FNV-bestuurder J. Draijer somber over Najaarsoverleg; We zijngeen schooljongen die met de pet in de hand bedelt om centrale afspraken

AMSTERDAM, 22 sept. Meer dan een miljoen leden, maar een roepende in de woestijn? Dat beeld dringt zich op nu de vakcentrale FNV al meer dan een half jaar vruchteloos pleit voor een centraal akkoord. 'De werkgevers voelen er niets voor en het kabinet geeft geen sjoege', zegt een teleurgestelde J. Draijer, coordinator arbeidsvoorwaardenbeleid van de FNV. Tijdens het zogenoemde Najaarsoverleg met kabinet en werkgevers op 2 oktober wil de FNV 'harde afspraken' maken over bestrijding van werkloosheid en aanpak van arbeidsongeschiktheid in ruil voor loonmatiging. Maar Draijer is somber. 'Ik heb er een zeer hard hoofd in. De werkgevers saboteren het Najaarsoverleg doordat ze elk vooroverleg domweg weigeren.' De FNV-bestuurder probeert zich te verplaatsen in de positie van het kabinet. 'Wat wil het kabinet? Het kabinet wil het financieringstekort terugdringen, de koppeling van ambtenarensalarissen en uitkeringen aan de loonontwikkeling in het bedrijfsleven overeind houden en de collectieve lastendruk niet laten stijgen. Voor alle drie zaken is loonmatiging van vitaal belang. Wij zijn onder bepaalde voorwaarden bereid daarover centrale afspraken te maken, maar de werkgevers geven niet thuis.' De opstelling van de werkgevers, zegt Draijer, zou voor het kabinet onaanvaardbaar moeten zijn. 'Het kabinet zou de werkgevers veel meer onder druk moeten zetten, maar het durft niet.'

Ook na herlezing mist hij in de deze week verschenen Miljoenennota en de begroting van Sociale Zaken elke aspiratie in die richting. Al eerder dit jaar hekelde de grootste vakcentrale 'de passieve houding' van minister De Vries. 'Er zit een schim op Sociale Zaken', heette het toen. Die reputatie heeft de bewindsman deze week in FNV-ogen bevestigd, zegt Draijer.

De verhouding tussen de sociale partners was een jaar geleden heel wat beter, herinnert Draijer zich. Toen was een regeerakkoord in de maak dat zijn weerga niet kent. Nooit eerder werd voor de aanpak van maatschappelijke problemen zoveel ruimte geboden aan overleg met werkgevers en werknemers. Het resulteerde begin december in een 'gemeenschappelijk beleidskader' voor de huidige kabinetsperiode.

Partijen legden onder meer vast zich te zullen inzetten voor bevordering van werkgelegenheid en bestrijding van werkloosheid en inactiviteit. Aan vakbonden en werkgevers in bedrijven en bedrijfstakken werd aanbevolen deze 'inspanningsverplichting' om te zetten in concrete afspraken en plannen.

De collectieve arbeidsovereenkomsten van dit jaar overziend, moet de FNV-bestuurder toegeven dat de oogst op werkgelegenheidsterrein nogal mager is uitgevallen. Aan de hoge werkloosheid lieten de CAO-onderhandelaars zich kennelijk weinig gelegen liggen. 'Dat is de reden waarom wij vinden dat het gemeenschappelijk beleidskader moet worden geintensiveerd, dat wil zeggen dat er concrete afspraken op centraal niveau moeten komen.'

Draijer verwacht dat de FNVbonden deze koers maandag zullen bekrachtigen.

Is er enige garantie dat de door het FNV beoogde afspraken op centraal niveau wel soelaas zullen bieden en bijvoorbeeld zullen leiden tot een substantiele daling van de werkloosheid? Op dit punt aangekomen aarzelt de FNV-voorman even. Dan zegt hij dat het kabinetsbeleid 'in beginsel' tal van aanknopingspunten biedt: bodemsanering, nieuwe rioleringen, gezondheidszorg, om er een paar te noemen, dat zijn allemaal zaken die het kabinet wil aanpakken en waarvoor veel nieuwe banen gecreeerd kunnen worden.

Draijer: 'Wij willen daar loonruimte voor beschikbaar stellen, mits het geld naar concrete, voor de werknemers herkenbare doelen gaat, want voorkomen moet worden dat het weglekt.'

Maar, eerlijk is eerlijk, doordat de werkgevers elk vooroverleg hebben geboycot, gaat het om niet meer dan ideeen. Uitgewerkte en concrete plannen met bijbehorende geldstromen zijn er niet, terwijl het in de FNV-optiek toch om niet geringe bedragen zou gaan.

De coordinator arbeidsvoorwaardenbeleid rekent voor hoe deze projecten zouden kunnen worden gefinancieerd. In de Macro Economische Verkenningen heeft het Centraal Planbureau berekend dat de inflatie volgend jaar 21/2 procent en de produktiviteitsstijging 11/2 procent bedraagt. Bij elkaar opgeteld komt de FNV zo tot een gemiddelde loonruimte van vier procent. 'Voor onze leden willen we naast de prijscompensatie een kleine koopkrachtverbetering. Daarmee is ongeveer driekwart van de financiele ruimte op. Per saldo houden we dan een procentpunt over voor onder andere scholings- en werkprojecten. Dat komt overeen met een bedrag van circa 2,5 miljard gulden', zegt Draijer.

De FNV-onderhandelaar twijfelt er niet aan dat de FNV-leden bereid zijn dit financiele 'offer' te brengen. 'Uit onderzoek en gesprekken blijkt steeds weer dat mensen loon willen inleveren voor vrije tijd. De roep om vrije tijd wordt steeds luider.'

Via een flexibele werktijd kun je inspelen op de individuele wensen en capaciteiten van mensen, waardoor ook de kwaliteit van de arbeid verbetert. Draijer: 'Mensen krijgen meer plezier in hun werk.'

Dit is van belang om de groei van de arbeidsongeschiktheid in te dammen, want ongeveer 40 procent van het aantal WAO/AAW's kan worden verklaard door de slechte kwaliteit van de arbeid.

Bij mislukking van het Najaarsoverleg zullen er op decentraal niveau volgens Draijer vrijwel zekere hogere loonstijgingen uitrollen dan het kabinet wenselijk acht. Minister De Vries heeft al laten weten dat de koppeling dan onbetaalbaar dreigt te worden. Draijer: 'Waarom de vakbeweging wel dreigen met buiten werking stellen van de koppeling en geen vinger uitsteken naar de werkgevers? Dat riekt naar wantrouwen. Wij zijn tot loonmatiging bereid, maar we zijn geen schooljongen die met de pet in de hand blijft bedelen om centrale afspraken.'