Technologische samenwerking met EG; Moskou: grote interessevoor energieplan Lubbers

BRUSSEL, 21 sept. De Sovjet-Unie heeft 'grote interesse' voor het plan van premier Lubbers voor een Europese Energie Gemeenschap, maar de Sovjet-leiding weet nog niet op welke termijn het land in de Westerse olie-behoefte kan voorzien.

Dit zei de Europese commissaris voor energie Antonio Cardoso e Cunha gisteren. Cardoso bracht vorige week een bezoek aan Moskou, onder meer om over Lubbers' Memorandum over een Europese energie-gemeenschap te spreken. Vanmiddag brengt de Europese commissaris in Den Haag aan de Nederlandse premier verslag uit. 'Ik kan me nauwelijks voorstellen dat premier Lubbers tevoren heeft geweten dat deze crisis zou uitbreken, maar ik moet zeggen dat zijn memorandum wel op een zeer geschikt moment is gelanceerd', zei Cardoso. Lubbers lanceerde zijn plan in juni op de Europese topconferentie in Dublin.

De kern ervan is: de Sovjet-reserves aan olie en aardgas gebruiken om enerzijds de Sovjet-Unie snel aan de nodige technologie en harde valuta te helpen, en anderzijds de Europese afhankelijkheid van de olie in het Midden-Oosten te verminderen. 'We kunnen de afhankelijkheid van de olie in het Midden-Oosten niet zo snel vervangen door olie uit de Sovjet-Unie', waarschuwde Cardoso e Cunha. 'De Sovjet-Unie zal zeker een rol kunnen spelen, maar alleen als de technologische omstandigheden er veranderen. Daar wijst ook het plan van Lubbers op. We zijn bezig de problemen te inventariseren en proberen dit alles te brengen onder de noemer technologische samenwerking.' De vorige week in Amerikaanse kringen geuite vrees dat een uit Lubbers' plan mogelijk resulterende versterkte orientering van West-Europa op de olieproduktie van de Sovjet-Unie een nadelig effect kan hebben op de Amerikaanse positie op de wereld-oliemarkt, vindt de Europese commissaris ongegrond. 'De oliemarkt is zo internationaal, zo'n zwart/wit-situatie zal niet gauw ontstaan. De grote oliemaatschappijen zijn bijna allemaal multinationals: Europese bedrijven zijn klant van Amerikaanse en omgekeerd.' Cardoso meent dat de instrumenten om de oliemarkt stabieler te maken tijdens de huidige crisis niet hebben gefunctioneerd. Hij verwacht dat de olieprijs nog veel hoger zal worden als er een militaire confrontatie komt. Maar als de crisis niet al te lang duurt kan de prijs zakken naar het peil van voor augustus. Als de crisis echter langer duurt, 'raakt de markt gewend aan de hogere prijs en dan zullen de gevolgen nog veel langduriger voelbaar zijn'.

Op dit moment moeten de plannen om via een extra belasting op olieprodukten te komen tot energiebesparing voorlopig blijven rusten, zo kondigde Cardoso aan. In andere mogelijkheden voor energiebesparing, zoals autoloze zondagen en het lager zetten van de thermostaten, ziet hij niet veel heil: 'Ik geloof niet in emotionele acties.' De vooral in de Amerikaanse industrie levende plannen om de strategische oliereserves aan te spreken om op die manier de olieprijs naar beneden te krijgen lijken Cardoso niet goed. 'Het aanspreken van die voorraden kan door de markt ook worden opgevat als een teken van instabiliteit en leiden tot nog meer speculatie. Wij vinden dat strategische reserves moeten worden bewaard voor ernstiger tijden. Je kunt die voorraden vergelijken met een autoverzekering: als je een klein deukje gaat claimen gaat je premie omhoog.'

Cardoso wees erop dat die strategische reserves nu zelfs nog groter zijn geworden dan voor de crisis. 'Dat wijst op nervositeit. De prijzen zijn hoog, en desondanks is het niveau van de transacties hoog. Maar niemand weet hoeveel er precies wordt aangevoerd.'