deur open dan ren je toch naar buiten? Dan kijk je nauwelijks meer om. Natuurlijk willen de mensen weg. Dat was op 10 november al duidelijk.' Beiden zijn, met nog 50 andere vertegenwoordigers van kerken uit Oost-Europa, in Driebergen waar zaterdag de vredesweek werd geopend. De deelnemers buigen zich de komende dagen over de vraag hoe de onderlinge oecumenische contacten gestalte moeten krijgen en welke rol is weggelegd voor de kerken in West-Europa tijdens het veranderingsproces. Althans dat is de bedoeling. Maar het werd dit weekeinde al spoedig duidelijk dat er minder zou worden gepraat over de opbouw van oecumenische contacten dan over de vraag: wat staat ons de komende jaren te wachten. Dat gold vooral voor de deelnemers uit de DDR. Ze zijn het erover eens dat het goed is dat er een einde is gekomen aan 45 jaar communistisch bewind. Maar dan houdt de eensgezindheid op. Een deel van hen gaat het allemaal te snel en vindt het onjuist dat de indruk wordt gewekt dat in de DDR niet ook goede dingen tot stand zijn gebracht. De ideologie van het socialisme lijkt overboord te worden gegooid. 'Maar zonder visioen kun je toch niet leven?' vraagt Misselwitz zich af.

Predikant E. Berger uit Meissen, in de buurt van Leipzig, slaakt een verzuchting: hij wil geen visioenen meer. 'Laten we proberen op een menselijke manier met elkaar om te gaan en uitgaan van de werkelijkheid. En die werkelijkheid is dat het merendeel van de bevolking van de DDR schoon genoeg heeft van alles wat naar socialisme zweemt.' Hoe komt het toch, vraagt een ander, dat in Nederland altijd zoveel belangstelling heeft bestaan voor de DDR? Het antwoord valt niet bij iedereen in goede aarde. 'Hoezo Nederland? De belangstelling bestond vooral bij een deel van de intellectuele elite die traditiegetrouw achter totalitaire regimes aangelopen heeft: Rusland, Vietnam, China, Cuba, de DDR. Bij de man in de straat hoefde je er niet mee aan te komen. Het waren de zogenoemde linkse wetenschappers die vanachter hun bureau het 'reeel bestaande socialisme' beschouwden als een wenselijk alternatief voor het Westeuropese model. Zij staan, net als die paar van jullie die de goede kanten van het socialisme willen blijven aanprijzen, nu met lege handen.'

    • Anneke Visser