Hefbrug, BOSKOOP

Een van de markantste typen brug is de hefbrug, waarbij het bruggedeelte in zijn geheel omhoog wordt gehesen. Indrukwekkend zijn vooral de wat oudere toepassingen van ijzer met hun hoge heftorens die altijd hun omgeving domineren. 'De Hef' aan de Koningshaven te Rotterdam is door de gelijknamige film van Jorens Ivens het bekendste voorbeeld, maar ook de drie hefbruggen over de rivier de Gouwe tussen Alphen aan de Rijn en Gouda mogen er zijn. De Gouwe is een oude veenstroom, die al in de vroege middeleeuwen voor het eerst gekanaliseerd moet zijn. Daardoor werd deze een belangrijke schakel in de zogeheten 'Amstel-Gouwevaart', eeuwenlang een van de doorgaande vaarwegen tussen Amsterdam en de Rijn. Ondanks de aanleg van het Merwedekanaal (19e eeuw) en het Amsterdam-Rijnkanaal (20ste eeuw) bleef de Gouwe als scheepvaartweg van betekenis. Daarnaast heeft deze rivier vanouds een waterstaatkundige functie als boezemwater van het Hoogheemraadschap Rijnland. In de tweede helft van de vorige eeuw dwongen toenemende scheepvaart en grotere schepen tot ingrijpende verbeteringen. In 1875 ontwierp ir. E. H. Stieltjes hiervoor een integraal plan, in opdracht van Amsterdamse en Rotterdamse handelaren, reders en andere belanghebbenden. Voor de Gouwe leidde dit tot verbreding, rechttrekking en de vervanging van oude, smalle bruggen door drie nieuwe hefbruggen; in 1935-1936 in Waddinxveen en Boskoop, in 1937-1938 te Gouwsluis bij Alphen a.d. Rijn, waar twee dubbele ophaalbruggen en een oude sluis werden vervangen door een hefbrug met keersluis bij de uitmonding in de Oude Rijn.

De eerste twee bruggen kregen een doorvaartbreedte van 25 m.; in volledige geopende stand liggen beide bruggen ca. 35 m. boven het water, zodat ruime doorvaart verzekerd was. In gesloten stand was de vrije doorvaarthoogte 21/2 m., waarbij de Gouwebrug 41/2 m. kreeg vanwege de ligging in de toenmalige rijksweg Leiden-Utrecht.

Niet bekend

Ook vanuit een oogpunt van techniekgeschiedenis vormen deze drie identieke, rijzige hefbruggen een unicum in ons land. Een brug heeft echter primair een verkeersfunctie en zodra die niet meer toereikend is, zullen ook deze bruggen ooit worden vervangen.

Peter Nijhoffoto Freddy Rikken