Bush moet bij Golfcrisis twee coalities bijeenhouden

WASHINGTON, 24 sept. De Golfcrisis plaatst de Amerikaanse president, George Bush, voor een moeilijke opgave. Hij moet twee coalities tegelijkertijd bij elkaar houden, de internationale gemeenschap van VN-leden en bondgenoten en de nationale van kiezers uit wier midden reservisten zijn opgeroepen.

De internationale coalitie weerhoudt president Bush van snel militair optreden. Dat verklaart ook de Amerikaanse tweeslachtigheid tegenover steun van het buitenland. Hulpverleners wensen immers ook inspraak. Vandaar dat bestuursfunctionarissen in Washington aanzienlijk sneller dan Congresleden tevreden zijn met de inspanningen van bondgenoten en Arabische vrienden.

Amerikaanse defensie-functionarissen kampen nu al met het probleem van de bevelstructuur. De Saoedische regering zegt zelf het veto-recht te hebben over Amerikaanse initiatieven op haar grondgebied. Toch houden de Verenigde Staten een zekere vrijheid om zelf op te treden. Minister van buitenlandse zaken James Baker zei gisteren dat Amerika in geval van een 'provocatie' zelf zal reageren om 'Amerikaanse burgers te beschermen'.

Maar hij zei ook dat hij in de eerste plaats de internationale consensus wil bewaren. Die consensus beperkt de vrijheid van handelen van de VS. 'Als we militair optreden verspelen we onze consensus', waarschuwde de voorzitter van de defensiecommissie van de Senaat, Sam Nunn al eerder. Intussen lekken er aanvalsplannen van de VS uit. Vorige week werd luchtmachtgeneraal Dugan ontslagen omdat hij uit de school had geklapt over een plan voor bombardementen op militaire doelen in Irak en op het paleis van Saddam Hussein. Gisteren lieten functionarissen wellicht om verwarring te zaaien een heel ander plan uitlekken in de Washington Post. Amerikaanse troepen zouden tegelijk van verscheidene kanten aanvallen, vanuit Jordanie, Saoedi-Arabie en Turkije.

Als president Bush nu militair ingrijpt, staat iedereen achter hem. Volgens opiniepeilers is de Amerikaanse publieke opinie bij oorlogen consistent en voorspelbaar. Al tijdens de oorlogen in Vietnam en Korea bleek dat zodra een president een oorlog begint, iedereen hem steunt. Maar de afbrokkeling zet in als er grote aantallen slachtoffers terugkomen. Ook hadden de Amerikanen in het verleden geen moeite met de stationering grote aantallen troepen in het buitenland, zo lang er niets gebeurt. Wel spelen de kosten tegenwoordig een grotere rol door de slechte toestand van de staatskas.

De Congresleden doen wat de kiezers verlangen. Ze steunen de president maar benutten elke mogelijkheid tot kritiek die niet direct de troepen in Saoedi-Arabie schaadt. Toen de Congresleden begin deze maand van vakantie terugkwamen, openden ze met een stortvloed van opgespaarde bittere opmerkingen over de geringe steun van de Europese bondgenoten. Japan moest het zoals gebruikelijk de laatste tijd het hardst ontgelden. De machtige afgevaardigde John Dingeill bepleitte zelfs met negen andere collega's een importtarief van dertig procent voor produkten van landen die niet voldoende hielpen in het Midden-Oosten. Diezelfde week nog kwamen er veel toezeggingen tot militaire en financiele hulp, van Frankrijk, van Japan en van Duitsland. Een tweede kritiekpunt is het gematigde Amerikaanse beleid tegenover Irak tot vlak voor de bezetting van Koeweit. De onderminister voor het Midden-Oosten, John Kelly, had een week voor de Iraakse invasie nog in het Congres gesuggereerd dat Amerika Koeweit niet te hulp zou komen bij een Iraakse invasie omdat er geen defensieverdrag was. Dit wordt door Congresleden achteraf uitgelegd als een uitnodiging aan Irak. Dan was er verder de misrekening. Het ministerie van buitenlandse zaken vertrouwde meer op de rapporten van ambassadeur Glaspie uit Bagdad dan op waarschuwingen van inlichtingendiensten.

De Amerikaanse misrekening in Irak geeft munitie aan Congresleden die met Israel sympathiseren. Zij proberen wapenverkopen aan Saoedi-Arabie tegen te houden omdat ze zich afvragen of de regering-Bush de situatie in dat land goed door heeft. Kunnen de Saoedische wapens niet ooit tegen Israel worden gebruikt? De stem van de vrienden van Israel is zo sterk dat de Amerikaanse regering ervan af ziet om voor twintig miljard dollar ineens wapens aan de Saoediers te laten verkopen. Baker zei gisteren dat de levering in twee fasen moet geschieden. Deze week stelt de regering wapenleveranties voor die Saoedi-Arabie 'direct nodig heeft'.

Pas begin volgend jaar, als het nieuwe Congres zitting heeft, komt fase twee aan de beurt.

Er zijn ook vooraanstaande Congresleden die de Amerikaanse aanwezigheid in Saoedi-Arabie niet steunen. Senator Tom Harkin, die dit jaar een herkiezingscampagne voert, heeft een anti-oorlogsprogramma. De kans is groot dat hij wint in zijn deelstaat Iowa, midden in het Amerikaanse heartland, waar isolationisme in het verleden veel sympathie had. Ook de Vietnam-veteraan senator John Kerry uit Massachusetts heeft kritiek op de Amerikaanse aanwezigheid. Hij vindt dat er onvoldoende steun is voor de soldaten in Saoedi-Arabie. Afgevaardigde Bob Traxler, lid van het 'college van kardinalen' van de commissie voor bestedingen, verklaarde zich vorige week tegen de aanwezigheid in het Midden-Oosten, al wilde hij niet zeggen waarom. Het zijn politici die nu al stelling kiezen om later te kunnen zeggen: 'ik had al gewaarschuwd'.

    • Maarten Huygen